1
Samenvatting: Maxillofaciale Pathologie
en Heelkunde: Pijn:
Pijn:
• Beschouwd als alarm- of waarschuwingsfunctie
o Zeker bij acute pijn
o Bijvoorbeeld:
▪ Arm wordt automatische stilgehouden bij breuk
• Pijn zal doen rusten
o Genezingsproces zal beter verlopen
• Pijn in moderne geneeskunde wordt beschouwd als 5de vitale parameter
o Pijn zal aandacht krijgen
▪ Pijn zal beter verzorgd worden
o Keerzijde van aandacht:
▪ Opioïde-crisis
• Grootste boosdoeners:
o Oxycodone
o Fentanyl
Epidemiologie van pijn:
• Pijn in Europa:
o Grote verschillen tussen landen
▪ 12-30%
o Pijn is vaak jaren aanwezig alvorens consult gezocht wordt
• Pijn en sociale status:
o Pijn kan leiden tot werkloze status
o Pijn komt vaak overeen met gepensioneerde status
▪ Pijn komt frequenter voor bij mensen van leeftijd
• Aanwezigheid van artrose
• Aanwezigheid van lage rugpijn…
• Pijn is een frequent probleem bij zowel mannen als vrouwen:
o Vrouwen hebben hogere frequentie van chronische pijn
• Opmerking:
o Chronische pijn gaat gepaard met een hoge jaarlijkse kost
▪ Hoger dan de jaarlijkse kosten voor diabetes en hart- en vaatziekten
Samenvatting: Pijn
, 2
Definitie van pijn:
• Oude definitie:
o Pijn is een onaangenaam gevoel of emotionele ervaring geassocieerd met:
▪ Actuele weefselschade
▪ Mogelijkse weefselschade
o Ervaring wordt beschreven in termen van dergelijke beschadiging
• Huidige definitie:
o Pijn is een onaangenaam gevoel of emotionele ervaring geassocieerd met:
▪ Actuele weefselschade
▪ Mogelijkse weefselschade
o Pijn is een onaangenaam gevoel of emotionele ervaring gelijkend op:
▪ Actuele weefselschade
▪ Mogelijkse weefselschade
Aandachtspunten bij pijn:
• Pijn is verschillend van nociceptie
o Zie Cirkel van Loeser
• Pijn is een persoonlijke ervaring beïnvloedt door complexe interactie van:
o Biologische factoren
o Psychologische factoren
o Sociale factoren
• Pijn is individueel verschillend
o Pijn zal veranderen afhankelijk van levenservaringen
• Pijn van de patiënt moet gerespecteerd worden
o Pijn moet geloofd worden
o Pijn wordt geëvalueerd aan de hand van metingen en bevragingen
▪ Afhankelijk van de situatie wordt andere schaal gebruikt
• Zie verder
• Alarmfunctie kan als storend ervaren worden
o Nadelige effecten op functie en sociaal en psychologisch welzijn
• Pijn kan geuit worden zonder communicatie
o Zowel mens als dier kunnen pijn ervaren
Cirkel van Loeser:
• Nociceptie:
o Pijnprikkels worden omgezet tot zenuwsignalen
▪ Prikkel is voor iedereen gelijk
• Gewaarwording van pijn:
o Ervaring van de prikkel is voor iedereen verschillend
• Pijnbeleving:
o Pijn wordt gekoppeld aan emoties
o Pijn wordt gekoppeld aan gedachten
• Pijngedrag:
o Pijn zal een bepaald gedrag naar de buitenwereld uiten
Samenvatting: Pijn
, 3
Bio-psycho-sociaal model van pijn:
• Biologische factoren:
o Genetica
o Modulatie van pijn
o Nociceptie
o Hersenfunctie
• Psychologische factoren:
o Coping van pijn
o Geslachtsrollen
o Gedrag
• Sociale factoren:
o Culturele factoren
o Sociale omgeving
o Discriminatie
o Economische factoren
Bijkomende factoren bij pijn:
• Overtuigingen en percepties:
o Negatieve overtuigingen over pijn:
▪ Patiënt kan letsel beschouwen als oncontroleerbaar
▪ Patiënt verwacht geen goede resultaten op therapie
• Emotionele reacties:
o Ontreddering bij onvoldoende criteria behaald voor ‘pijn’
