Inleiding
Ontwikkelingen actuele tendensen P&F
Ancien Régime:
- Maritale macht
- Vaderlijke macht
- Kerkelijk huwelijk
- Enige aanvaarde samenlevingsvorm
- Tussen man en vrouw
- ‘Tot de doodt ons scheidt’
19e eeuw en eerste helft 20e eeuw:
- Maritale macht in BW 1804
- Gehoorzamen en onderdanig (tot 1958)
- Handelingsonbekwaam (tot 1976)
- Vaderlijke macht
- Kinderen in detentie plaatsen (tot 1912)
- Gezag alleen voor vaders (tot 1965)
- Stem vader doorslaggevend niet de rechter besliste
- Kerkelijk huwelijk én burgerlijk huwelijk
- De facto verplicht (wettige vs. onwettige kinderen)
- Tussen man en vrouw
- Scheiden alleen via logge procedures
Na WO II. Wijziging
1. Visie op huwelijk
2. Visie op vrouw
3. Visie op kinderen
4. Visie op kinderwens
5. Visie op individu
6. Visie op grenzen
,Visie op huwelijk Huwelijk tussen M & V hoeksteen gezin is aan het veranderen
Aantal huwelijken is gedaald
Aantal scheidingen is gestegen
Meer samenwonenden niet iedereen trouwt
Gelijke rechten holebi’s
Wetgeving evolueert mee
- 1987: gelijke rechten voor kinderen binnen en buiten huwelijk
- 1998: wettelijke samenwoning
- 2003: huwelijk voor personen zelfde geslacht
- 2006: adoptie voor personen zelfde geslacht
- 2007: grondige hervorming (versoepeling) echtscheidingsgronden en procedure:
gemakkelijker om te scheiden
- 2014: meemoederschap: lesbische koppels één iemand is moeder en meemoeder
Visie op vrouw Emancipatie vrouw. Rolpatronen in gezin
Gelijke rechten mannen en vrouwen:
- Maritale macht verdwijnt (pas volledig gelijk sinds 1976)
- Gezamenlijk ouderlijk gezag (1995) en gelijk verdeeld verblijf (2006) wordt uitgangspunt
- Naam: beide ouders kunnen naam kiezen
Visie op het kind omdat plaats van kind in het gezin en kindbeeld is veranderd
- Centrale plaats kind binnen het gezin
- Van rechtsobjecten naar volwaardige dragers van rechten
Visie op kinderwens door medisch begeleide voortplanting
- Juridische ouders ≠ altijd biologische ouders
- Kinderwens alleenstaanden is mogelijk
- Kinderwens koppels zelfde geslacht is mogelijk
- Wetgeving: gedeeltelijk aangepast
,- Donorkinderen hebben niet recht om te weten wie hun donor is maar regeerakkoord over
afschaffing in toekomst
- Draagmoederschap: vrouw die kind baart is altijd juridische moeder ervan 2 mannen kunnen
dus niet beiden vader zijn maar regeerakkoord om wet te wijzigen
Visie op individu Rode draad doorheen alle ontwikkelingen Autonomie, zelfbeschikking, ook
m.b.t. begin en einde leven
Internationalisering, ook van relaties:
Belang IPR en Rechtsvergelijking
- Meer dan 16 miljoen internationale koppels in EU
- 13% van alle nieuwe huwelijken in de EU betreffen koppels met verschillende
nationaliteit
- 20% van alle nieuwe geregistreerde partnerschappen in de EU betreffen koppels met
verschillende nationaliteit
Bronnen P&F
Nationaal
- Oud BW - Boek I en Boek III: bekijk structuur!
- Ger.W.
- Bevoegde rechtbank
- Familierechtbank (art. 572bis Ger.W.): bemiddeling & minnelijke oplossing v
conflicten
- quid geschillen feitelijk samenwonenden?
- GwH 19 jan.2017: geen schending 10-11 Gw.
