TOEGEPASTE
PLANTKUNDE
Elias Van de Vijver
Deze samenvatting is gebaseerd op les- en cursusmateriaal
van Elias Van de Vijver.
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Morfologie ................................................................................................... 4-52
1. Monocotylen ............................................................................................................. 4-10
1.1. Morfologie monocotylen ....................................................................................... 4
1.2. Plantkundige basiskenmerken ............................................................................4-5
1.3. Grasland ......................................................................................................... 5-10
2. Bouw van wortel, stengel, blad ................................................................................ 10-28
2.1. Wortel ........................................................................................................... 10-14
a) Defintie ........................................................................................................ 10
b) Bouw ....................................................................................................... 11-12
c) Omgevormde wortels ............................................................................... 12-14
2.2. Stengel .......................................................................................................... 14-21
a) Definitie........................................................................................................ 14
b) Bouw ............................................................................................................ 15
c) Blad ............................................................................................................. 15
d) Knoppen ....................................................................................................... 16
e) Stengel .................................................................................................... 17-19
f) Omgevormde stengels ............................................................................. 19-21
2.3. Blad .............................................................................................................. 22-28
a) Definitie........................................................................................................ 22
b) Bouw ....................................................................................................... 22-27
c) Omgevormde bladeren ............................................................................ 27-28
3. Bloem ..................................................................................................................... 29-43
3.1. Definitie en bouw ........................................................................................... 29-31
3.2. Voortplantingsorganen ................................................................................... 32-36
3.3. Symmetrie..................................................................................................... 36-38
3.4. Functies ........................................................................................................ 38-41
3.5. Bloeiwijzen .................................................................................................... 41-43
4. De vrucht ................................................................................................................ 44-49
4.1. Definitie en bouw ................................................................................................ 44
4.2. Indeling ......................................................................................................... 44-49
a) Droge vruchten ........................................................................................ 44-46
b) Vlezige vruchten............................................................................................ 47
c) Afwijkingen en bijzonderheden ...................................................................... 48
d) Schijnvruchten ........................................................................................ 48-49
5. Het zaad ................................................................................................................. 49-52
5.1. Bouw dicotyl....................................................................................................... 49
5.2. Bouw monocotyl................................................................................................. 50
5.3. Verspreiding zaden en vruchten ...................................................................... 50-52
1
,Hoofdstuk 2: Plantenfamilies ......................................................................................... 53-59
1. Kruisbloemenfamilie (Brassicaceae)............................................................................. 53
2. Duizendknoopfamilie (Polygonaceae) .......................................................................... 54
3. Ranonkelfamilie (Ranunculaceae) ................................................................................ 55
4. Composieten (Asteraceae) ..................................................................................... 55-56
5. Lipbloemigen (Lamiaceae) ........................................................................................... 57
6. Anjerfamilie (Caryophyllaceae) ............................................................................... 57-58
7. Schermbloemigen (Apiaceae) ................................................................................. 58-59
Hoofdstuk 3: Anatomie .......................................................................................... 60-113
1. Cytologie .............................................................................................................. 60-69
1.1. De cel: historie ................................................................................................... 60
1.2. Dierlijke vs. plantaardige cel ................................................................................ 60
1.3. Cellen door elektronenmicroscoop ................................................................ 61-69
a) Celwand .................................................................................................. 61-63
b) Membranen ............................................................................................. 63-66
c) Celinhoud................................................................................................ 66-68
d) Oorsprong cel ............................................................................................... 69