▪ Angst en ongerustheid
• Gedrag als gevolg van pijn:
o Vermijden van activiteiten wegens vrees voor pijn en nieuw letsel
o Zeer grote afhankelijkheid van passieve behandelingen
▪ OF hot packs
▪ OF cold packs
▪ OF analgetica
• Psychiatrische symptomen:
o Klinische depressie
▪ Hogere kans op chronische pijn
o Persoonlijkheidsstoornissen
• Systemische of contextuele obstakels:
o Wetgeving beperkt mogelijkheden tot werkhervatting
o Conflict met verzekeraar
o Te beschermende familie en zorgverleners
o Zware professionele activiteit
▪ Patiënt kan niet alle activiteiten hervatten
• Perceptie van relatie tussen werk en gezondheid:
o Overtuigingen van de patiënt dat werk te belastend is
o Overtuigingen van de patiënt zijn leidinggevende dat er geen ondersteuning is
o Overtuigingen van de patiënt zijn collega’s dat er geen ondersteuning is
Samenvatting: Pijn
, 4
Terminologie:
• Allodynia:
o Pijn als gevolg van stimulus
▪ In normale omstandigheden wordt geen pijn veroorzaakt
• Analgesie:
o Afwezigheid van pijn in aanwezigheid van stimulus
▪ In normale omstandigheden wordt pijn veroorzaakt
• Anesthesie dolorosa:
o Pijn in gebied of regio dat geanesthetiseerd is
• Dysesthesie:
o Onaangenaam en abnormaal gevoel
▪ OF spontaan
▪ OF uitgelokt
• Hyperalgesie:
o Verhoogde pijn als reactie op stimulus
▪ Pijnlijk in normale omstandigheden
• Hypoalgesie:
o Verlaagde pijn als reactie op stimulus
▪ Pijnlijk in normale omstandigheden
• Hyperesthesie:
o Verhoogde sensitiviteit op stimulus
▪ Met uitzondering van speciale senses
• Hypoesthesie:
o Verlaagde sensitiviteit op stimulus
▪ Met uitzondering van speciale senses
Samenvatting: Pijn
Samenvatting: Maxillofaciale Pathologie
en Heelkunde: Pijn:
Pijn:
• Beschouwd als alarm- of waarschuwingsfunctie
o Zeker bij acute pijn
o Bijvoorbeeld:
▪ Arm wordt automatische stilgehouden bij breuk
• Pijn zal doen rusten
o Genezingsproces zal beter verlopen
• Pijn in moderne geneeskunde wordt beschouwd als 5de vitale parameter
o Pijn zal aandacht krijgen
▪ Pijn zal beter verzorgd worden
o Keerzijde van aandacht:
▪ Opioïde-crisis
• Grootste boosdoeners:
o Oxycodone
o Fentanyl
Epidemiologie van pijn:
• Pijn in Europa:
o Grote verschillen tussen landen
▪ 12-30%
o Pijn is vaak jaren aanwezig alvorens consult gezocht wordt
• Pijn en sociale status:
o Pijn kan leiden tot werkloze status
o Pijn komt vaak overeen met gepensioneerde status
▪ Pijn komt frequenter voor bij mensen van leeftijd
• Aanwezigheid van artrose
• Aanwezigheid van lage rugpijn…
• Pijn is een frequent probleem bij zowel mannen als vrouwen:
o Vrouwen hebben hogere frequentie van chronische pijn
• Opmerking:
o Chronische pijn gaat gepaard met een hoge jaarlijkse kost
▪ Hoger dan de jaarlijkse kosten voor diabetes en hart- en vaatziekten
Samenvatting: Pijn
, 2
Definitie van pijn:
• Oude definitie:
o Pijn is een onaangenaam gevoel of emotionele ervaring geassocieerd met:
▪ Actuele weefselschade
▪ Mogelijkse weefselschade
o Ervaring wordt beschreven in termen van dergelijke beschadiging
• Huidige definitie:
o Pijn is een onaangenaam gevoel of emotionele ervaring geassocieerd met:
▪ Actuele weefselschade
▪ Mogelijkse weefselschade
o Pijn is een onaangenaam gevoel of emotionele ervaring gelijkend op:
▪ Actuele weefselschade
▪ Mogelijkse weefselschade
Aandachtspunten bij pijn:
