VERLOSKUNDIGE METHODIEK
Examen methodiek:
4-5 open vragen. Begrippen benoemen of definities uitleggen, woorden koppelen aan
definities. Juist-fout vragen + motivatie. Powerpoint gebruiken!
Inhoud
Belang bloedpunctie..................................................................................................... 7
1. Het bloed........................................................................................................................ 7
1.1 Volume bloed............................................................................................................. 8
1.2 Functie bloed............................................................................................................. 8
1.3 Samenstelling bloed..................................................................................................8
1.3.1 Vast gedeelte - Bloedcellen of corpusculaire fractie............................................8
1.3.2 Onderscheid Vloeibare gedeelte – bloedplasma..................................................9
1.4 Onderscheid plasma – serum...................................................................................10
2. Het aanvraagformulier.................................................................................................. 10
3. Bloedanalyses............................................................................................................... 11
3.1 Hematologie............................................................................................................ 11
3.1.1 Sedimentatie..................................................................................................... 11
3.1.2 Hemoglobine..................................................................................................... 12
3.1.3 Hematocriet....................................................................................................... 12
3.1.4 Mean Corpuscular Volume (MCV).......................................................................13
3.2 Ferriprieve anemie (ijzergebreksanemie) en ijzerstatus..........................................13
1. Serumijzer.............................................................................................................. 14
2. Ferritine.................................................................................................................. 14
3. Transferrine............................................................................................................ 14
4. TIBC (Total Iron Binding Capacity)..........................................................................14
5. Transferrinesaturatie.............................................................................................. 14
3.3 Macrocytaire of megaloblastaire anemie.................................................................14
3.3.1 Vitamine B-12.................................................................................................... 14
3.3.2 Foliumzuur......................................................................................................... 15
3.4 Immunohematologie................................................................................................ 15
3.5 Algemene stolling of hemostase..............................................................................16
3.5.1 Protrombinetijd (PT) of Quiktijd..........................................................................16
3.5.2 INR (International Normalized Ratio).................................................................16
3.5.3 Geactiveerde partiële tromboplastinetijd (aPTT) of Cefalinetijd.........................16
3.5.4 Fibrinogeen........................................................................................................ 16
3.6 Biochemie................................................................................................................ 17
1
, 3.6.1 C- Reactief proteïne (CRP).................................................................................17
3.6.2 Eiwitprofiel......................................................................................................... 17
3.6.3 Elektrolyten of ionogram...................................................................................18
3.6.4 Nierfunctie......................................................................................................... 18
3.6.5 Enzymen............................................................................................................ 19
3.6.6 Bilirubine........................................................................................................... 19
3.6.7 Glucosemetabolisme......................................................................................... 20
4. De capillaire bloedpunctie............................................................................................ 20
Indicaties capillaire bloedpunctie...............................................................................20
4.1 Capillaire glycemiebepaling.....................................................................................21
4.2 Plaatsbepaling......................................................................................................... 21
4.2.1 De hiel............................................................................................................... 21
4.2.2 De vinger........................................................................................................... 21
4.3 Uitvoering van de capillaire bloedpunctie................................................................21
5. De veneuze bloedpunctie............................................................................................. 22
5.1 Soorten bloedtubes.................................................................................................. 22
5.1.1 Zonder anticoagulantia = serumtube................................................................22
5.1.2 Met anticoagulantia........................................................................................... 22
5.2 Het gebruik van waste-tube.....................................................................................24
5.3 Volgorde van afname van bloedtubes.....................................................................24
5.4 De veneuze bloedafnamesystemen.........................................................................25
5.4.1 Het vacuümsysteem.......................................................................................... 25
5.4.2 Het zuig-stangsysteem......................................................................................25
5.4.3 Het vleugelnaaldsysteem..................................................................................25
5.5 De plaatsbepaling.................................................................................................... 25
5.5.1 Eigenschappen van een goede vene.................................................................25
5.5.2 Mogelijke plaatsbepalingen...............................................................................26
5.5.3 tegenaangewezen plaatsbepaling (nooit)..........................................................26
5.6 Uitvoering................................................................................................................ 26
5.7 De basisprincipes..................................................................................................... 26
Hygiëne en asepsis..................................................................................................... 26
Veiligheid en voorkomen van specifieke gevaren.......................................................27
Beleving van de patiënt.............................................................................................. 27
Comfort van de patiënt............................................................................................... 27
Zelfzorg en inspraak................................................................................................... 27
Ergonomie.................................................................................................................. 27
Economie.................................................................................................................... 28
Ecologie...................................................................................................................... 28
2
, 5.8 Potentiële verpleegproblemen.................................................................................28
5.9 Aanbevelingen bij problemen tijdens de uitvoering.................................................28
5.9.1 Hoe vene zichtbaar of voelbaar maken?............................................................28
