lOMoARcPSD|22604750
HOOFDSTUK 1. INLEIDING
WAT ZIJN INTELLECTUELE RECHTEN?
Persoonlijkheidsrechten: niet-verhandelbare subjectieve rechten >< vermogensrechten:
verhandelbare subjectieve rechten
Intellectuele eigendomsrechten (absoluut recht) hebben geen materieel voorwerp, zij
slaan op een intellectuele en dus immateriële prestatie/goed: scheppingen van de
menselijke geest (muziekcomposities, meubelen..).
Voorbeeld: syllabus intellectuele rechten
- Ik heb hem gekocht dus ik heb het materieel eigendomsrecht (puur zakelijk
recht) en ik kan erover beschikken (art. 3.50 BW begrip eigendomsrecht over
materieel goed)
- Prof heeft het geschreven dus is zij de intellectuele eigenaar over de inhoud van
de cursus en zij kan verbieden dat er iets met de inhoud gebeurd (bv. kopiëren,
vertalen)
PLAATS VAN DE INTELLECTUELE RECHTEN BINNEN HET ECONOMISCH RECHT
HET PRINCIPE VAN DE VRIJHEID VAN ONDERNEMEN (ART. II.3-II.4 WER)
Algemeen beginsel is vrijheid van handel en nijverheid/ vrijheid van ondernemen:
• Franse decreet d’Allarde 1791: bevestigt het recht voor ieder individu om naar
goeddunken elke handel te drijven of elk beroep, bedrijf of ambacht uit te
oefenen
➔ Om monopolies aan banden te leggen van sterke spelers op de markt en eerlijke
concurrentie te bieden
• Gecodificeerd in BWHI
• Gecodificeerd in art. II.3-4 WER: “Iedereen is vrij om enige economische activiteit
naar keuze uit te oefenen…met inachtneming van de in België van kracht zijnde
internationale verdragen, van het algemeen normatief kader van de economische
unie en de monetaire eenheid zoals vastgesteld door of krachtens de
internationale verdragen en de wet, alsmede van de wetten die de openbare orde
en de goede zeden betreffen en van de bepalingen van dwingend recht”
, lOMoARcPSD|22604750
HET PRINCIPE VAN DE VRIJE MEDEDINGING MITS INACHTNEMING VAN DE
EERLIJKE GEBRUIKEN
Het basisbeginsel van vrijheid van mededinging impliceert dat verschillende personen
eenzelfde soort handel mogen drijven en hun waren of diensten mogen aanbieden
binnen eenzelfde afzetmarkt.
Concurrentie tussen betrokkenen, waardoor men schade kan leiden.
- Vrijheid van nabootsen
- Vrijheid van kopie
Er zijn wel grenzen aan dit principe: een stelsel van mededingingsrecht als beperking op de
algemene vrijheid van mededinging
• Correctiemechanisme: regelgeving over de (on)eerlijke marktpraktijken boek VI WER
➔ Er kan worden opgetreden tegen rechtsonderhorigen die de vrijheid van
mededinging uitoefenen op een wijze die indruist tegen de eerlijke
gebruiken in nijverheid en handel
INTELLECTUELE RECHTEN ALS UITZONDERING OP DE VRIJHEID VAN
MEDEDINGING EN KOPIE
Intellectuele rechten vormen een uitzondering op de regel van vrijheid van mededinging.
⇨ Waarom? Ratio:
o Wetgevers waren ervan overtuigd waren dat er monopolies nodig
zijn om de vooruitgang op verschillende gebieden te stimuleren.
Investeringen stimuleren die leiden tot nieuwe creaties en
vindingen, op hun beurt leiden tot vooruitgang van de
maatschappij (cultureel, technisch, economisch).
▪ Auteursrecht: stimuleren van culturele en sociale vooruitgang
▪ Octrooirecht: stimuleren van innovatie- en technologische vooruitgang
▪ Merkenrecht: stimuleren van concurrentie en consumentenbescherming
Intellectuele rechten zijn exclusieve rechten: verlenen aan de houder van het recht gedurende
een bepaalde tijd een soort monopoliepositie m.b.t. de exploitatie van zijn creatie.
- Anderen kunnen geen gebruik maken van de creatie zonder toestemming van de
houder van het intellectueel recht. Het is slechts voorbehouden aan de houder
van het recht: verbodsrecht
o Houder van het recht kan derden de mogelijkheid ontzeggen om
handelingen te verrichten die in strijd zijn met het uitsluitend recht
Intellectuele rechten zijn onderworpen aan het beginsel van het verbod op rechtsmisbruik.
