Uithoudingsvermogen
1 BASISPRINCIPES UITHOUDINGSVERMOGEN
Dankzij het uithoudingsvermogen is het mogelijk een lichamelijke inspanning een bepaalde tijd vol te
houden. Verschillende fysiologische systemen hebben een invloed op de functionaliteit van het
uithoudingsvermogen:
- Centrale circulatie
- Perifere circulatie
- Respiratoir systeem
- Spiermetabolisme
D.m.v. gerichte fysieke activiteit zijn er tot op hoge leeftijd adaptaties in het fysiologische en
biologische systeem mogelijk die kunnen bijdragen aan een verbetering van het
uithoudingsvermogen en het fysiek functioneren.
1.1 CENTRALE CIRCULATIE
Mate van structurele en fysiologische veranderingen afhankelijk van genetische en niet genetische
factoren:
- Aanwezigheid van pathologieën
- Mate van fysieke activiteit
- Leefstijl
- Voeding
Functioneren op jongvolwassen leeftijd = 100%
De achteruitgang van het orgaanstelsel verloopt niet gelijk hierarchische onderverdeling: mate
van fysiologische degeneratie van de verschillende orgaanstelsel.
- Bloedtransport: geringe afname
- Zenuwvoorgeleding: grotere functie afname
- Spierkracht en energieprocessen: nog grotere functiebeperking
- Ventilatie en circulatie bij 80-jarige: 50% functioneel
Grote individuele fysiologische verschillen bij personen met dezelfde leeftijd.
- Afname van het uithoudingsvermogen = optelsom diverse leeftijd gerelateerde
veranderingen op alle niveaus (centrale en perifere circulatie, respiratoir systeem en
spiermetabolisme)
- Factoren van centrale circulatie
o Het hart zelf
o Hartminuutvolume
o Maximale hartfrequentie
, 1.1.1 Hart
- Weinig veranderingen op celniveau in het ouder wordende hart
o Leeftijd van individuen kan niet nauwkeurig bepaald worden door pathologisch
onderzoek van de hartspiercellen
o
- Vanaf 60j:
o Toename diameter hartspiercellen
o Toename eiwitproductie in de regio van de celkern
o Afname van het aantal pacemakercellen in de sinusknoop:
Op 75-jarige leeftijd is het aantal pacemakercellen met meer dan 90 %
afgenomen ten opzichte van het gezonde volwassen hart
o Toename van de diameter van het lumen en de dikte van de aorta
o Afname van de compliance van de aorta => de perifere weerstand neemt toe
o Verdikking en verharding van de mitralisklep => diastolische vulling neemt af
o -> Beïnvloeden het hartminuutvolume
1.1.2 Hartminuutvolume (HMV)
- HMV = hartfrequentie x slagvolume
HMV Hartfrequentie Slagvolume
Rust = = =
Inspanning ↓ ↓ ↓
- In rust blijven ze gelijk hoewel de perifere weerstand en dus de bloeddruk toeneemt
Inspanning fysiologische veranderingen:
- een afname van de regulatie van zenuwcellen
- een afname van de regulatie hormonen
o = neuro-hormonale efficiëntie
- een verminderde vulling van het hart
- verhoogde vaatweerstand
Afname HMV met de leeftijd vooral doordat er een afname is van de HFmax
1.1.3 Maximale hartfrequentie
HF bij maximale inspanning neemt lineair af met de leeftijd
- 1 slag per jaar, beginnend op 10- tot 15-jarige leeftijd
- Het duurt langer voordat de hartfrequentie de maximale waarde bereikt
Verschillende factoren die hiervoor verantwoordelijk zijn:
- Verminderde reactie op bèta-adrenerge prikkeling
- Afname van de pacemakercellen van het hart
Invloed hiervan op de HFmax is onduidelijk, wel zijn er verschillende formules -> indicatie HFmax
- Schatting van de gemiddelde HGmax-waarde op een bepaalde leeftijd
o HFmax = 208 – (0.7 x leeftijd in jaren)
Geen onderscheid tussen mannen en vrouwen
1 BASISPRINCIPES UITHOUDINGSVERMOGEN
Dankzij het uithoudingsvermogen is het mogelijk een lichamelijke inspanning een bepaalde tijd vol te
houden. Verschillende fysiologische systemen hebben een invloed op de functionaliteit van het
uithoudingsvermogen:
- Centrale circulatie
- Perifere circulatie
- Respiratoir systeem
- Spiermetabolisme
D.m.v. gerichte fysieke activiteit zijn er tot op hoge leeftijd adaptaties in het fysiologische en
biologische systeem mogelijk die kunnen bijdragen aan een verbetering van het
uithoudingsvermogen en het fysiek functioneren.
