Sociologie hoofdstuk 1 sociologische verbeelding
Sociologie is een relatief recente wetenschap
De mens begon met wetenschappen te bestuderen die verder van ons
lagen. Het is makkelijker om iets te onderzoeken dat ‘ver weg’ ligt.
Sociologie is het laatste, want het is persoonlijker en het is moeilijk om
kritisch te zijn over onszelf, aangezien er geen afstand is tussen wat we
bestuderen en onszelf.
In de 19de eeuw (moderne mens) begon men zich meer bewust te worden
dat we afhankelijk zijn van elkaar (er zijn sociale banden). => eerste
confrontatie hiermee voor de moderne mens. => er is pas vrijheid als
iedereen vrij is (samenhang, solidariteit…).
Sociologische verbeelding ontstaat in crisistijden
=> Franse en Industriële Revolutie => de mens voelde crisis, de wereld
veranderd drastisch (‘wat gebeurd er?’ = vraag) => begin van
sociologisch denken.
Historische drempeloverschrijdingen (er zijn misschien wel meer dan 2
‘revoluties’):
(1)Beheersing van het vuur door de mens
JAGERS – VERZAMELAARS
(2)Neolithische revolutie (=agrarisering) => voedsel kweken
LANDBOUWMAATSCHAPPIJ
(3)Industriële Revolutie (2de helft 18eeuw) en Franse Revolutie (1789)
=> veel technologische en wetenschappelijke veranderingen
INDUSTRIËLE MAATSCHAPPIJ
(4)Digitale revolutie => meer informatie verwerken, snelle evoluties,
vernamen arbeid…
NETWERKMAATSCHAPPIJ
‘Het leven van de mens veranderde drastisch in deze periodes => crisis
=> vertrouwde wereld is weg ‘wat gebeurd er?’ ‘hoe komt dit?’ …’
Sociologische verbeelding begint met het besef dat de maatschappij die
bestaat (vertrouwd) verandert en dat die veranderingen te verklaren zijn
door het samenleven van de mens.
2
,Sociaal probleem als bron van sociologische verbeelding
Een sociaal probleem is de bron van sociologische verbeelding, want als
het goed gaat dan is er geen nood om vragen te stellen. Als er problemen
zijn begint men vanuit verwondering vragen te stellen als maatschappij.
Er zijn aspecten die maken dat een sociaal probleem een sociaal probleem
wordt:
(1)Objectief aspect => feit dat een probleem is.
(2)Subjectief aspect => mensen moeten het als probleem ervaren.
(3)Collectief aspect => groepen mensen die het probleem ervaren.
(4)Oplosbaarheid =>
(5)Positionaliteit => de rol van de socioloog => voegt een visie toe
(afstandelijke analyse, maar nog steeds een medespeler in het
sociale veld).
‘Wat’ we als sociaal probleem zien hangt af van de definiëring van
individuen en groepen vb. drugsgebruik wordt gezien als een sociaal
probleem, maar autorijden niet. En toch sterven er meer mensen in een
auto-ongeluk dan van een overdosis.
(1)Hedendaags belangrijk sociaal probleem = klimaat => bijna
iedereen is het hierover eens.
(2)Migratie wordt door sommigen ook als een groot sociaal probleem
gezien en voor anderen niet (verdeeldheid). Sommige politieke
overtuigingen zien migratie als overbevolking en dat we te weinig
middelen hebben in ‘ons’ land voor al deze mensen =>
werkelijkheid => het probleem is niet dat we met te veel zijn of te
weinig hebben voor iedereen, maar er is een probleem met de
herverdeling van wat we hebben.
W. Mills over sociologische verbeelding
Wright Mills = vader van de sociologische verbeelding (+-).Sociologische
verbeelding houdt in dat (1) wij van persoonlijke klachten sociale
problemen maken. vb. tandpijn => kan gelinkt worden met achtergrond
van een persoon (armoede). (2) wij het individuele in verband brengen
met het collectieve. vb. zelfdoding = persoonlijk, maar je kan ook kijken
naar waar het meer voorkomt en wat de rol van de samenleving hierbij is.
(3) wij het bijzondere zien als iets normaal.
2
,Twee grondleggers van de sociologie
=> Comte en Spencer. Er zijn 3 basisvragen waar zij een antwoord op
hebben die in verband staat met elkaar.