2. Histologie ............................................................................................................. 70-83
2.1. Inleiding ............................................................................................................. 70
2.2. Ongedifferentieerde weefsels......................................................................... 70-74
a) Specifieke kenmerken .............................................................................. 70-71
b) Soorten meristemen ................................................................................ 72-73
c) Groei worteltop ............................................................................................. 73
d) Groei stengeltop ........................................................................................... 74
e) Bladaanleg ................................................................................................... 74
2.3. Gedifferentieerde permanente weefsels ........................................................... 75-8
a) Grondweefsel of parenchym..................................................................... 75-76
b) Dekweefsel of dermaal weefsel ................................................................ 76-78
c) Geleidings- of transportweefsel ................................................................ 78-81
d) Steun- of mechanisch weefsel.................................................................. 82-83
3. Anatomie.............................................................................................................. 84-94
3.1. De wortel....................................................................................................... 84-94
a) Dicotyl ..................................................................................................... 84-87
b) Monocotyl ............................................................................................... 88-89
3.2. De stengel ..................................................................................................... 89-91
a) Dicotyl ..................................................................................................... 89-91
b) Monocotyl .................................................................................................... 91
3.3. Het blad ............................................................................................ 92-94
a) Dicotyl ..................................................................................................... 92-93
b) Monocotyl .................................................................................................... 93
c) Naaldboom .................................................................................................. 94
4. Fysiologie ........................................................................................................... 95-113
2
,4.1. Herkomst .................................................................................................... 95-101
a) Inleiding ....................................................................................................... 95
b) Opname van water en mineralen .............................................................. 95-97
c) Herkomst koolstofverbindingen ..................................................................... 97
d) Chemische processen op celniveau ....................................................... 98-100
e) Parasieten en saprofyten ............................................................................. 101
4.2. Transport van stoffen ................................................................................. 101-117
a) Op celniveau ....................................................................................... 101-104
b) Op niveau v/h organisme ...................................................................... 105-107
4.3. Stofwisseling ............................................................................................. 107-113
a) Vrijmaken van energie door ademhaling en gisting ................................. 107-112
b) Omzetting, opslag en afbraak van stofwisselingsproducten .......................... 112
c) Groei en ontwikkeling .................................................................................. 113
3
, Hoofdstuk 1: Morfologie
1. Monocotylen
= eenzaadlobbigen.
1.1. Morfologie
Kenmerken monocotylen:
- 1 zaadlob aanwezig in de kiem, 1 bladje.
o Kiemwit: energievoorraad om boven de grond te kunnen komen.
- Bloembekleedsels staan in kransen van 3.
- Bladeren zijn parallel of kromnervig.
- Bezitten geen houtachtige stengel en geen hoofdwortel.
o = bijwortelsysteem.
o MAAR: in het begin heeft elke plant een hoofdwortel. Bij
monocotylen sterft deze af naarmate de plant ontwikkelt.
Verschil met dicotylen ( tweezaadlobbigen):
- Kiem heeft twee zaadlobben.
- Bloembekleedsels verspreid in kransen van 2, 4 of 5.
- Bladeren meestal veer- of handnervig.
- Meestal hout- of kruidachtige stengels.
1.2. Plantkundige basiskenmerken
Grasland:
- 1 of enkele kiemwortels.
- Meerjarige grasplant: verzameling van parallelle scheuten.
- Stengel met knopen: groeipunten die scheuten kunnen
geven.
- Apex (bloeiwijze) ligt dicht bij de grond. Als je gras afrijdt
kan hij nog steeds blijven groeien, omdat enkel de
bladeren worden afgereden. Bij dicotylen ligt de apex op
de top van de plant, deze zou sterven.
4
, Bloeiwijze:
- Bloemen zijn zeer klein: voortplanting door
wind.
- Tweeslachtig, zelden eenslachtig.
o Éénhuizige plant: zowel mannelijke als
vrouwelijke bloemdelen op 1 plant.
o Eenslachtige bloem: mannelijke delen
(meeldraden) of vrouwelijke delen
(stamper).
1.3. Grasland
Groei:
- Sterke groeipiek in
voorjaar.
- Verminderde
zomergroei: veebezetting
aanpassen aan zomergroei + maaien.
- Weidegrassen hebben één cyclus per jaar met generatiewissel half mei – juni.
o Voorjaarsspruiten en zomerspruiten: elke spruit doorloopt een eigen cyclus met
bloei op een welbepaald moment.
o Generatiewisseling: overlapping → midzomerdepressie of zomersterfte.
o Hibernatie: plant past zich aan afhankelijk van seizoen. Als het niet vriest, weet
plant niet dat het winter is. Plant zal dus vegetatief blijven, bladeren blijven
aanmaken. Na de winter, als het genoeg gevroren heeft, weet plant dat er een
groeikrachtige periode komt en groeit apex naar boven. Als we dan maaien, doen
we de apex af en krijgt de zijscheut ruimte om groeien. Zijscheut weet niet waar
in het jaar we zitten dus groeit hij voorzichtig. Deze maakt daarna de winter mee
en dan begint het proces opnieuw.
o Beheer: niet te droog maaien of hoger.
Grassen voor maaien/grazen:
- Engels raaigras:
o Grazen/maaien: voederwaarde is heel hoog.
o Zeer smakelijk voor dieren.
- Italiaans raaigras:
o Maaien om in te kuilen.
o Zeer smakelijk.
