DIERHYGIËNE &
HUISVESTING, WELZIJN EN
ECONOMIE
Samenvatting van de hoorcolleges
Een samenvatting van het deel dierhygiëne, -huisvesting, -welzijn en economie
2024-2025
1
,INHOUD
1. DIERHYGIËNE _________________________________________________________________________________ 5
1.1 Algemene inleiding _________________________________________________________________________ 5
1.1.1 De algemene concepten van ziekteverspreiding ___________________________________________ 5
1.1.2 Transmissiecirkel van infectieziekten ____________________________________________________ 5
1.1.3 De belangrijkste routes van de ziekteverspreiding _________________________________________ 7
1.1.4 Het belang van pathogeen, omgeving en gastheer bij ziekteverspreiding ____________________ 7
1.1.5 De gastheer (TWIO) _____________________________________________________________________ 8
1.2 Reinigen en desinfectie ____________________________________________________________________ 11
1.2.1 Procedures om te reinigen en te ontsmetten _____________________________________________ 11
1.2.2 Reinigingsproducten ___________________________________________________________________ 11
1.2.3 Reinigen van de handen ________________________________________________________________ 12
1.2.4 Desinfectantia ________________________________________________________________________ 12
1.2.5 reinigen en desinfectie _________________________________________________________________ 21
1.2.6 Ontsmetten van lucht, voedsel en drinkwater ____________________________________________ 22
1.3 Pestcontrole ______________________________________________________________________________ 23
1.3.1 Insecten ______________________________________________________________________________ 23
1.3.2 Knaagdieren __________________________________________________________________________ 26
1.3.3 Knaagdiercontrole _____________________________________________________________________ 27
1.3.4 Hygieneconcepten in de praktijk ________________________________________________________ 29
1.4 Bioveiligheid ______________________________________________________________________________ 31
1.4.1 Wat is het belang van bioveiligheid? _____________________________________________________ 31
1.4.2 De principes van bioveiligheid __________________________________________________________ 34
1.4.3 De componenten van de bioveiligheid ___________________________________________________ 35
1.4.4 Bioveiligheid meten en evalueren _______________________________________________________ 36
1.5 Hygiënemaatregelen en bioveiligheid toegepast in ___________________________________________ 38
1.5.1 het dierentransport ____________________________________________________________________ 38
1.5.2 Bioveiligheid in de pluimveehouderij ____________________________________________________ 41
1.5.3 Bioveiligheid in de varkenshouderij _____________________________________________________ 42
1.5.4 Bioveiligheid in de rundveehouderij _____________________________________________________ 43
1.5.5 Bioveiligheid in andere sectoren ________________________________________________________ 44
2. HUISVESTING ________________________________________________________________________________ 45
2.1 Inleiding __________________________________________________________________________________ 45
2.2 Klimaatbeheersing ________________________________________________________________________ 46
2.2.1 Eigenschappen van de stallucht en stalwanden __________________________________________ 46
2.2.2 De energiebalans in de stal _____________________________________________________________ 51
2
, 2.2.3 Klimaatparameters ____________________________________________________________________ 52
2.2.4 Ventilatie van de stal___________________________________________________________________ 58
2.2.5 Luchtverdeling in de stal _______________________________________________________________ 63
2.2.6 Klimaatregeling in de stal ______________________________________________________________ 68
2.3 Bouw en inrichting van de stal ______________________________________________________________ 72
2.3.1 Situering van de stal in de omgeving _____________________________________________________ 72
2.3.2 De delen van de stal toegepast in de verschillende landbouwsectoren _____________________ 73
2.3.3 Individuele of groepshuisvesting ________________________________________________________ 74
2.3.4 Voeder- en drenksystemen _____________________________________________________________ 82
2.3.5 Verrijking van de huisvesting ___________________________________________________________ 85
2.3.6 Mest _________________________________________________________________________________ 88