(1)Hoe baken je sociologie als wetenschap af?
(2)Hoe verklaar je sociale verandering?
(3)Hoe verklaar je sociale orde?
COMTE => kind van de Franse Revolutie => grondlegger sociologie en
positivisme.
(1)Sociologie is een positieve wetenschap der mensheid. (positief =
redelijk, verstand). De redelijkheid ligt aan de basis van de opbouw
van een maatschappij. Je hebt om sociologie te bestuderen de
meeste rationaliteit nodig, want het ligt dicht bij ons.
(2)Verandering wordt gestuurd door de wet der 3 stadia:
De mens begint met de theologische fase, dan de metafysische fase en
ten laatste de positieve fase => men krijgt steeds meer reden en ging zich
baseren op werkelijke feiten. De samenleving evolueert in deze fasen van
chaos naar meer orde, want de mens is opzoek naar orde en reden
bevrijdt ons van de chaos. (F.R. = chaos).
(3)Sociale orde wordt gebaseerd op de ‘universele consensus’. => de
mens begon in te zien dat ze gemeenschappelijke belangen hadden
en elkaar nodig hebben.
Deze consensus was eerst gebaseerd op religie (hoe we ons moesten
gedragen). Daarna gebaseerd op abstracte ideeën (geloven in idealen). Als
laatste gebaseerd op positieve wetenschappen (inzicht = elkaar nodig om
vooruit te gaan).
SPENCER => kind Engelse Industriële Revolutie => grondlegger
evolutiedenker en liberaal.
(1)Sociologie is een wetenschap van sociale evolutie (= evolutiedenker).
Net zoals de kosmos evolueren wij van ongedifferentieerd, homogeen
en ongeïntegreerd naar gedifferentieerd, heterogeen en
geïntegreerd.
(2)Verandering door evolutie (wet van evolutie Darwin is overal geldig)
en groei die de samenleving maakt tot wat hij is.
(3)Orde als evolutie leidt tot structurele differentiatie en functionele
specialisatie. We moeten als mens meer samenwerken, we zijn
afhankelijk van elkaar (net zoals organen in ons lichaam). “Link
industriële revolutie = arbeidsspecialisatie => afhankelijk van elkaar.”
2
, Sociologie hoofdstuk 2 cultuur en maatschappij
Het begrip cultuur
Cultuur is een ruim begrip waaronder de ‘hogere cultuur’ en de ‘cultuur als
aangeleerde manieren van handelen, denken en voelen’ valt.
Symbolen en Waarden Normen Materiël
denkbeelden e cultuur
Symbolen hebben Abstracte Gedragsreg objecten
betekenissen die idealen die els die een
verschillen van cultuur belangrijk waardoor belangrijk
tot cultuur, ze worden waarden zijn in een
weerspiegel de gevonden. concreet cultuur.
waarden en normen. worden.
Cultuur en maatschappij en sociale structuur
Cultuur is een manier van handelen, denken en voelen die bestaat binnen
een maatschappij.
Een maatschappij is een structuur van interrelaties (sociale verhoudingen)
dat individuen verbind
Sociale structuur zijn de duurzamen verhoudingen tussen individuen die
iedereen verbind. vb. familiestructuur grootouders – ouders – kleinkinderen = verbind
iedereen, want iedereen heeft ouders.
“Culturen kunnen niet bestaan zonder maatschappijen en omgekeerd”
Cultuur en biologie
Charles Darwin’s evolutie theorie (origin of species) toont aan dat de mens
het gevolg is van evolutie. Evolutie is het gevolg van:
(1)Genetische variatie = de overgang van een generatie naar de
volgende waarbij organismen andere eigenschappen hebben dan
hun ouders (mutatie).
(2)Natuurlijke selectie = proces van verdringen van de minder
aangepaste (struggle for life ~ Spencer) door de meer aangepaste
organismen (gunstige eigenschappen worden overgegeven en
minder gunstige verdwijnen).
De menselijke soort en co – evolutie
Culturele ontwikkelingen zoals het gebruik van werktuigen en
communicatievormen hebben ook een belangrijke rol gespeeld bij het
biologische evolutieproces (en omgekeerd).
