Geschiedenis
Kenmerkende aspecten 5.1
19 Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling.
20 De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke Oudheid.
‘Wedergeboorte’ van de Oudheid
- In de Middeleeuwen was er weinig waardering voor de kennis uit de Oudheid
- De Kerk zag Griekse en Romeinse wetenschap als ‘onchristelijk’
- Via handel en kruistochten contact met de Arabieren
- Via de Arabieren kwamen geschriften uit de Oudheid weer terug in Europa
- Mentaliteitsverandering: ‘Carpe Diem’ (pluk de dag), geniet van het leven, denk niet alleen
aan de dood ‘Memento mori’.
- Tegenreactie op de sobere, ‘saaie’ kunst van de Middeleeuwen
- Nieuwe interesse in cultuur van de Oudheid
De Kerk, die benadrukte dat het heden veel minder belangrijk was dan het hiernamaals, sloot niet
goed aan op de mentaliteit en de levensstijl van de rijke burgers. De Grieken en Romeinen, die de
schoonheid en zin van het leven benadrukten, wél. Dit verklaart de hernieuwde belangstelling voor
klassieke kennis. Ook klassiek erfgoed, zoals geschriften uit de Oudheid die in Italiaanse bibliotheken
nog te vinden waren, werden voor het eerst in eeuwen weer aan structureel onderzoek
onderworpen.
Rond 1450: Constantinopel in Turkse handen
- Veel rijke burgers vluchtten naar Italië en namen de klassieke idealen en denkbeelden mee
De interesse in de Oudheid vertaalde zich ook in het imiteren van Grieks-Romeinse bouw- en
kunststijlen. De klassieke kunst beleefde hierdoor een renaissance: een wedergeboorte.
- Nieuwe gebouwen kregen zuilen en timpanen (versierde driehoeken bovenaan de voorzijde)
en beeldhouwwerken leken wel kopieën van klassieke beelden.
- Er was ook een verschil: de gezichten op de kunstwerken waren niet meer streng en ernstig,
zoals in de klassieke Oudheid, maar hadden individuele trekken en lieten emoties zien.
- Grote namen: Michelangelo, Rafael, Leonardo da Vinci
Humanisme
- Nieuwe manier van denken en aankijken tegen de wereld
- Middeleeuwen: het geloof heeft in alle zaken autoriteit, ook in de wetenschap
- Humanisme: het verstand, de logica moeten leidend zijn (mens staat centraal)
- Zelf onderzoek doen, feiten achterhalen, emotie en subjectiviteit uitschakelen
- Artsen bestudeerden o.a de bouw en werking van het menselijk lichaam
, Erasmus van Rotterdam
- Erasmus wilde onderzoeken in hoeverre de Bijbelvertaling in zijn eigen tijd (Vulgaat-bijbel),
nog leek op het origineel
- Vertalen van oude Griekse en Hebreeuwse Bijbelteksten
- Conclusie: veel (vertaal)fouten in de Vulgaat
- Nieuwe onderzoeksvraag: kloppende regels van de Kerk dan wel?
Kenmerkende aspecten 5.2
18 Het begin van de Europese overzeese expansie.
19 Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling.
20 De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke Oudheid.
Wereldbeeld rond 1450
- Middellandse Zeegebied redelijk betrouwbaar weergegeven
- Aanvullingen met kaarten uit de Oudheid en de Arabische wereld maken het wereldbeeld
completer
Handel met Azië: over land
- Arabische en Ottomaanse handelaren leverden exotische, dure, goederen (peper, porselein,
zijde)
- ‘Zijderoute’ via China, Centraal Azië, Perzië, Midden-Oosten, Constantinopel naar Italië.
- Prijs voor landen als Portugal en Spanje erg duur.
o Zelf handelen met Indië zou goedkoper zijn
o Over land was dit onmogelijk
o De Arabieren en Ottomanen weigerden Europese handelaars toegang tot hun
gebieden
- In 1452 veroveren de Turken Constantinopel (einde Oost-Romeinse Rijk) en het grootste
deel van het Midden-Oosten
o = voor Europeanen al helemaal onmogelijk om ongezien door het Ottomaanse Rijk
te reizen
- Handel via de zijderoute wordt duurder omdat de Turken hoge belastingen heffen
Handel met Azië: over zee
- Portugezen proberen via zee ‘Indië’ (verzamelnaam voor Azië) te bereiken
- Om Afrika heen varen
- Ontdekken in etappes
- 1498 bereikt Vasco da Gama de westkust van India
Kenmerkende aspecten 5.1
19 Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling.