2.3.7 Melken en melkbehandeling ____________________________________________________________ 89
3. WELZIJN _____________________________________________________________________________________ 92
3.1 Definities en achtergrond (roze) ____________________________________________________________ 92
3.2 Welzijn evalueren op dier en/of omgevingsniveau (blauw) _____________________________________ 93
3.2.1 Meten van voorkeuren – preferentie testen ______________________________________________ 93
3.2.2 Essentiele recourses – ethological needs analysis _______________________________________ 94
3.2.3 Kijken hoe hard een dier ergens voor wil werken – consumer demand studie _______________ 95
3.2.4 Hoe ervaart een dier zijn omgeving – anticipatie studies __________________________________ 95
3.2.5 Hoe ervaart een dier zijn omgeving – cognitieve bias studies ______________________________ 96
3.3 Hoe meten we welzijn op groeps/bedrijfsniveau (geel) ________________________________________ 98
3.3.1 De vijf vrijheden _______________________________________________________________________ 99
3.3.2 Welare quality________________________________________________________________________ 101
3.3.3 Five domains _________________________________________________________________________ 104
3.4 Hoe kunnen we (zelf) dierenwelzijn verbeteren (groen) _______________________________________ 107
3.4.2 Mens-dier relaties ____________________________________________________________________ 108
3.4.5 Low stress handling __________________________________________________________________ 110
3.4.6 Human behaviour change for animals __________________________________________________ 116
3.5 Bespreking oefeningen ____________________________________________________________________ 118
3.6 Belangrijke video’s ________________________________________________________________________ 93
3.7 Het examen _______________________________________________________________________________ 93
4. ECONOMIE __________________________________________________________________________________ 94
4.1 Wat is economie? _________________________________________________________________________ 94
4.1.1 Waarover gaat de economie? ___________________________________________________________ 94
4.1.2 Het fundamenteel economisch probleem: veel behoeften VS schaarse middelen ___________ 94
4.1.3 Het productieproces___________________________________________________________________ 95
4.1.4 De productiemogelijkhedencurve van een land __________________________________________ 96
3
, 4.1.5 De verruiming van de productiemogelijkheden ___________________________________________ 97
4.1.6 Het marktmechanisme VS de centrale planning __________________________________________ 97
4.2 Het marktmechanisme ____________________________________________________________________ 99
4.2.1 De marktvraag ________________________________________________________________________ 99
4.2.2 Het marktaanbod_____________________________________________________________________ 101
4.2.3 Het marktevenwicht __________________________________________________________________ 102
4.2.4 de prijselasticiteit van vraag en aanbod ________________________________________________ 104
4.2.5 Andere elasticiteiten van vraag en aanbod ______________________________________________ 109
4.3 Productie, inkomens en bestedingen _______________________________________________________ 111
4.3.1 Inleiding _____________________________________________________________________________ 111
4.3.2 Productie, toegevoegde waarde en factorvergoedingen __________________________________ 111
4.3.3 Binnenlands product & nationaal inkomen _____________________________________________ 114
Bruto binnenlands product – nominaal VS reëel ______________________________________________ 116
Meerkeuzevraag ___________________________________________________________________________ 120
4.4 ongelijkheid en herverdeling _______________________________________________________________ 121
4.4.1 Inleiding _____________________________________________________________________________ 121
4.4.2 Ongelijkheid meten ___________________________________________________________________ 121
4.4.3 Inkomens- en vermogensongelijkheid: enkele opvallende trends _________________________ 123
4.4.4 Oorzaken van ongelijkheid ____________________________________________________________ 129
4.4.5 Beleidsmaatregelen die de ongelijkheid verminderen _________________________________ 132
Fiscaliteit, sociale zekerheid en Covid-19 ____________________________________________________ 134
4.4.6 Gaat minder ongelijkheid samen met een hoge welvaart? ________________________________ 135
Meerkeuzevraag ___________________________________________________________________________ 135