5
PLANTKUNDE
Elias Van de Vijver
Deze samenvatting is gebaseerd op les- en cursusmateriaal
van Elias Van de Vijver.
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Morfologie ................................................................................................... 4-52
1. Monocotylen ............................................................................................................. 4-10
1.1. Morfologie monocotylen ....................................................................................... 4
1.2. Plantkundige basiskenmerken ............................................................................4-5
1.3. Grasland ......................................................................................................... 5-10
2. Bouw van wortel, stengel, blad ................................................................................ 10-28
2.1. Wortel ........................................................................................................... 10-14
a) Defintie ........................................................................................................ 10
b) Bouw ....................................................................................................... 11-12
c) Omgevormde wortels ............................................................................... 12-14
2.2. Stengel .......................................................................................................... 14-21
a) Definitie........................................................................................................ 14
b) Bouw ............................................................................................................ 15
c) Blad ............................................................................................................. 15
d) Knoppen ....................................................................................................... 16
e) Stengel .................................................................................................... 17-19
f) Omgevormde stengels ............................................................................. 19-21
2.3. Blad .............................................................................................................. 22-28
a) Definitie........................................................................................................ 22
b) Bouw ....................................................................................................... 22-27
c) Omgevormde bladeren ............................................................................ 27-28
3. Bloem ..................................................................................................................... 29-43
3.1. Definitie en bouw ........................................................................................... 29-31
3.2. Voortplantingsorganen ................................................................................... 32-36
3.3. Symmetrie..................................................................................................... 36-38
3.4. Functies ........................................................................................................ 38-41
3.5. Bloeiwijzen .................................................................................................... 41-43
4. De vrucht ................................................................................................................ 44-49
4.1. Definitie en bouw ................................................................................................ 44
4.2. Indeling ......................................................................................................... 44-49
a) Droge vruchten ........................................................................................ 44-46
b) Vlezige vruchten............................................................................................ 47
c) Afwijkingen en bijzonderheden ...................................................................... 48
d) Schijnvruchten ........................................................................................ 48-49
5. Het zaad ................................................................................................................. 49-52
5.1. Bouw dicotyl....................................................................................................... 49
5.2. Bouw monocotyl................................................................................................. 50
5.3. Verspreiding zaden en vruchten ...................................................................... 50-52
1
,Hoofdstuk 2: Plantenfamilies ......................................................................................... 53-59
1. Kruisbloemenfamilie (Brassicaceae)............................................................................. 53
2. Duizendknoopfamilie (Polygonaceae) .......................................................................... 54
3. Ranonkelfamilie (Ranunculaceae) ................................................................................ 55
4. Composieten (Asteraceae) ..................................................................................... 55-56
5. Lipbloemigen (Lamiaceae) ........................................................................................... 57
6. Anjerfamilie (Caryophyllaceae) ............................................................................... 57-58
7. Schermbloemigen (Apiaceae) ................................................................................. 58-59
Hoofdstuk 3: Anatomie .......................................................................................... 60-113
1. Cytologie .............................................................................................................. 60-69
1.1. De cel: historie ................................................................................................... 60
1.2. Dierlijke vs. plantaardige cel ................................................................................ 60
1.3. Cellen door elektronenmicroscoop ................................................................ 61-69
a) Celwand .................................................................................................. 61-63
b) Membranen ............................................................................................. 63-66
c) Celinhoud................................................................................................ 66-68
d) Oorsprong cel ............................................................................................... 69