5.9.2 Wat indien geen bloed in de tube stroomt?.......................................................28
5.9.3 Verwikkelingen bij veneuze bloedpunctie..........................................................29
5.10 Fouten bij veneuze bloedafname...........................................................................29
5.11 Prikaccident........................................................................................................... 29
6. Hemoculturen............................................................................................................... 30
6.1 Bepaling................................................................................................................... 30
6.2 Afname hemoculturen............................................................................................. 30
6.3 Aandachtspunten..................................................................................................... 30
Mictie.......................................................................................................................... 31
1. Onderzoek van de urine................................................................................................ 31
1.1 Macroscopisch onderzoek........................................................................................32
1.2 Microscopisch onderzoek......................................................................................... 32
1.3 Chemisch onderzoek................................................................................................ 32
1.4 Bacteriologisch onderzoek = kweek........................................................................33
2. 24-uurs urinecollectie................................................................................................... 33
2.1 Werkwijze verzamelen 24-uurs urine.......................................................................33
2.2 Aandachtspunten..................................................................................................... 34
3. Infectie van de urinewegen........................................................................................... 35
3.1 Begripsomschrijving................................................................................................ 35
3.2 Meest voorkomende verwekkers van urinaire infecties...........................................35
3.3 Symptomatische urineweginfecties en terminologie................................................35
Cystitis........................................................................................................................ 35
urethritis..................................................................................................................... 35
Pyelonefritis................................................................................................................ 35
3.4 Beïnvloedende factoren van een urineweginfectie (=afweermechanismen)............36
3.4.1 Antibacteriële werking van de blaasmucosa......................................................36
3.4.2 Hydrokinetische mechanismen..........................................................................36
3.4.3 De urine zelf...................................................................................................... 36
3.4 De invasieweg......................................................................................................... 36
4. Afname van een urinestaal voor bacteriologisch onderzoek.........................................37
4.1 Doelstelling.............................................................................................................. 37
4.2 Voorwaarden........................................................................................................... 37
4.3 Methodes................................................................................................................. 37
4.4 Staalafname via spontane mictie – middenstroom..................................................38
Tegenindicaties.......................................................................................................... 38
3
, Interventie.................................................................................................................. 38
4.5 Staalafname via aanprikken verblijfskatheter/ blaasdrainage.................................38
Belangrijke principes.................................................................................................. 38
1. Beïnvloedende factoren op de behoefte van uitscheiding.............................................39
1.1 Voedingsgewoonten................................................................................................ 39
1.2 Spiertonus/ spanning van de buik- en bekkenbodemspieren...................................40
1.3 Leeftijd..................................................................................................................... 40
1.4 Lichamelijke toestand.............................................................................................. 40
1.5 Psychische toestand................................................................................................ 40
1.6 Sociale en culturele factoren...................................................................................40
1.7 Invloeden van het klimaat.......................................................................................40
1.8 Invloed van geneesmiddelen...................................................................................40
2. Defaecatie.................................................................................................................... 41
2.1 Observatie faeces.................................................................................................... 41
2.1.1 Defaecatiereflex................................................................................................ 41
2.1.2 Frequentie......................................................................................................... 41
2.1.3 Consistentie....................................................................................................... 41
2.1.4 Afwijkingen in vorm........................................................................................... 41
2.4.5 Hoeveelheid....................................................................................................... 41
2.4.6 Kleur.................................................................................................................. 42
2.4.7 Samenstelling.................................................................................................... 42
2.4.8 Geur.................................................................................................................. 42
2.2 Obstipatie................................................................................................................ 42
2.2.1 Oorzaken:.......................................................................................................... 42
2.2.2 Symptomen....................................................................................................... 43
2.2.3 Vroedkundige diagnosen...................................................................................43
2.2.4 Verwachte resultaten........................................................................................43
2.2.5 Preventieve maatregelen..................................................................................43
2.2.6 Curatieve maatregelen......................................................................................43
2.2.7 Toedienen van een zetpil...................................................................................44
2.2.8 Toedienen van een kant en klaar klysma..........................................................44
2.2.9 Inbrengen van een rectale canule.....................................................................44
2.3 Diarree..................................................................................................................... 45
2.3.1 Oorzaken........................................................................................................... 45
2.3.2 Symptomen....................................................................................................... 45
2.3.3 Vroedkundige diagnosen...................................................................................45
2.3.4 Verwachte resultaten........................................................................................45
2.3.5 Vroedkundige interventies.................................................................................45
4
Examen methodiek:
4-5 open vragen. Begrippen benoemen of definities uitleggen, woorden koppelen aan
definities. Juist-fout vragen + motivatie. Powerpoint gebruiken!
