De gezonde mens in een relatie – Filosofie
H1: Inleiding in de filosofie
Historische inleiding
In de filosofie is Socrates een belangrijk iemand: het is de filosoof die zegt “de wijze persoon is de persoon
die weet dat hij eigenlijk niets weet”.
In het dagelijks leven gaan we van bepaalde zaken uit en gebruiken we bepaalde zaken, maar als we
erbij stilstaan weten we vaak niet hoe het juist in elkaar zit.
Bv: wij kijken naar tv, maar we weten niet hoe dat juist werkt.
Bv: we kunnen bellen met iemand aan de andere kant van de wereld, maar we weten niet hoe.
Socrates ging op het marktplein van Athene vragen stellen aan verschillende mensen, om zo aan
verschillende meningen te komen en dus bepaalde onderwerpen door een “andere bril” te bekijken.
Hij is hierdoor ter dood veroordeeld, omdat hij volgens de Athenische bevolking de jeugd zou
verpesten (reden: als je kritische vragen aan mensen stelt, heb je de kans dat ze gaan beginnen nadenken
en een eigen gaan vormen, en het er dus niet mee eens zullen zijn.
Bv: sommige journalisten worden vermoord als zij kritische vragen stellen in bepaalde landen.
De leerjongen van Socrates was Plato: hij heeft de dialogen van Socrates opgeschreven zodanig dat we nu
nog weten wat Socrates dacht, zei en vond.
De allegorie van de grot bij Plato = Plato zegt: “wij als
mensen zijn aan elkaar gebonden en kijken allemaal naar
een muur. We zien zaken verschijnen op deze muur
waarvan we denken dat deze zaken werkelijkheid zijn.
Maar soms is het enkel de schaduw van de werkelijkheid
en kunnen we de werkelijkheid dus niet zien.
Met "allegorie" wordt in de letterkunde bedoeld: een vertelling waarmee de schrijver eigenlijk iets anders
wil zeggen, iets met een diepere betekenis.
Bv: we zien de zon ondergaan, maar wetenschappelijk gezien gaat de zon niet onder, want wij (de aarde)
draaien rond onze eigen as.
Een ander belangrijk iemand in de filosofie is Etienne Vermeersch: grondlegger van de
euthanasiewetgeving in België (liberale denker).
De afgewerkte filosofie geeft aanleiding tot kennis. Het gaat ervan uit dat we niet zelf moeten filosoferen,
maar kennis moeten krijgen van andermans gedachtengoed het is interessant, maar verlangd niet
noodzakelijk naar wijsheid.
Begerig maken
In de leefwereld (= de monde vecu) heersen altijd al meerdere filosofen: we worden hier vaak door
beïnvloed, maar we denken er vaak ook niet bij na.
Bv: vrijheid, gelijke rechten, … deze onderwerpen zijn altijd al aanwezig geweest in de filosofie.
Je kan je laten wakker schudden door filosofie, door zelf vragen te stellen rond de meningen waarvan we
meestal uitgaan in onze leefwereld.
Een vonkje proberen te laten overspringen.
BESLUIT
De inleiding in de filosofie is een combinatie van:
Een ‘historische’ inbreng door grote filosofen.
Een poging om aan te zetten tot zelf filosofische vragen te stellen.
, H2: Wat is filosofie?
Het wordt afgeleid uit de Griekse woorden: filos (= liefde) en sofos (= de wijsheid). Dat geeft samen ‘de
liefde voor de wijsheid’.
Filosofie kan inhoudelijk over eender wat gaan (bv: sportfilosofie, muziekfilosofie, ethiek, …). Dat is de
reden dat het erg verschilt met andere wetenschappen (bv. fysica).
Dus: geen definitie van filosofie op vlak van zijn inhoud.
MAAR, het is niet omdat filosofie over alles kan gaan, dat alles ook filosofie is! Niet alles is filosofie: wat je
op café doet is zelden filosoferen + wiskunde is bv. geen filosofie.
Filosoferen
Filosoferen vertrekt vanuit een bepaalde verwondering (je afvragen waarom iets is zoals het is) en een
bepaalde begeerte (verlangen) naar wijsheid. Het moet aan een aantal karakteristieken voldoen:
Persoonlijk karakter: filosoferen vertrekt uit je eigen vragen en verwondering.
Je denkt zelf na en vormt je eigen mening.