Sociobiologie
Wilson ziet het individu als drager van genen (genetic pools) en verklaard
dat mensen een aangeboren reproductieve strategie volgen, waarbij men
2
Sociologie is een relatief recente wetenschap
De mens begon met wetenschappen te bestuderen die verder van ons
lagen. Het is makkelijker om iets te onderzoeken dat ‘ver weg’ ligt.
Sociologie is het laatste, want het is persoonlijker en het is moeilijk om
kritisch te zijn over onszelf, aangezien er geen afstand is tussen wat we
bestuderen en onszelf.
In de 19de eeuw (moderne mens) begon men zich meer bewust te worden
dat we afhankelijk zijn van elkaar (er zijn sociale banden). => eerste
confrontatie hiermee voor de moderne mens. => er is pas vrijheid als
iedereen vrij is (samenhang, solidariteit…).
Sociologische verbeelding ontstaat in crisistijden
=> Franse en Industriële Revolutie => de mens voelde crisis, de wereld
veranderd drastisch (‘wat gebeurd er?’ = vraag) => begin van
sociologisch denken.
Historische drempeloverschrijdingen (er zijn misschien wel meer dan 2
‘revoluties’):
(1)Beheersing van het vuur door de mens
JAGERS – VERZAMELAARS
(2)Neolithische revolutie (=agrarisering) => voedsel kweken
LANDBOUWMAATSCHAPPIJ
(3)Industriële Revolutie (2de helft 18eeuw) en Franse Revolutie (1789)
=> veel technologische en wetenschappelijke veranderingen
INDUSTRIËLE MAATSCHAPPIJ
(4)Digitale revolutie => meer informatie verwerken, snelle evoluties,
vernamen arbeid…
NETWERKMAATSCHAPPIJ
‘Het leven van de mens veranderde drastisch in deze periodes => crisis
=> vertrouwde wereld is weg ‘wat gebeurd er?’ ‘hoe komt dit?’ …’
Sociologische verbeelding begint met het besef dat de maatschappij die
bestaat (vertrouwd) verandert en dat die veranderingen te verklaren zijn
door het samenleven van de mens.
2
,Sociaal probleem als bron van sociologische verbeelding
Een sociaal probleem is de bron van sociologische verbeelding, want als
het goed gaat dan is er geen nood om vragen te stellen. Als er problemen
zijn begint men vanuit verwondering vragen te stellen als maatschappij.
Er zijn aspecten die maken dat een sociaal probleem een sociaal probleem
wordt:
(1)Objectief aspect => feit dat een probleem is.
(2)Subjectief aspect => mensen moeten het als probleem ervaren.
(3)Collectief aspect => groepen mensen die het probleem ervaren.
(4)Oplosbaarheid =>
(5)Positionaliteit => de rol van de socioloog => voegt een visie toe
(afstandelijke analyse, maar nog steeds een medespeler in het
sociale veld).
‘Wat’ we als sociaal probleem zien hangt af van de definiëring van
individuen en groepen vb. drugsgebruik wordt gezien als een sociaal
probleem, maar autorijden niet. En toch sterven er meer mensen in een
auto-ongeluk dan van een overdosis.
(1)Hedendaags belangrijk sociaal probleem = klimaat => bijna
iedereen is het hierover eens.
(2)Migratie wordt door sommigen ook als een groot sociaal probleem
gezien en voor anderen niet (verdeeldheid). Sommige politieke
overtuigingen zien migratie als overbevolking en dat we te weinig
middelen hebben in ‘ons’ land voor al deze mensen =>
werkelijkheid => het probleem is niet dat we met te veel zijn of te
weinig hebben voor iedereen, maar er is een probleem met de
herverdeling van wat we hebben.
W. Mills over sociologische verbeelding
Wright Mills = vader van de sociologische verbeelding (+-).Sociologische
verbeelding houdt in dat (1) wij van persoonlijke klachten sociale
problemen maken. vb. tandpijn => kan gelinkt worden met achtergrond
van een persoon (armoede). (2) wij het individuele in verband brengen
met het collectieve. vb. zelfdoding = persoonlijk, maar je kan ook kijken
naar waar het meer voorkomt en wat de rol van de samenleving hierbij is.
(3) wij het bijzondere zien als iets normaal.
2
,Twee grondleggers van de sociologie
=> Comte en Spencer. Er zijn 3 basisvragen waar zij een antwoord op
hebben die in verband staat met elkaar.