Inhoud
Belang bloedpunctie..................................................................................................... 7
1. Het bloed........................................................................................................................ 7
1.1 Volume bloed............................................................................................................. 8
1.2 Functie bloed............................................................................................................. 8
1.3 Samenstelling bloed..................................................................................................8
1.3.1 Vast gedeelte - Bloedcellen of corpusculaire fractie............................................8
1.3.2 Onderscheid Vloeibare gedeelte – bloedplasma..................................................9
1.4 Onderscheid plasma – serum...................................................................................10
2. Het aanvraagformulier.................................................................................................. 10
3. Bloedanalyses............................................................................................................... 11
3.1 Hematologie............................................................................................................ 11
3.1.1 Sedimentatie..................................................................................................... 11
3.1.2 Hemoglobine..................................................................................................... 12
3.1.3 Hematocriet....................................................................................................... 12
3.1.4 Mean Corpuscular Volume (MCV).......................................................................13
3.2 Ferriprieve anemie (ijzergebreksanemie) en ijzerstatus..........................................13
1. Serumijzer.............................................................................................................. 14
2. Ferritine.................................................................................................................. 14
3. Transferrine............................................................................................................ 14
4. TIBC (Total Iron Binding Capacity)..........................................................................14
5. Transferrinesaturatie.............................................................................................. 14
3.3 Macrocytaire of megaloblastaire anemie.................................................................14
3.3.1 Vitamine B-12.................................................................................................... 14
3.3.2 Foliumzuur......................................................................................................... 15
3.4 Immunohematologie................................................................................................ 15
3.5 Algemene stolling of hemostase..............................................................................16
3.5.1 Protrombinetijd (PT) of Quiktijd..........................................................................16
3.5.2 INR (International Normalized Ratio).................................................................16
3.5.3 Geactiveerde partiële tromboplastinetijd (aPTT) of Cefalinetijd.........................16
3.5.4 Fibrinogeen........................................................................................................ 16
3.6 Biochemie................................................................................................................ 17
1
, 3.6.1 C- Reactief proteïne (CRP).................................................................................17
3.6.2 Eiwitprofiel......................................................................................................... 17
3.6.3 Elektrolyten of ionogram...................................................................................18
3.6.4 Nierfunctie......................................................................................................... 18
3.6.5 Enzymen............................................................................................................ 19
3.6.6 Bilirubine........................................................................................................... 19
3.6.7 Glucosemetabolisme......................................................................................... 20
4. De capillaire bloedpunctie............................................................................................ 20
Indicaties capillaire bloedpunctie...............................................................................20
4.1 Capillaire glycemiebepaling.....................................................................................21
4.2 Plaatsbepaling......................................................................................................... 21
4.2.1 De hiel............................................................................................................... 21
4.2.2 De vinger........................................................................................................... 21
4.3 Uitvoering van de capillaire bloedpunctie................................................................21
5. De veneuze bloedpunctie............................................................................................. 22
5.1 Soorten bloedtubes.................................................................................................. 22
5.1.1 Zonder anticoagulantia = serumtube................................................................22
5.1.2 Met anticoagulantia........................................................................................... 22
5.2 Het gebruik van waste-tube.....................................................................................24
5.3 Volgorde van afname van bloedtubes.....................................................................24
5.4 De veneuze bloedafnamesystemen.........................................................................25
5.4.1 Het vacuümsysteem.......................................................................................... 25
5.4.2 Het zuig-stangsysteem......................................................................................25
5.4.3 Het vleugelnaaldsysteem..................................................................................25
5.5 De plaatsbepaling.................................................................................................... 25
5.5.1 Eigenschappen van een goede vene.................................................................25
5.5.2 Mogelijke plaatsbepalingen...............................................................................26
5.5.3 tegenaangewezen plaatsbepaling (nooit)..........................................................26
5.6 Uitvoering................................................................................................................ 26
5.7 De basisprincipes..................................................................................................... 26
Hygiëne en asepsis..................................................................................................... 26
Veiligheid en voorkomen van specifieke gevaren.......................................................27
Beleving van de patiënt.............................................................................................. 27
Comfort van de patiënt............................................................................................... 27
Zelfzorg en inspraak................................................................................................... 27
Ergonomie.................................................................................................................. 27
Economie.................................................................................................................... 28
Ecologie...................................................................................................................... 28
2
, 5.8 Potentiële verpleegproblemen.................................................................................28
5.9 Aanbevelingen bij problemen tijdens de uitvoering.................................................28
5.9.1 Hoe vene zichtbaar of voelbaar maken?............................................................28
5.9.2 Wat indien geen bloed in de tube stroomt?.......................................................28