- Jeugdrechtbank: jeugddelinquentie en jeugdbeschermingsmaatregelen
- en maatregelen inzake ouderlijk gezag die samenhangen met
bevolen jeugdbeschermingsmaatregel (wet 19 maart 2017)
- Vrederechter (art. 594 Ger.W.)
- Rechtspleging
- Tenuitvoerlegging gerechtelijke beslissingen
- Specifieke wetten én decreten
- Wet medisch begeleide voortplanting
- Decreet Integrale Jeugdhulp
, - …
- Gw: toetsing aan art. 10-11, 22 en 22bis Gw.
- Vernietigingsberoep nieuwe wetgeving
- Prejudiciële vraag bestaande wetgeving
Internationaal
- Verdragen
- Mensenrechtenverdragen: o.a. EVRM, IVRK
- Specifieke materies: o.a. Haags kinderontvoeringsverdrag, Haags adoptieverdrag
- Unierecht
- EVRM
- Art. 12 en 14 EVRM
- Art. 8 EVRM :
- convergentie
- notie gezins- en privéleven
- negatieve en positieve verplichting
- Onthouden van inbreuken
- Actie ondernemen
- ≈ art. 22 Gw.
- IVRK heel wat bepalingen omgezet in onze wetgeving
- VN-verdrag 20/11/1989 – ratificatie B. 1991
- Verdragsluitende staten: rechten eerbiedigen en waarborgen, o.a.
- recht op naam, recht ouders te kennen (art. 7)
- vrije meningsuiting en hoorrecht (art. 12) → art. 1004/1 Ger.W.
- vrijheid godsdienst (art. 14), privé-en gezinsleven (art. 16) → art. 22 Gw.
- belang van kind: eerste overweging bij elke beslissing die het kind aangaat
(art. 3) → art. 22bis, vierde lid Gw.
Unierecht
- Art. 81 VWEU (justitiële samenwerking in burgerlijke zaken met grensoverschrijdende
gevolgen is bevoegdheid EU)
- Europese regelgeving inzake grensoverschrijdende familiezaken (familierechtelijk IPR)
Ontwikkelingen actuele tendensen P&F
Ancien Régime:
- Maritale macht
- Vaderlijke macht
- Kerkelijk huwelijk
- Enige aanvaarde samenlevingsvorm
- Tussen man en vrouw
- ‘Tot de doodt ons scheidt’
19e eeuw en eerste helft 20e eeuw:
- Maritale macht in BW 1804
- Gehoorzamen en onderdanig (tot 1958)
- Handelingsonbekwaam (tot 1976)
- Vaderlijke macht
- Kinderen in detentie plaatsen (tot 1912)
- Gezag alleen voor vaders (tot 1965)
- Stem vader doorslaggevend niet de rechter besliste
- Kerkelijk huwelijk én burgerlijk huwelijk
- De facto verplicht (wettige vs. onwettige kinderen)
- Tussen man en vrouw
- Scheiden alleen via logge procedures
Na WO II. Wijziging
1. Visie op huwelijk
2. Visie op vrouw
3. Visie op kinderen
4. Visie op kinderwens
5. Visie op individu
6. Visie op grenzen
,Visie op huwelijk Huwelijk tussen M & V hoeksteen gezin is aan het veranderen
Aantal huwelijken is gedaald
Aantal scheidingen is gestegen
Meer samenwonenden niet iedereen trouwt
Gelijke rechten holebi’s
Wetgeving evolueert mee
- 1987: gelijke rechten voor kinderen binnen en buiten huwelijk
- 1998: wettelijke samenwoning
- 2003: huwelijk voor personen zelfde geslacht
- 2006: adoptie voor personen zelfde geslacht
- 2007: grondige hervorming (versoepeling) echtscheidingsgronden en procedure:
gemakkelijker om te scheiden
- 2014: meemoederschap: lesbische koppels één iemand is moeder en meemoeder
Visie op vrouw Emancipatie vrouw. Rolpatronen in gezin
Gelijke rechten mannen en vrouwen:
- Maritale macht verdwijnt (pas volledig gelijk sinds 1976)