(1)Hoe baken je sociologie als wetenschap af?
(2)Hoe verklaar je sociale verandering?
(3)Hoe verklaar je sociale orde?
COMTE => kind van de Franse Revolutie => grondlegger sociologie en
positivisme.
(1)Sociologie is een positieve wetenschap der mensheid. (positief =
redelijk, verstand). De redelijkheid ligt aan de basis van de opbouw
van een maatschappij. Je hebt om sociologie te bestuderen de
meeste rationaliteit nodig, want het ligt dicht bij ons.
(2)Verandering wordt gestuurd door de wet der 3 stadia:
De mens begint met de theologische fase, dan de metafysische fase en
ten laatste de positieve fase => men krijgt steeds meer reden en ging zich
baseren op werkelijke feiten. De samenleving evolueert in deze fasen van
chaos naar meer orde, want de mens is opzoek naar orde en reden
bevrijdt ons van de chaos. (F.R. = chaos).
(3)Sociale orde wordt gebaseerd op de ‘universele consensus’. => de
mens begon in te zien dat ze gemeenschappelijke belangen hadden
en elkaar nodig hebben.
Deze consensus was eerst gebaseerd op religie (hoe we ons moesten
gedragen). Daarna gebaseerd op abstracte ideeën (geloven in idealen). Als
laatste gebaseerd op positieve wetenschappen (inzicht = elkaar nodig om
vooruit te gaan).
SPENCER => kind Engelse Industriële Revolutie => grondlegger
evolutiedenker en liberaal.
(1)Sociologie is een wetenschap van sociale evolutie (= evolutiedenker).
Net zoals de kosmos evolueren wij van ongedifferentieerd, homogeen
en ongeïntegreerd naar gedifferentieerd, heterogeen en
geïntegreerd.
(2)Verandering door evolutie (wet van evolutie Darwin is overal geldig)
en groei die de samenleving maakt tot wat hij is.
(3)Orde als evolutie leidt tot structurele differentiatie en functionele
specialisatie. We moeten als mens meer samenwerken, we zijn
afhankelijk van elkaar (net zoals organen in ons lichaam). “Link
industriële revolutie = arbeidsspecialisatie => afhankelijk van elkaar.”
2
, Sociologie hoofdstuk 2 cultuur en maatschappij
Het begrip cultuur
Cultuur is een ruim begrip waaronder de ‘hogere cultuur’ en de ‘cultuur als
aangeleerde manieren van handelen, denken en voelen’ valt.
Symbolen en Waarden Normen Materiël
denkbeelden e cultuur
Symbolen hebben Abstracte Gedragsreg objecten
betekenissen die idealen die els die een
verschillen van cultuur belangrijk waardoor belangrijk
tot cultuur, ze worden waarden zijn in een
weerspiegel de gevonden. concreet cultuur.
waarden en normen. worden.
Cultuur en maatschappij en sociale structuur
Cultuur is een manier van handelen, denken en voelen die bestaat binnen
een maatschappij.
Een maatschappij is een structuur van interrelaties (sociale verhoudingen)
dat individuen verbind
Sociale structuur zijn de duurzamen verhoudingen tussen individuen die
iedereen verbind. vb. familiestructuur grootouders – ouders – kleinkinderen = verbind
iedereen, want iedereen heeft ouders.
“Culturen kunnen niet bestaan zonder maatschappijen en omgekeerd”
Cultuur en biologie
Charles Darwin’s evolutie theorie (origin of species) toont aan dat de mens
het gevolg is van evolutie. Evolutie is het gevolg van:
(1)Genetische variatie = de overgang van een generatie naar de
volgende waarbij organismen andere eigenschappen hebben dan
hun ouders (mutatie).
(2)Natuurlijke selectie = proces van verdringen van de minder
aangepaste (struggle for life ~ Spencer) door de meer aangepaste
organismen (gunstige eigenschappen worden overgegeven en
minder gunstige verdwijnen).
De menselijke soort en co – evolutie
Culturele ontwikkelingen zoals het gebruik van werktuigen en
communicatievormen hebben ook een belangrijke rol gespeeld bij het
biologische evolutieproces (en omgekeerd).
Sociobiologie
Wilson ziet het individu als drager van genen (genetic pools) en verklaard
dat mensen een aangeboren reproductieve strategie volgen, waarbij men
2