5.9.3 Verwikkelingen bij veneuze bloedpunctie..........................................................29
5.10 Fouten bij veneuze bloedafname...........................................................................29
5.11 Prikaccident........................................................................................................... 29
6. Hemoculturen............................................................................................................... 30
6.1 Bepaling................................................................................................................... 30
6.2 Afname hemoculturen............................................................................................. 30
6.3 Aandachtspunten..................................................................................................... 30
Mictie.......................................................................................................................... 31
1. Onderzoek van de urine................................................................................................ 31
1.1 Macroscopisch onderzoek........................................................................................32
1.2 Microscopisch onderzoek......................................................................................... 32
1.3 Chemisch onderzoek................................................................................................ 32
1.4 Bacteriologisch onderzoek = kweek........................................................................33
2. 24-uurs urinecollectie................................................................................................... 33
2.1 Werkwijze verzamelen 24-uurs urine.......................................................................33
2.2 Aandachtspunten..................................................................................................... 34
3. Infectie van de urinewegen........................................................................................... 35
3.1 Begripsomschrijving................................................................................................ 35
3.2 Meest voorkomende verwekkers van urinaire infecties...........................................35
3.3 Symptomatische urineweginfecties en terminologie................................................35
Cystitis........................................................................................................................ 35
urethritis..................................................................................................................... 35
Pyelonefritis................................................................................................................ 35
3.4 Beïnvloedende factoren van een urineweginfectie (=afweermechanismen)............36
3.4.1 Antibacteriële werking van de blaasmucosa......................................................36
3.4.2 Hydrokinetische mechanismen..........................................................................36
3.4.3 De urine zelf...................................................................................................... 36
3.4 De invasieweg......................................................................................................... 36
4. Afname van een urinestaal voor bacteriologisch onderzoek.........................................37
4.1 Doelstelling.............................................................................................................. 37
4.2 Voorwaarden........................................................................................................... 37
4.3 Methodes................................................................................................................. 37
4.4 Staalafname via spontane mictie – middenstroom..................................................38
Tegenindicaties.......................................................................................................... 38
3
, Interventie.................................................................................................................. 38
4.5 Staalafname via aanprikken verblijfskatheter/ blaasdrainage.................................38
Belangrijke principes.................................................................................................. 38
1. Beïnvloedende factoren op de behoefte van uitscheiding.............................................39
1.1 Voedingsgewoonten................................................................................................ 39
1.2 Spiertonus/ spanning van de buik- en bekkenbodemspieren...................................40
1.3 Leeftijd..................................................................................................................... 40
1.4 Lichamelijke toestand.............................................................................................. 40
1.5 Psychische toestand................................................................................................ 40
1.6 Sociale en culturele factoren...................................................................................40
1.7 Invloeden van het klimaat.......................................................................................40
1.8 Invloed van geneesmiddelen...................................................................................40
2. Defaecatie.................................................................................................................... 41
2.1 Observatie faeces.................................................................................................... 41
2.1.1 Defaecatiereflex................................................................................................ 41
2.1.2 Frequentie......................................................................................................... 41
2.1.3 Consistentie....................................................................................................... 41
2.1.4 Afwijkingen in vorm........................................................................................... 41
2.4.5 Hoeveelheid....................................................................................................... 41
2.4.6 Kleur.................................................................................................................. 42
2.4.7 Samenstelling.................................................................................................... 42
2.4.8 Geur.................................................................................................................. 42
2.2 Obstipatie................................................................................................................ 42
2.2.1 Oorzaken:.......................................................................................................... 42
2.2.2 Symptomen....................................................................................................... 43
2.2.3 Vroedkundige diagnosen...................................................................................43
2.2.4 Verwachte resultaten........................................................................................43
2.2.5 Preventieve maatregelen..................................................................................43
2.2.6 Curatieve maatregelen......................................................................................43
2.2.7 Toedienen van een zetpil...................................................................................44
2.2.8 Toedienen van een kant en klaar klysma..........................................................44
2.2.9 Inbrengen van een rectale canule.....................................................................44
2.3 Diarree..................................................................................................................... 45
2.3.1 Oorzaken........................................................................................................... 45
2.3.2 Symptomen....................................................................................................... 45
2.3.3 Vroedkundige diagnosen...................................................................................45
2.3.4 Verwachte resultaten........................................................................................45
2.3.5 Vroedkundige interventies.................................................................................45
4