H1 Scheiden en zuiveren
Stofeigenschappen:kenmerkende eigenschappen van een stof, bv fase bij kamertemperatuur, kleur,
helder of troebel (vloeistof), dichtheid, kookpunt, smeltpunt, smaak, geur
dichtheid= massa/volume (ml (of cm3) en g)
Als laboranten grondstoffen controleren gebruiken ze een standaardprocedure:
- Stap 1: vaststellen of de stof die op het etiket staat ook in de verpakking zit.
Kwalitatief onderzoek: zoveel mogelijk stofeigenschappen van een monster vaststellen,daarna
vergelijk je de waargenomen stofeigenschappen met die van een bekende stof.
Alle materie bestaat uit één of meer stoffen. Stofeigenschappen van miljoenen stoffen staan in
tabellen, elk jaar komen er veel bij.
De laborante moet aantonen of deze grondstof zuiver is. Een mengsel heeft de eigenschappen van alle
stoffen in dat mengsel.
Helder mengsel van een vloeistof met een opgeloste stof is een oplossing. De vloeistof is het
oplosmiddel. De opgeloste stof kan een vaste stof zijn of een gas, zoals zuurstof in een vijver.
Oplossingen zijn altijd helder maar niet altijd kleurloos.
Als je krijt met water mengt ontstaat een witte, troebele vloeistof. Een troebel mengsel van een vaste
stof en een vloeistof heet een suspensie. Een suspensie die een tijdje staat, wordt minder troebel.
De suspensie wordt na verloop van tijd minder troebel omdat de korreltjes vaste stof langzaam maar
zeker naar de bodem zakken.
Water en olie zijn slecht mengbare vloeistoffen. Als je water en olie mengt zie je druppeltjes van beide
vloeistoffen door elkaar ontstaan. Door zeep/eigeel blijven de druppels wel langer gemengd. Zeep en
eigeel werkt als emulgator: een stof die druppels slecht mengbare vleoistof gemengd houdt. Een
emulsie is een mengsel van slecht mengbare vloeistoffen met een emulgator. Een emulsie is altijd
troebel.
Er zijn ook vloeistoffen die goed met elkaar mengen, zoals water en alcohol. Je hebt dan een helder
mengsel. Gassen komen voor in verschillende soorten mengsels.Onderling zijn gassen altijd goed
mengbaar. Lucht, bijvoorbeeld, is een mengsel van de gassen zuurstof, stikstof, koolstofdioxide en
waterdamp. De meeste gasmengsels zijn kleurloos.
Schuim is een mengsel van kleine gasbelletjes in een vaste stof of vloeistof. Denk aan schuimplastic
en eiwitschuim. Het gas is meestal lucht. Andersom kan ook: kleine korreltjes vaste stof of kleine
druppeltjes vloeistof in een gas.
Rook is een mengsel van roet en as in lucht. Bij een nevel zijn er kleine vloeistofdruppeltjes in een
gas. Zijn de druppeltjes of korreltjes kleiner dan 0,2 mm dan noem je het mengsel een aerosol.
Vaste stoffen kun je niet goed mengen. Ook al maak je de korreltjes zo klein mogelijk, het blijft een
mengsel van korreltjes. Metalen kun je smelten en in gesmolten toestand goed mengen. Na afkoelen
en stollen blijven de metalen volledig gemengd. Een mengsel van metalen heet een legering of
alliage. Een legering heeft andere eigenschappen dan de afzonderlijke metalen.
Een mengsel, waarin de stoffen volledig gemengd zijn, noem je een homogeen mengsel.
Je kunt de verschillende bestanddelen van een troebel mengsel onderscheiden. Dan heb je een
heterogeen mengsel. Voor het scheiden van een mengsel in verschillende stoffen maakt het veel uit
of je een homogeen of heterogeen mengsel hebt. Heterogene mengsels zijn makkelijker te scheiden.