• Pijn is verschillend van nociceptie
o Zie Cirkel van Loeser
• Pijn is een persoonlijke ervaring beïnvloedt door complexe interactie van:
o Biologische factoren
o Psychologische factoren
o Sociale factoren
• Pijn is individueel verschillend
o Pijn zal veranderen afhankelijk van levenservaringen
• Pijn van de patiënt moet gerespecteerd worden
o Pijn moet geloofd worden
o Pijn wordt geëvalueerd aan de hand van metingen en bevragingen
▪ Afhankelijk van de situatie wordt andere schaal gebruikt
• Zie verder
• Alarmfunctie kan als storend ervaren worden
o Nadelige effecten op functie en sociaal en psychologisch welzijn
• Pijn kan geuit worden zonder communicatie
o Zowel mens als dier kunnen pijn ervaren
Cirkel van Loeser:
• Nociceptie:
o Pijnprikkels worden omgezet tot zenuwsignalen
▪ Prikkel is voor iedereen gelijk
• Gewaarwording van pijn:
o Ervaring van de prikkel is voor iedereen verschillend
• Pijnbeleving:
o Pijn wordt gekoppeld aan emoties
o Pijn wordt gekoppeld aan gedachten
• Pijngedrag:
o Pijn zal een bepaald gedrag naar de buitenwereld uiten
Samenvatting: Pijn
, 3
Bio-psycho-sociaal model van pijn:
• Biologische factoren:
o Genetica
o Modulatie van pijn
o Nociceptie
o Hersenfunctie
• Psychologische factoren:
o Coping van pijn
o Geslachtsrollen
o Gedrag
• Sociale factoren:
o Culturele factoren
o Sociale omgeving
o Discriminatie
o Economische factoren
Bijkomende factoren bij pijn:
• Overtuigingen en percepties:
o Negatieve overtuigingen over pijn:
▪ Patiënt kan letsel beschouwen als oncontroleerbaar
▪ Patiënt verwacht geen goede resultaten op therapie
• Emotionele reacties:
o Ontreddering bij onvoldoende criteria behaald voor ‘pijn’
▪ Angst en ongerustheid
• Gedrag als gevolg van pijn:
o Vermijden van activiteiten wegens vrees voor pijn en nieuw letsel
o Zeer grote afhankelijkheid van passieve behandelingen
▪ OF hot packs
▪ OF cold packs
▪ OF analgetica
• Psychiatrische symptomen:
o Klinische depressie
▪ Hogere kans op chronische pijn
o Persoonlijkheidsstoornissen
• Systemische of contextuele obstakels:
o Wetgeving beperkt mogelijkheden tot werkhervatting
o Conflict met verzekeraar
o Te beschermende familie en zorgverleners
o Zware professionele activiteit
▪ Patiënt kan niet alle activiteiten hervatten
• Perceptie van relatie tussen werk en gezondheid:
o Overtuigingen van de patiënt dat werk te belastend is
o Overtuigingen van de patiënt zijn leidinggevende dat er geen ondersteuning is
o Overtuigingen van de patiënt zijn collega’s dat er geen ondersteuning is
Samenvatting: Pijn
, 4
Terminologie:
• Allodynia:
o Pijn als gevolg van stimulus
▪ In normale omstandigheden wordt geen pijn veroorzaakt
• Analgesie:
o Afwezigheid van pijn in aanwezigheid van stimulus
▪ In normale omstandigheden wordt pijn veroorzaakt
• Anesthesie dolorosa:
o Pijn in gebied of regio dat geanesthetiseerd is
• Dysesthesie:
o Onaangenaam en abnormaal gevoel
▪ OF spontaan
▪ OF uitgelokt
• Hyperalgesie:
o Verhoogde pijn als reactie op stimulus
▪ Pijnlijk in normale omstandigheden
• Hypoalgesie:
o Verlaagde pijn als reactie op stimulus
▪ Pijnlijk in normale omstandigheden
• Hyperesthesie:
o Verhoogde sensitiviteit op stimulus
▪ Met uitzondering van speciale senses
• Hypoesthesie:
o Verlaagde sensitiviteit op stimulus
▪ Met uitzondering van speciale senses
Samenvatting: Pijn
