VOLLEDIGE Samenvatting Psychologie van de individuele verschillen, deel 1 | KU Leuven | 2024/25

s




PSYCHOLOGIE VAN DE
INDIVIDUELE VERSCHILLEN,
DEEL 1



Anouk Delaere
KU Leuven

,INHOUD
DEEL I: Psychologie van individuele verschillen: wat & hoe?..................................2
Doelstelling en geschiedenis.................................................................................. 2
Methoden in de psychologie van individuele verschillen......................................15
DEEL II: psychologie van de persoonlijkheid.........................................................44
Inleiding en vraag................................................................................................. 44
Trekpsychologie................................................................................................... 48
Interactionisme..................................................................................................... 68
Krachtmeting........................................................................................................ 80
DEEL III: Psychologie van de intelligentie.............................................................99
Inleiding en definities........................................................................................... 99
De structuur van intelligentie............................................................................. 115
3. Topics in intelligentieonderzoek.....................................................................138




1

,DEEL I: PSYCHOLOGIE VAN INDIVIDUELE VERSCHILLEN: WAT &
HOE?
DOELSTELLING EN GESCHIEDENIS

DOELSTELLING

Onderwerp? Verschillen binnen en tussen mensen  algemene
wetmatigheden (zeer belangrijk en waardevol), MAAR niet het gehele plaatje,
WANT grote verschillen tussen en binnen mensen inzake ons gedrag, prestaties
cognities, gevoelens etc. (vb. onze emoties)

 Functieleer: hoe werkt ons geheugen, perceptie, emoties en affect? (vb.
oorzaak van onze emoties?)
 Sociale psychologie: hoe is ons gedrag functie van sociale factoren (vb.
sociale oorzaken, functie, en gevolgen van emoties?)
 Biologische psychologie: hoe kunnen onze gedachten, gevoelens en
gedragingen verklaard worden door onze biologie? (vb. neurale processen
onderliggend aan emoties)

PID = psychologie van verschillen tussen mensen (  algemene
psychologie)

DOEL:

1. Beschrijven:
a. Van verschillen: op welke vlakken verschillen mensen van elkaar /
zichzelf? Welke zijn de belangrijkste verschillen? (sommige zijn
definiërende dan andere) (vb. agressie, intelligentie,
persoonlijkheid)
b. Van verbanden tussen verschillen: met wat hangen zulke
verschillen samen?
2. Verklaren van verschillen: wat ligt er aan de basis van deze verschillen?
 nature nurture debat, “waarom?” (Genetisch? Opvoeding? Biologisch?
Cultuur? Leergeschiedenis?: verschillende niveaus)



PID = geen tak van psychologie die in isolatie bestaat, maar heeft wel implicaties
voor alle toepassingsgebieden van de psychologie en daarbuiten

1. Organisaties, bedrijven: selectie / rekrutering / promotie (wat maakt
sommige mensen betere leiders?)
2. School- en klinische psychologie: verschillen tussen lln in schools
presteren (hoe kunnen we minder presterende lln helpen?)
3. Theorie en onderzoek

Vb. tijdens corona-periode: onderzoek waarin mensen 3x per dag persoonlijke
vragen moesten beantwoorden (lang durende studie)  besloten dat iedereen
ANDERS reageerde op die lockdown


2

,  Die verschillen moeten onderzoek worden




WAT?

BESCHRIJVEN VERSCHILLEN
= impliceert een vergelijking

 Inter-individuele verschillen  tussen mensen (vooral)
o Intergroepsverschillen  tussen groepen (geslacht, cultuur,
leeftijd)
 Intra-individuele verschillen  binnen mensen (in mindere mate)
o Intraindividuele verschillen  binnen 1 persoon (= profiel over
situaties of tijdstippen)
 Interindividuele verschillen in profielen = interindividuele verschillen
in intraindividuele verschillen

 algemene psychologie: algemene wetten

 Meerdere soorten verschillen mogelijk

PID gaat kijken naar verschillen tussen de mensen per
manipulatie & in het algemeen OF groepen vergelijken
OF binnen 1 persoon



Op wat voor soort vlakken kunnen mensen van elkaar verschillen, psychologisch
gezien?

 Vb. in Wie is het = uiterlijke kenmerken
 MAAR: ook heel veel psychologische verschillen, 2 grote deeldomeinen
o Cognitief functioneren
 Intelligentie, IQ: prestaties op cognitieve taken (product)
 Cognitieve stijlen: manier van verwerken bij cognitieve taken
(proces) (vb. analytisch vs. Holistisch)
= PID van intelligentie en cognitieve stijlen
o Persoonlijkheid: affectieve en sociale domein (vb. karakter,
emoties…)
= PID van persoonlijkheid



BESCHRIJVEN VAN VERBANDEN TUSSEN VERSCHILLEN
 Verschillen op vlak van 1 variabele (geslacht, intelligentie…) in verband
brengen met verschillen op vlak van andere variabele (agressie)  zie
methoden



3