2. Histologie ............................................................................................................. 70-83
2.1. Inleiding ............................................................................................................. 70
2.2. Ongedifferentieerde weefsels......................................................................... 70-74
a) Specifieke kenmerken .............................................................................. 70-71
b) Soorten meristemen ................................................................................ 72-73
c) Groei worteltop ............................................................................................. 73
d) Groei stengeltop ........................................................................................... 74
e) Bladaanleg ................................................................................................... 74
2.3. Gedifferentieerde permanente weefsels ........................................................... 75-8
a) Grondweefsel of parenchym..................................................................... 75-76
b) Dekweefsel of dermaal weefsel ................................................................ 76-78
c) Geleidings- of transportweefsel ................................................................ 78-81
d) Steun- of mechanisch weefsel.................................................................. 82-83
3. Anatomie.............................................................................................................. 84-94
3.1. De wortel....................................................................................................... 84-94
a) Dicotyl ..................................................................................................... 84-87
b) Monocotyl ............................................................................................... 88-89
3.2. De stengel ..................................................................................................... 89-91
a) Dicotyl ..................................................................................................... 89-91
b) Monocotyl .................................................................................................... 91
3.3. Het blad ............................................................................................ 92-94
a) Dicotyl ..................................................................................................... 92-93
b) Monocotyl .................................................................................................... 93
c) Naaldboom .................................................................................................. 94
4. Fysiologie ........................................................................................................... 95-113
2
,4.1. Herkomst .................................................................................................... 95-101
a) Inleiding ....................................................................................................... 95
b) Opname van water en mineralen .............................................................. 95-97
c) Herkomst koolstofverbindingen ..................................................................... 97
d) Chemische processen op celniveau ....................................................... 98-100
e) Parasieten en saprofyten ............................................................................. 101
4.2. Transport van stoffen ................................................................................. 101-117
a) Op celniveau ....................................................................................... 101-104
b) Op niveau v/h organisme ...................................................................... 105-107
4.3. Stofwisseling ............................................................................................. 107-113
a) Vrijmaken van energie door ademhaling en gisting ................................. 107-112
b) Omzetting, opslag en afbraak van stofwisselingsproducten .......................... 112
c) Groei en ontwikkeling .................................................................................. 113
3
, Hoofdstuk 1: Morfologie
1. Monocotylen
= eenzaadlobbigen.
1.1. Morfologie
Kenmerken monocotylen:
- 1 zaadlob aanwezig in de kiem, 1 bladje.
o Kiemwit: energievoorraad om boven de grond te kunnen komen.
- Bloembekleedsels staan in kransen van 3.
- Bladeren zijn parallel of kromnervig.
- Bezitten geen houtachtige stengel en geen hoofdwortel.
o = bijwortelsysteem.
o MAAR: in het begin heeft elke plant een hoofdwortel. Bij
monocotylen sterft deze af naarmate de plant ontwikkelt.
Verschil met dicotylen ( tweezaadlobbigen):
- Kiem heeft twee zaadlobben.
- Bloembekleedsels verspreid in kransen van 2, 4 of 5.
- Bladeren meestal veer- of handnervig.
- Meestal hout- of kruidachtige stengels.
1.2. Plantkundige basiskenmerken
Grasland:
- 1 of enkele kiemwortels.
- Meerjarige grasplant: verzameling van parallelle scheuten.
- Stengel met knopen: groeipunten die scheuten kunnen
geven.
- Apex (bloeiwijze) ligt dicht bij de grond. Als je gras afrijdt
kan hij nog steeds blijven groeien, omdat enkel de
bladeren worden afgereden. Bij dicotylen ligt de apex op
de top van de plant, deze zou sterven.
4
, Bloeiwijze:
- Bloemen zijn zeer klein: voortplanting door
wind.
- Tweeslachtig, zelden eenslachtig.
o Éénhuizige plant: zowel mannelijke als
vrouwelijke bloemdelen op 1 plant.
o Eenslachtige bloem: mannelijke delen
(meeldraden) of vrouwelijke delen
(stamper).
1.3. Grasland
Groei:
- Sterke groeipiek in
voorjaar.
- Verminderde
zomergroei: veebezetting
aanpassen aan zomergroei + maaien.
- Weidegrassen hebben één cyclus per jaar met generatiewissel half mei – juni.
o Voorjaarsspruiten en zomerspruiten: elke spruit doorloopt een eigen cyclus met
bloei op een welbepaald moment.
o Generatiewisseling: overlapping → midzomerdepressie of zomersterfte.
o Hibernatie: plant past zich aan afhankelijk van seizoen. Als het niet vriest, weet
plant niet dat het winter is. Plant zal dus vegetatief blijven, bladeren blijven
aanmaken. Na de winter, als het genoeg gevroren heeft, weet plant dat er een
groeikrachtige periode komt en groeit apex naar boven. Als we dan maaien, doen
we de apex af en krijgt de zijscheut ruimte om groeien. Zijscheut weet niet waar
in het jaar we zitten dus groeit hij voorzichtig. Deze maakt daarna de winter mee
en dan begint het proces opnieuw.
o Beheer: niet te droog maaien of hoger.
Grassen voor maaien/grazen:
- Engels raaigras:
o Grazen/maaien: voederwaarde is heel hoog.
o Zeer smakelijk voor dieren.
- Italiaans raaigras:
o Maaien om in te kuilen.
o Zeer smakelijk.
5