4
HUISVESTING, WELZIJN EN
ECONOMIE
Samenvatting van de hoorcolleges
Een samenvatting van het deel dierhygiëne, -huisvesting, -welzijn en economie
2024-2025
1
,INHOUD
1. DIERHYGIËNE _________________________________________________________________________________ 5
1.1 Algemene inleiding _________________________________________________________________________ 5
1.1.1 De algemene concepten van ziekteverspreiding ___________________________________________ 5
1.1.2 Transmissiecirkel van infectieziekten ____________________________________________________ 5
1.1.3 De belangrijkste routes van de ziekteverspreiding _________________________________________ 7
1.1.4 Het belang van pathogeen, omgeving en gastheer bij ziekteverspreiding ____________________ 7
1.1.5 De gastheer (TWIO) _____________________________________________________________________ 8
1.2 Reinigen en desinfectie ____________________________________________________________________ 11
1.2.1 Procedures om te reinigen en te ontsmetten _____________________________________________ 11
1.2.2 Reinigingsproducten ___________________________________________________________________ 11
1.2.3 Reinigen van de handen ________________________________________________________________ 12
1.2.4 Desinfectantia ________________________________________________________________________ 12
1.2.5 reinigen en desinfectie _________________________________________________________________ 21
1.2.6 Ontsmetten van lucht, voedsel en drinkwater ____________________________________________ 22
1.3 Pestcontrole ______________________________________________________________________________ 23
1.3.1 Insecten ______________________________________________________________________________ 23
1.3.2 Knaagdieren __________________________________________________________________________ 26
1.3.3 Knaagdiercontrole _____________________________________________________________________ 27
1.3.4 Hygieneconcepten in de praktijk ________________________________________________________ 29
1.4 Bioveiligheid ______________________________________________________________________________ 31
1.4.1 Wat is het belang van bioveiligheid? _____________________________________________________ 31
1.4.2 De principes van bioveiligheid __________________________________________________________ 34
1.4.3 De componenten van de bioveiligheid ___________________________________________________ 35
1.4.4 Bioveiligheid meten en evalueren _______________________________________________________ 36
1.5 Hygiënemaatregelen en bioveiligheid toegepast in ___________________________________________ 38
1.5.1 het dierentransport ____________________________________________________________________ 38
1.5.2 Bioveiligheid in de pluimveehouderij ____________________________________________________ 41
1.5.3 Bioveiligheid in de varkenshouderij _____________________________________________________ 42
1.5.4 Bioveiligheid in de rundveehouderij _____________________________________________________ 43
1.5.5 Bioveiligheid in andere sectoren ________________________________________________________ 44
2. HUISVESTING ________________________________________________________________________________ 45
2.1 Inleiding __________________________________________________________________________________ 45
2.2 Klimaatbeheersing ________________________________________________________________________ 46
2.2.1 Eigenschappen van de stallucht en stalwanden __________________________________________ 46
2.2.2 De energiebalans in de stal _____________________________________________________________ 51
2
, 2.2.3 Klimaatparameters ____________________________________________________________________ 52
2.2.4 Ventilatie van de stal___________________________________________________________________ 58
2.2.5 Luchtverdeling in de stal _______________________________________________________________ 63
2.2.6 Klimaatregeling in de stal ______________________________________________________________ 68
2.3 Bouw en inrichting van de stal ______________________________________________________________ 72
2.3.1 Situering van de stal in de omgeving _____________________________________________________ 72
2.3.2 De delen van de stal toegepast in de verschillende landbouwsectoren _____________________ 73
2.3.3 Individuele of groepshuisvesting ________________________________________________________ 74
2.3.4 Voeder- en drenksystemen _____________________________________________________________ 82
2.3.5 Verrijking van de huisvesting ___________________________________________________________ 85
2.3.6 Mest _________________________________________________________________________________ 88
