Statistiek
Thema 1: situering van statistiek
Hoofdstuk 1: statistiek in het onderzoek
1. Wat is statistiek?
- Wetenschap van … van gegevens
o Verzamelen
o Classificeren
o Samenvatten
o Organiseren
o Analyseren
o Interpreteren
- Gegevens worden verzameld via steekproef uit populatie (N = n)
o Populatie: bestudeerde groep, N = populatieomvang
o Steekproef: selectie uit populatie, n = steekproefgrootte
- Gegevens worden bestudeerd via beschrijvende en/of inductieve statistiek
o Beschrijvende:
Kenmerken van steekproefgegevens samenvatten, uitspraken beperkt tot
steekproef
o Inductieve: (=verklarende statistiek)
Kenmerken van steekproefgegevens gebruiken als schattingen voor
populatiekenmerken, uitspraken veralgemenen naar populatie
Veralgemeen gaat gepaard met onzekerheden (kansuitspraken)
2. Wat is onderzoek?
- Onderzoek algemene uitspraken, gebaseerd op observaties
- Algemene uitspraken bevatten mate van onzekerheid (0-100%)
o Deterministische uitspraken = zekerheden, wetmatigheden, definities,…
o Probabilistische uitspraken = onzekerheden
- Statistiek = onderzoekhulpmiddel (gegevens algemene uitspraken)
o Beschrijvende: uitspraken over steekproef, onzekerheden hangen af van kwaliteit
van onderzoek
o Inductieve: uitspraken over populatie, onzekerheden hangen af van kwaliteit van
onderzoek en kansberekening
- Kwaliteitsvol onderzoek (criteria Brinkman)
o Objectiviteit = feitelijk communiceren
o Controleerbaarheid = transparant communiceren
o Herhaalbaarheid = gestandaardiseerd handelen
o Systematiek = onderbouwd handelen
o Nauwgezet omschrijven van gedragen tijdens een onderzoek
o Soorten onderzoek
o Experiment
Controle uitvoeren door manipulaties
Onafhankelijke variabelen (OV): bestaande uit condities, manipulaties,…
Afhankelijke variabelen (AV): metingen van cases, deelnemers,…
Resultaten: zorgt bepaalde conditie voor aantoonbare wijziging in
metingen? = interpretatie waarin verband tussen AV en OV wordt nagegaan
o Correlationeel onderzoek
Variabele hebben een verband, enkel meten niets manipuleren
Dus ook geen OV en AV
Covariaten: AV van experiment
Resultaten: zoals bij experiment
, o Soorten verbanden
o Direct causaal = X veroorzaakt Y
Criteria van Hume en Mill = voorwaarden voor direct causaal verband
Chronologisch verloop: tijdruimtelijke structuur van oorzaak & gevolg
Oorzaak voor gevolg
Belang van controleconditie: als oorzaak niet plaatsvindt geen
meetbaar gevolg
Geen indirecte verbanden: geen alternatieve verklaringen
chronologie, oorzaak voor gevolg controle conditie, geen indirecte
verbanden
Criteria van Brinkman = noodzakelijk voorwaarden voor kwaliteitsvol
onderzoek
o Invers causaal = Y veroorzaakt X
o Covariatie = X en Y variëren samen
o Indirect = Z veroorzaakt X en Y
o Onderzoeksfasen
1. Vraagstelling
Vaktijdschriften, wetenschappelijke tijdschriften/websites eenduidige
onderzoeksvraag
Specifiek, concreet, ondubbelzinnig, meerwaarde
2. Het literatuuronderzoek
Doel: begripsafbakening via achtergrondinfo en literatuur
probleemanalyse
3. De operationalisering
Hoe meten? Hoe manipuleren? OV en AV? onderzoeksopzet: relatie
tussen variabelen
Doel: abstracte/theoretische variabelen concreet en meetbaar krijgen
4. De steekproefopzet/steekproeftrekking
= strategie om deelnemers op systematische manier uit populatie te
rekruteren
Steekproef als representatie uit populatie
Doel: representatie steekproeven
o Aselect > niet-aselect
o Houd rekening met stratificatie
o Werkt bij voorkeur proportioneel
o Hoe meer deelnemers, hoe beter
o principes uit kansberekening belangrijk voor inductieve
statistiek
Identiek toevalsproces? = steekproef is op ‘zuiver toevallige wijze’
samengesteld = iedere deelnemer heeft gelijke deelnamekans
Steekproevenkader? = populatie is aftelbaar = alle mogelijke deelnemers
zijn op te sommen
Aselect steekproef = ZTW-trekking uit steekproevenkader
Volledige aselecte steekproef
o Random
Systematische
o Vervolgnummers via rekenregel (personen krijgen willekeurig
nummer)
Gestratificeerde
o Populatie verdelen in strata(/stratum = subpopulatie o.b.v.