1.1 CENTRALE CIRCULATIE
Mate van structurele en fysiologische veranderingen afhankelijk van genetische en niet genetische
factoren:
- Aanwezigheid van pathologieën
- Mate van fysieke activiteit
- Leefstijl
- Voeding
Functioneren op jongvolwassen leeftijd = 100%
De achteruitgang van het orgaanstelsel verloopt niet gelijk hierarchische onderverdeling: mate
van fysiologische degeneratie van de verschillende orgaanstelsel.
- Bloedtransport: geringe afname
- Zenuwvoorgeleding: grotere functie afname
- Spierkracht en energieprocessen: nog grotere functiebeperking
- Ventilatie en circulatie bij 80-jarige: 50% functioneel
Grote individuele fysiologische verschillen bij personen met dezelfde leeftijd.
- Afname van het uithoudingsvermogen = optelsom diverse leeftijd gerelateerde
veranderingen op alle niveaus (centrale en perifere circulatie, respiratoir systeem en
spiermetabolisme)
- Factoren van centrale circulatie
o Het hart zelf
o Hartminuutvolume
o Maximale hartfrequentie
, 1.1.1 Hart
- Weinig veranderingen op celniveau in het ouder wordende hart
o Leeftijd van individuen kan niet nauwkeurig bepaald worden door pathologisch
onderzoek van de hartspiercellen
o
- Vanaf 60j:
o Toename diameter hartspiercellen
o Toename eiwitproductie in de regio van de celkern
o Afname van het aantal pacemakercellen in de sinusknoop:
Op 75-jarige leeftijd is het aantal pacemakercellen met meer dan 90 %
afgenomen ten opzichte van het gezonde volwassen hart
o Toename van de diameter van het lumen en de dikte van de aorta
o Afname van de compliance van de aorta => de perifere weerstand neemt toe
o Verdikking en verharding van de mitralisklep => diastolische vulling neemt af
o -> Beïnvloeden het hartminuutvolume
1.1.2 Hartminuutvolume (HMV)
- HMV = hartfrequentie x slagvolume
HMV Hartfrequentie Slagvolume
Rust = = =
Inspanning ↓ ↓ ↓
- In rust blijven ze gelijk hoewel de perifere weerstand en dus de bloeddruk toeneemt
Inspanning fysiologische veranderingen:
- een afname van de regulatie van zenuwcellen
- een afname van de regulatie hormonen
o = neuro-hormonale efficiëntie
- een verminderde vulling van het hart
- verhoogde vaatweerstand
Afname HMV met de leeftijd vooral doordat er een afname is van de HFmax
1.1.3 Maximale hartfrequentie
HF bij maximale inspanning neemt lineair af met de leeftijd
- 1 slag per jaar, beginnend op 10- tot 15-jarige leeftijd
- Het duurt langer voordat de hartfrequentie de maximale waarde bereikt
Verschillende factoren die hiervoor verantwoordelijk zijn:
- Verminderde reactie op bèta-adrenerge prikkeling
- Afname van de pacemakercellen van het hart
Invloed hiervan op de HFmax is onduidelijk, wel zijn er verschillende formules -> indicatie HFmax
- Schatting van de gemiddelde HGmax-waarde op een bepaalde leeftijd
o HFmax = 208 – (0.7 x leeftijd in jaren)
Geen onderscheid tussen mannen en vrouwen