- Gezamenlijk ouderlijk gezag (1995) en gelijk verdeeld verblijf (2006) wordt uitgangspunt
- Naam: beide ouders kunnen naam kiezen
Visie op het kind omdat plaats van kind in het gezin en kindbeeld is veranderd
- Centrale plaats kind binnen het gezin
- Van rechtsobjecten naar volwaardige dragers van rechten
Visie op kinderwens door medisch begeleide voortplanting
- Juridische ouders ≠ altijd biologische ouders
- Kinderwens alleenstaanden is mogelijk
- Kinderwens koppels zelfde geslacht is mogelijk
- Wetgeving: gedeeltelijk aangepast
,- Donorkinderen hebben niet recht om te weten wie hun donor is maar regeerakkoord over
afschaffing in toekomst
- Draagmoederschap: vrouw die kind baart is altijd juridische moeder ervan 2 mannen kunnen
dus niet beiden vader zijn maar regeerakkoord om wet te wijzigen
Visie op individu Rode draad doorheen alle ontwikkelingen Autonomie, zelfbeschikking, ook
m.b.t. begin en einde leven
Internationalisering, ook van relaties:
Belang IPR en Rechtsvergelijking
- Meer dan 16 miljoen internationale koppels in EU
- 13% van alle nieuwe huwelijken in de EU betreffen koppels met verschillende
nationaliteit
- 20% van alle nieuwe geregistreerde partnerschappen in de EU betreffen koppels met
verschillende nationaliteit
Bronnen P&F
Nationaal
- Oud BW - Boek I en Boek III: bekijk structuur!
- Ger.W.
- Bevoegde rechtbank
- Familierechtbank (art. 572bis Ger.W.): bemiddeling & minnelijke oplossing v
conflicten
- quid geschillen feitelijk samenwonenden?
- GwH 19 jan.2017: geen schending 10-11 Gw.
- Jeugdrechtbank: jeugddelinquentie en jeugdbeschermingsmaatregelen
- en maatregelen inzake ouderlijk gezag die samenhangen met
bevolen jeugdbeschermingsmaatregel (wet 19 maart 2017)
- Vrederechter (art. 594 Ger.W.)
- Rechtspleging
- Tenuitvoerlegging gerechtelijke beslissingen
- Specifieke wetten én decreten
- Wet medisch begeleide voortplanting
- Decreet Integrale Jeugdhulp
, - …
- Gw: toetsing aan art. 10-11, 22 en 22bis Gw.
- Vernietigingsberoep nieuwe wetgeving
- Prejudiciële vraag bestaande wetgeving
Internationaal
- Verdragen
- Mensenrechtenverdragen: o.a. EVRM, IVRK
- Specifieke materies: o.a. Haags kinderontvoeringsverdrag, Haags adoptieverdrag
- Unierecht
- EVRM
- Art. 12 en 14 EVRM
- Art. 8 EVRM :
- convergentie
- notie gezins- en privéleven
- negatieve en positieve verplichting
- Onthouden van inbreuken
- Actie ondernemen
- ≈ art. 22 Gw.
- IVRK heel wat bepalingen omgezet in onze wetgeving
- VN-verdrag 20/11/1989 – ratificatie B. 1991
- Verdragsluitende staten: rechten eerbiedigen en waarborgen, o.a.
- recht op naam, recht ouders te kennen (art. 7)
- vrije meningsuiting en hoorrecht (art. 12) → art. 1004/1 Ger.W.
- vrijheid godsdienst (art. 14), privé-en gezinsleven (art. 16) → art. 22 Gw.
- belang van kind: eerste overweging bij elke beslissing die het kind aangaat
(art. 3) → art. 22bis, vierde lid Gw.
Unierecht
- Art. 81 VWEU (justitiële samenwerking in burgerlijke zaken met grensoverschrijdende
gevolgen is bevoegdheid EU)
- Europese regelgeving inzake grensoverschrijdende familiezaken (familierechtelijk IPR)