Homogene mengsels: gasmengsel (lucht), mengsel goed mengbare vloeistoffen (water alcohol),
legering (brons)
Heterogene mengsels: suspensie (krijt en water), emulsie (mayonaise), rook (roet uit uitlaat), schuim
(zeep- /piepschuim), nevel (mist), mengsel van vaste stoffen (zand en zout)
Stofeigenschappen:kenmerkende eigenschappen van een stof, bv fase bij kamertemperatuur, kleur,
helder of troebel (vloeistof), dichtheid, kookpunt, smeltpunt, smaak, geur
dichtheid= massa/volume (ml (of cm3) en g)
Als laboranten grondstoffen controleren gebruiken ze een standaardprocedure:
- Stap 1: vaststellen of de stof die op het etiket staat ook in de verpakking zit.
Kwalitatief onderzoek: zoveel mogelijk stofeigenschappen van een monster vaststellen,daarna
vergelijk je de waargenomen stofeigenschappen met die van een bekende stof.
Alle materie bestaat uit één of meer stoffen. Stofeigenschappen van miljoenen stoffen staan in
tabellen, elk jaar komen er veel bij.
De laborante moet aantonen of deze grondstof zuiver is. Een mengsel heeft de eigenschappen van alle
stoffen in dat mengsel.
Helder mengsel van een vloeistof met een opgeloste stof is een oplossing. De vloeistof is het
oplosmiddel. De opgeloste stof kan een vaste stof zijn of een gas, zoals zuurstof in een vijver.
Oplossingen zijn altijd helder maar niet altijd kleurloos.
Als je krijt met water mengt ontstaat een witte, troebele vloeistof. Een troebel mengsel van een vaste
stof en een vloeistof heet een suspensie. Een suspensie die een tijdje staat, wordt minder troebel.
De suspensie wordt na verloop van tijd minder troebel omdat de korreltjes vaste stof langzaam maar
zeker naar de bodem zakken.
Water en olie zijn slecht mengbare vloeistoffen. Als je water en olie mengt zie je druppeltjes van beide
vloeistoffen door elkaar ontstaan. Door zeep/eigeel blijven de druppels wel langer gemengd. Zeep en
eigeel werkt als emulgator: een stof die druppels slecht mengbare vleoistof gemengd houdt. Een
emulsie is een mengsel van slecht mengbare vloeistoffen met een emulgator. Een emulsie is altijd
troebel.
Er zijn ook vloeistoffen die goed met elkaar mengen, zoals water en alcohol. Je hebt dan een helder
mengsel. Gassen komen voor in verschillende soorten mengsels.Onderling zijn gassen altijd goed
mengbaar. Lucht, bijvoorbeeld, is een mengsel van de gassen zuurstof, stikstof, koolstofdioxide en
waterdamp. De meeste gasmengsels zijn kleurloos.
Schuim is een mengsel van kleine gasbelletjes in een vaste stof of vloeistof. Denk aan schuimplastic
en eiwitschuim. Het gas is meestal lucht. Andersom kan ook: kleine korreltjes vaste stof of kleine
druppeltjes vloeistof in een gas.
Rook is een mengsel van roet en as in lucht. Bij een nevel zijn er kleine vloeistofdruppeltjes in een
gas. Zijn de druppeltjes of korreltjes kleiner dan 0,2 mm dan noem je het mengsel een aerosol.
Vaste stoffen kun je niet goed mengen. Ook al maak je de korreltjes zo klein mogelijk, het blijft een
mengsel van korreltjes. Metalen kun je smelten en in gesmolten toestand goed mengen. Na afkoelen
en stollen blijven de metalen volledig gemengd. Een mengsel van metalen heet een legering of
alliage. Een legering heeft andere eigenschappen dan de afzonderlijke metalen.
Een mengsel, waarin de stoffen volledig gemengd zijn, noem je een homogeen mengsel.
Je kunt de verschillende bestanddelen van een troebel mengsel onderscheiden. Dan heb je een
heterogeen mengsel. Voor het scheiden van een mengsel in verschillende stoffen maakt het veel uit
of je een homogeen of heterogeen mengsel hebt. Heterogene mengsels zijn makkelijker te scheiden.
Homogene mengsels: gasmengsel (lucht), mengsel goed mengbare vloeistoffen (water alcohol),
legering (brons)
Heterogene mengsels: suspensie (krijt en water), emulsie (mayonaise), rook (roet uit uitlaat), schuim
(zeep- /piepschuim), nevel (mist), mengsel van vaste stoffen (zand en zout)