20 De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke Oudheid.
‘Wedergeboorte’ van de Oudheid
- In de Middeleeuwen was er weinig waardering voor de kennis uit de Oudheid
- De Kerk zag Griekse en Romeinse wetenschap als ‘onchristelijk’
- Via handel en kruistochten contact met de Arabieren
- Via de Arabieren kwamen geschriften uit de Oudheid weer terug in Europa
- Mentaliteitsverandering: ‘Carpe Diem’ (pluk de dag), geniet van het leven, denk niet alleen
aan de dood ‘Memento mori’.
- Tegenreactie op de sobere, ‘saaie’ kunst van de Middeleeuwen
- Nieuwe interesse in cultuur van de Oudheid
De Kerk, die benadrukte dat het heden veel minder belangrijk was dan het hiernamaals, sloot niet
goed aan op de mentaliteit en de levensstijl van de rijke burgers. De Grieken en Romeinen, die de
schoonheid en zin van het leven benadrukten, wél. Dit verklaart de hernieuwde belangstelling voor
klassieke kennis. Ook klassiek erfgoed, zoals geschriften uit de Oudheid die in Italiaanse bibliotheken
nog te vinden waren, werden voor het eerst in eeuwen weer aan structureel onderzoek
onderworpen.
Rond 1450: Constantinopel in Turkse handen
- Veel rijke burgers vluchtten naar Italië en namen de klassieke idealen en denkbeelden mee
De interesse in de Oudheid vertaalde zich ook in het imiteren van Grieks-Romeinse bouw- en
kunststijlen. De klassieke kunst beleefde hierdoor een renaissance: een wedergeboorte.
- Nieuwe gebouwen kregen zuilen en timpanen (versierde driehoeken bovenaan de voorzijde)
en beeldhouwwerken leken wel kopieën van klassieke beelden.
- Er was ook een verschil: de gezichten op de kunstwerken waren niet meer streng en ernstig,
zoals in de klassieke Oudheid, maar hadden individuele trekken en lieten emoties zien.
- Grote namen: Michelangelo, Rafael, Leonardo da Vinci
Humanisme
- Nieuwe manier van denken en aankijken tegen de wereld
- Middeleeuwen: het geloof heeft in alle zaken autoriteit, ook in de wetenschap
- Humanisme: het verstand, de logica moeten leidend zijn (mens staat centraal)
- Zelf onderzoek doen, feiten achterhalen, emotie en subjectiviteit uitschakelen
- Artsen bestudeerden o.a de bouw en werking van het menselijk lichaam
, Erasmus van Rotterdam
- Erasmus wilde onderzoeken in hoeverre de Bijbelvertaling in zijn eigen tijd (Vulgaat-bijbel),
nog leek op het origineel
- Vertalen van oude Griekse en Hebreeuwse Bijbelteksten
- Conclusie: veel (vertaal)fouten in de Vulgaat
- Nieuwe onderzoeksvraag: kloppende regels van de Kerk dan wel?
Kenmerkende aspecten 5.2
18 Het begin van de Europese overzeese expansie.
19 Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe
wetenschappelijke belangstelling.
20 De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke Oudheid.
Wereldbeeld rond 1450
- Middellandse Zeegebied redelijk betrouwbaar weergegeven
- Aanvullingen met kaarten uit de Oudheid en de Arabische wereld maken het wereldbeeld
completer
Handel met Azië: over land
- Arabische en Ottomaanse handelaren leverden exotische, dure, goederen (peper, porselein,
zijde)
- ‘Zijderoute’ via China, Centraal Azië, Perzië, Midden-Oosten, Constantinopel naar Italië.
- Prijs voor landen als Portugal en Spanje erg duur.
o Zelf handelen met Indië zou goedkoper zijn
o Over land was dit onmogelijk
o De Arabieren en Ottomanen weigerden Europese handelaars toegang tot hun
gebieden
- In 1452 veroveren de Turken Constantinopel (einde Oost-Romeinse Rijk) en het grootste
deel van het Midden-Oosten
o = voor Europeanen al helemaal onmogelijk om ongezien door het Ottomaanse Rijk
te reizen
- Handel via de zijderoute wordt duurder omdat de Turken hoge belastingen heffen
Handel met Azië: over zee
- Portugezen proberen via zee ‘Indië’ (verzamelnaam voor Azië) te bereiken
- Om Afrika heen varen
- Ontdekken in etappes
- 1498 bereikt Vasco da Gama de westkust van India