Bv: je vraagt jezelf af: “Wat maakt mij écht gelukkig?” Je denkt daar zélf over na, zonder meteen de
mening van anderen over te nemen.
Mythische oorsprong: filosofie is ontstaan als alternatief voor mythische verklaringen. Mensen
gingen nadenken in plaats van alles te verklaren met godenverhalen.
Bv: in de oudheid dachten mensen: “Donder komt van Zeus.” Een filosoof vroeg zich af: “Kan donder
een natuurlijk verschijnsel zijn, zoals elektriciteit?”
Kritische karakter: je stelt vragen bij wat vanzelfsprekend lijkt. Je onderzoekt of ideeën logisch en
goed onderbouwd zijn.
Bv: iedereen zegt: “Je moet altijd gehoorzamen aan regels.” Een filosoof vraagt: “Maar wat als een
regel onrechtvaardig is?”
Historisch relatief karakter: wat als wijsheid geldt, verandert doorheen de tijd. Filosofische inzichten
zijn afhankelijk van de tijd en cultuur waarin ze ontstaan.
Bv: in de middeleeuwen dacht men dat de aarde het middelpunt van het heelal was. Later ontdekte
men dat dit niet klopt, en veranderde het wereldbeeld volledig.
Niet elk antwoord op een filosofische vraag is correct, maar er bestaan wel meerdere antwoorden op zo’n
vraag. Wat maakt dat een filosofisch antwoord fout kan zijn:
Het heeft te maken met de kwaliteit van de redenering (geen fouten maken tegen de logica).
Als je een incorrect wetenschappelijk antwoord geeft, is het automatisch ook fout.
Bij wijze van besluit: “definitie van filosofie”
Filosofie = het materieel object van de wijsbegeerte is de totaliteit van al wat is. Het formeel object, de
wijze waarop de wijsbegeerte hiermee omgaat, zou je dan kunnen typeren vanuit de verwondering.
Uitleg:
Het materieel object van de wijsbegeerte is de totaliteit van al wat is: datgene dat bestudeerd wordt (de
inhoud), kan over alles gaan.
Het formeel object, de wijze waarop de wijsbegeerte hiermee omgaat, zou je dan kunnen typeren
vanuit de verwondering: de manier waarop iets onderzocht wordt.
H1: Inleiding in de filosofie
Historische inleiding
In de filosofie is Socrates een belangrijk iemand: het is de filosoof die zegt “de wijze persoon is de persoon
die weet dat hij eigenlijk niets weet”.
In het dagelijks leven gaan we van bepaalde zaken uit en gebruiken we bepaalde zaken, maar als we
erbij stilstaan weten we vaak niet hoe het juist in elkaar zit.
Bv: wij kijken naar tv, maar we weten niet hoe dat juist werkt.
Bv: we kunnen bellen met iemand aan de andere kant van de wereld, maar we weten niet hoe.
Socrates ging op het marktplein van Athene vragen stellen aan verschillende mensen, om zo aan
verschillende meningen te komen en dus bepaalde onderwerpen door een “andere bril” te bekijken.
Hij is hierdoor ter dood veroordeeld, omdat hij volgens de Athenische bevolking de jeugd zou
verpesten (reden: als je kritische vragen aan mensen stelt, heb je de kans dat ze gaan beginnen nadenken
en een eigen gaan vormen, en het er dus niet mee eens zullen zijn.
Bv: sommige journalisten worden vermoord als zij kritische vragen stellen in bepaalde landen.
De leerjongen van Socrates was Plato: hij heeft de dialogen van Socrates opgeschreven zodanig dat we nu
nog weten wat Socrates dacht, zei en vond.
De allegorie van de grot bij Plato = Plato zegt: “wij als
mensen zijn aan elkaar gebonden en kijken allemaal naar
een muur. We zien zaken verschijnen op deze muur
waarvan we denken dat deze zaken werkelijkheid zijn.
Maar soms is het enkel de schaduw van de werkelijkheid
en kunnen we de werkelijkheid dus niet zien.
Met "allegorie" wordt in de letterkunde bedoeld: een vertelling waarmee de schrijver eigenlijk iets anders
wil zeggen, iets met een diepere betekenis.
Bv: we zien de zon ondergaan, maar wetenschappelijk gezien gaat de zon niet onder, want wij (de aarde)
draaien rond onze eigen as.
Een ander belangrijk iemand in de filosofie is Etienne Vermeersch: grondlegger van de
euthanasiewetgeving in België (liberale denker).