2.3.7 Melken en melkbehandeling ____________________________________________________________ 89
3. WELZIJN _____________________________________________________________________________________ 92
3.1 Definities en achtergrond (roze) ____________________________________________________________ 92
3.2 Welzijn evalueren op dier en/of omgevingsniveau (blauw) _____________________________________ 93
3.2.1 Meten van voorkeuren – preferentie testen ______________________________________________ 93
3.2.2 Essentiele recourses – ethological needs analysis _______________________________________ 94
3.2.3 Kijken hoe hard een dier ergens voor wil werken – consumer demand studie _______________ 95
3.2.4 Hoe ervaart een dier zijn omgeving – anticipatie studies __________________________________ 95
3.2.5 Hoe ervaart een dier zijn omgeving – cognitieve bias studies ______________________________ 96
3.3 Hoe meten we welzijn op groeps/bedrijfsniveau (geel) ________________________________________ 98
3.3.1 De vijf vrijheden _______________________________________________________________________ 99
3.3.2 Welare quality________________________________________________________________________ 101
3.3.3 Five domains _________________________________________________________________________ 104
3.4 Hoe kunnen we (zelf) dierenwelzijn verbeteren (groen) _______________________________________ 107
3.4.2 Mens-dier relaties ____________________________________________________________________ 108
3.4.5 Low stress handling __________________________________________________________________ 110
3.4.6 Human behaviour change for animals __________________________________________________ 116
3.5 Bespreking oefeningen ____________________________________________________________________ 118
3.6 Belangrijke video’s ________________________________________________________________________ 93
3.7 Het examen _______________________________________________________________________________ 93
4. ECONOMIE __________________________________________________________________________________ 94
4.1 Wat is economie? _________________________________________________________________________ 94
4.1.1 Waarover gaat de economie? ___________________________________________________________ 94
4.1.2 Het fundamenteel economisch probleem: veel behoeften VS schaarse middelen ___________ 94
4.1.3 Het productieproces___________________________________________________________________ 95
4.1.4 De productiemogelijkhedencurve van een land __________________________________________ 96
3
, 4.1.5 De verruiming van de productiemogelijkheden ___________________________________________ 97
4.1.6 Het marktmechanisme VS de centrale planning __________________________________________ 97
4.2 Het marktmechanisme ____________________________________________________________________ 99
4.2.1 De marktvraag ________________________________________________________________________ 99
4.2.2 Het marktaanbod_____________________________________________________________________ 101
4.2.3 Het marktevenwicht __________________________________________________________________ 102
4.2.4 de prijselasticiteit van vraag en aanbod ________________________________________________ 104
4.2.5 Andere elasticiteiten van vraag en aanbod ______________________________________________ 109
4.3 Productie, inkomens en bestedingen _______________________________________________________ 111
4.3.1 Inleiding _____________________________________________________________________________ 111
4.3.2 Productie, toegevoegde waarde en factorvergoedingen __________________________________ 111
4.3.3 Binnenlands product & nationaal inkomen _____________________________________________ 114
Bruto binnenlands product – nominaal VS reëel ______________________________________________ 116
Meerkeuzevraag ___________________________________________________________________________ 120
4.4 ongelijkheid en herverdeling _______________________________________________________________ 121
4.4.1 Inleiding _____________________________________________________________________________ 121
4.4.2 Ongelijkheid meten ___________________________________________________________________ 121
4.4.3 Inkomens- en vermogensongelijkheid: enkele opvallende trends _________________________ 123
4.4.4 Oorzaken van ongelijkheid ____________________________________________________________ 129
4.4.5 Beleidsmaatregelen die de ongelijkheid verminderen _________________________________ 132
Fiscaliteit, sociale zekerheid en Covid-19 ____________________________________________________ 134
4.4.6 Gaat minder ongelijkheid samen met een hoge welvaart? ________________________________ 135
Meerkeuzevraag ___________________________________________________________________________ 135
4