gemeenschappelijk kenmerk)
Thema 1: situering van statistiek
Hoofdstuk 1: statistiek in het onderzoek
1. Wat is statistiek?
- Wetenschap van … van gegevens
o Verzamelen
o Classificeren
o Samenvatten
o Organiseren
o Analyseren
o Interpreteren
- Gegevens worden verzameld via steekproef uit populatie (N = n)
o Populatie: bestudeerde groep, N = populatieomvang
o Steekproef: selectie uit populatie, n = steekproefgrootte
- Gegevens worden bestudeerd via beschrijvende en/of inductieve statistiek
o Beschrijvende:
Kenmerken van steekproefgegevens samenvatten, uitspraken beperkt tot
steekproef
o Inductieve: (=verklarende statistiek)
Kenmerken van steekproefgegevens gebruiken als schattingen voor
populatiekenmerken, uitspraken veralgemenen naar populatie
Veralgemeen gaat gepaard met onzekerheden (kansuitspraken)
2. Wat is onderzoek?
- Onderzoek algemene uitspraken, gebaseerd op observaties
- Algemene uitspraken bevatten mate van onzekerheid (0-100%)
o Deterministische uitspraken = zekerheden, wetmatigheden, definities,…
o Probabilistische uitspraken = onzekerheden
- Statistiek = onderzoekhulpmiddel (gegevens algemene uitspraken)
o Beschrijvende: uitspraken over steekproef, onzekerheden hangen af van kwaliteit
van onderzoek
o Inductieve: uitspraken over populatie, onzekerheden hangen af van kwaliteit van
onderzoek en kansberekening
- Kwaliteitsvol onderzoek (criteria Brinkman)
o Objectiviteit = feitelijk communiceren
o Controleerbaarheid = transparant communiceren
o Herhaalbaarheid = gestandaardiseerd handelen
o Systematiek = onderbouwd handelen
o Nauwgezet omschrijven van gedragen tijdens een onderzoek
o Soorten onderzoek
o Experiment
Controle uitvoeren door manipulaties
Onafhankelijke variabelen (OV): bestaande uit condities, manipulaties,…
Afhankelijke variabelen (AV): metingen van cases, deelnemers,…
Resultaten: zorgt bepaalde conditie voor aantoonbare wijziging in
metingen? = interpretatie waarin verband tussen AV en OV wordt nagegaan
o Correlationeel onderzoek
Variabele hebben een verband, enkel meten niets manipuleren
Dus ook geen OV en AV
Covariaten: AV van experiment
Resultaten: zoals bij experiment
, o Soorten verbanden
o Direct causaal = X veroorzaakt Y
Criteria van Hume en Mill = voorwaarden voor direct causaal verband
Chronologisch verloop: tijdruimtelijke structuur van oorzaak & gevolg
Oorzaak voor gevolg
Belang van controleconditie: als oorzaak niet plaatsvindt geen
meetbaar gevolg
Geen indirecte verbanden: geen alternatieve verklaringen
chronologie, oorzaak voor gevolg controle conditie, geen indirecte
verbanden
Criteria van Brinkman = noodzakelijk voorwaarden voor kwaliteitsvol
onderzoek
o Invers causaal = Y veroorzaakt X
o Covariatie = X en Y variëren samen
o Indirect = Z veroorzaakt X en Y
o Onderzoeksfasen
1. Vraagstelling
Vaktijdschriften, wetenschappelijke tijdschriften/websites eenduidige
onderzoeksvraag
Specifiek, concreet, ondubbelzinnig, meerwaarde
2. Het literatuuronderzoek
Doel: begripsafbakening via achtergrondinfo en literatuur
probleemanalyse
3. De operationalisering
Hoe meten? Hoe manipuleren? OV en AV? onderzoeksopzet: relatie
tussen variabelen
Doel: abstracte/theoretische variabelen concreet en meetbaar krijgen
4. De steekproefopzet/steekproeftrekking
= strategie om deelnemers op systematische manier uit populatie te
rekruteren
Steekproef als representatie uit populatie
Doel: representatie steekproeven
o Aselect > niet-aselect
o Houd rekening met stratificatie
o Werkt bij voorkeur proportioneel
o Hoe meer deelnemers, hoe beter
o principes uit kansberekening belangrijk voor inductieve
statistiek
Identiek toevalsproces? = steekproef is op ‘zuiver toevallige wijze’
samengesteld = iedere deelnemer heeft gelijke deelnamekans
Steekproevenkader? = populatie is aftelbaar = alle mogelijke deelnemers
zijn op te sommen
Aselect steekproef = ZTW-trekking uit steekproevenkader
Volledige aselecte steekproef
o Random
Systematische
o Vervolgnummers via rekenregel (personen krijgen willekeurig
nummer)
Gestratificeerde
o Populatie verdelen in strata(/stratum = subpopulatie o.b.v.
gemeenschappelijk kenmerk)