De afgewerkte filosofie geeft aanleiding tot kennis. Het gaat ervan uit dat we niet zelf moeten filosoferen,
maar kennis moeten krijgen van andermans gedachtengoed het is interessant, maar verlangd niet
noodzakelijk naar wijsheid.
Begerig maken
In de leefwereld (= de monde vecu) heersen altijd al meerdere filosofen: we worden hier vaak door
beïnvloed, maar we denken er vaak ook niet bij na.
Bv: vrijheid, gelijke rechten, … deze onderwerpen zijn altijd al aanwezig geweest in de filosofie.
Je kan je laten wakker schudden door filosofie, door zelf vragen te stellen rond de meningen waarvan we
meestal uitgaan in onze leefwereld.
Een vonkje proberen te laten overspringen.
BESLUIT
De inleiding in de filosofie is een combinatie van:
Een ‘historische’ inbreng door grote filosofen.
Een poging om aan te zetten tot zelf filosofische vragen te stellen.
, H2: Wat is filosofie?
Het wordt afgeleid uit de Griekse woorden: filos (= liefde) en sofos (= de wijsheid). Dat geeft samen ‘de
liefde voor de wijsheid’.
Filosofie kan inhoudelijk over eender wat gaan (bv: sportfilosofie, muziekfilosofie, ethiek, …). Dat is de
reden dat het erg verschilt met andere wetenschappen (bv. fysica).
Dus: geen definitie van filosofie op vlak van zijn inhoud.
MAAR, het is niet omdat filosofie over alles kan gaan, dat alles ook filosofie is! Niet alles is filosofie: wat je
op café doet is zelden filosoferen + wiskunde is bv. geen filosofie.
Filosoferen
Filosoferen vertrekt vanuit een bepaalde verwondering (je afvragen waarom iets is zoals het is) en een
bepaalde begeerte (verlangen) naar wijsheid. Het moet aan een aantal karakteristieken voldoen:
Persoonlijk karakter: filosoferen vertrekt uit je eigen vragen en verwondering.
Je denkt zelf na en vormt je eigen mening.
Bv: je vraagt jezelf af: “Wat maakt mij écht gelukkig?” Je denkt daar zélf over na, zonder meteen de
mening van anderen over te nemen.
Mythische oorsprong: filosofie is ontstaan als alternatief voor mythische verklaringen. Mensen
gingen nadenken in plaats van alles te verklaren met godenverhalen.
Bv: in de oudheid dachten mensen: “Donder komt van Zeus.” Een filosoof vroeg zich af: “Kan donder
een natuurlijk verschijnsel zijn, zoals elektriciteit?”
Kritische karakter: je stelt vragen bij wat vanzelfsprekend lijkt. Je onderzoekt of ideeën logisch en
goed onderbouwd zijn.
Bv: iedereen zegt: “Je moet altijd gehoorzamen aan regels.” Een filosoof vraagt: “Maar wat als een
regel onrechtvaardig is?”
Historisch relatief karakter: wat als wijsheid geldt, verandert doorheen de tijd. Filosofische inzichten
zijn afhankelijk van de tijd en cultuur waarin ze ontstaan.
Bv: in de middeleeuwen dacht men dat de aarde het middelpunt van het heelal was. Later ontdekte
men dat dit niet klopt, en veranderde het wereldbeeld volledig.
Niet elk antwoord op een filosofische vraag is correct, maar er bestaan wel meerdere antwoorden op zo’n
vraag. Wat maakt dat een filosofisch antwoord fout kan zijn:
Het heeft te maken met de kwaliteit van de redenering (geen fouten maken tegen de logica).
Als je een incorrect wetenschappelijk antwoord geeft, is het automatisch ook fout.
Bij wijze van besluit: “definitie van filosofie”
Filosofie = het materieel object van de wijsbegeerte is de totaliteit van al wat is. Het formeel object, de
wijze waarop de wijsbegeerte hiermee omgaat, zou je dan kunnen typeren vanuit de verwondering.
Uitleg:
Het materieel object van de wijsbegeerte is de totaliteit van al wat is: datgene dat bestudeerd wordt (de
inhoud), kan over alles gaan.
Het formeel object, de wijze waarop de wijsbegeerte hiermee omgaat, zou je dan kunnen typeren
vanuit de verwondering: de manier waarop iets onderzocht wordt.