- Billijk evenwicht tot stand brengen tussen een rechtmatig verworven
intellectueel recht, de belangen van derden en de functies van het betrokken
recht
, lOMoARcPSD|22604750
DE SECTOR VAN DE INTELLECTUELE RECHTEN
OVERZICHT
Binnen de categorie van intellectuele rechten onderscheidt men 2 grote subcategorieën:
Industriële rechten Auteursrechten
• Merkenrecht • Bescherming aan
• Octrooirecht traditionele
• Recht op industriële auteurswerken
tekeningen en modellen (letterkunde, muziek,
• Kwekersrecht beeldende kunst..)
• Recht betreffende bescherming • Bescherming aan audiovisuele
van topografieën van werken,
halfgeleiderproducten artistieke tekeningen en
• Bescherming van modellen, computerprogramma’s
geografische aanduidingen en databanken
• Naburige rechten (= rechten die
verbonden zijn met het
auteursrecht)
Er moet niet steeds een keuze gemaakt worden tussen één van deze rechten:
synthetische benadering (combinatorial approach).
, lOMoARcPSD|22604750
⇨ Veel mogelijkheden tot het cumuleren van één of meerdere rechten t.a.v. een product
ter bescherming t.a.v. concurrenten (= 1 product, veel IER)
⇨ Onderzoeken of het product voldoet aan de beschermingsvereisten die voor elk recht
verschillend zijn
GELIJKENISSEN
Gemeenschappelijke kenmerken van de afzonderlijke deelgebieden:
• Alle intellectuele eigendomsrechten maken deel uit van het fundamentele
eigendomsrecht en worden als grondrecht beschermd, maar geen absolute
bescherming (belangenafweging)
• Alle intellectuele eigendomsrechten hebben een immaterieel voorwerp = intellect
onlichamelijk zaak
• Alleen prestaties (scheppingen van de menselijke geest) die het banale of het reeds
gekende overstijgen worden beschermd. Criteria: originaliteit, nieuwheid of
beschikbaarheid
• Alle intellectuele rechten zijn ingericht als exclusiviteitsrechten waaruit
volgt dat het verbodsrechten zijn (tegenwerpelijk erga omnes)
• Zowel auteursrechten als industriële rechten vertegenwoordigen een economische
waarde (= wijze van exploitatie van de rechten zelf): intellectuele rechten zijn vatbaar
voor overdracht/ in licentie gegeven (= loutere toelating om immaterieel voorwerp te
gebruiken)/ exclusieve licentie (= geen gelijkwaardige toelating aan derden verlenen
en/of ook zelf niet te exploiteren)
• Intellectuele rechten zijn tijdsgebonden: beschermingsduur/termijn bij wet bepaald,
daarna prestaties voor iedereen toegankelijk (publiek domein). De algemene
beginselen van mededingingsrecht blijven v.t.
• Niet respecteren van de exclusiviteit betekent dat er sprake is van een inbreuk
(namaak) waartegen titularis zich tegen kan verzetten (actiemogelijkheden)
• Alle intellectuele rechten worden gekenmerkt door het territorialiteitsbeginsel: exclusief
recht geldt binnen de grenzen van de staat of groep van staten die dat recht voor hun
territorium verlenen
• World Intellectual Property Organisation (WIPO): organisatie die de intellectuele
eigendom bevordert (verdragen sluiten, administratieve samenwerking tussen staten,
bijstand verlenen, geschillen optrent intellectuele rechten, internationale registraties..)
VERSCHILLEN
Tussen de intellectuele rechten bestaan er ook aanzienlijke verschillen. Belangrijkste
verschilpunten tussen auteursrecht in de ruime zin en de industriële rechten:
Auteursrecht Industriële rechten
Finaliteit/ doel van Culturele finaliteit: stimuleren Economische finaliteit: merken
beschermingssyste van creatie van werken en octrooien hebben betrekking
men (creativiteit)/investeringen op producten die worden
levert een bijdrage tot de verhandeld en worden ingezet
culturele en sociale als onderdeel van het algemene
vooruitgang van een systeem van mededinging.
gemeenschap (innovatie)
Wijze waarop het Automatisch door een Rechtshandeling
recht ontstaat
HOOFDSTUK 1. INLEIDING
WAT ZIJN INTELLECTUELE RECHTEN?
Persoonlijkheidsrechten: niet-verhandelbare subjectieve rechten >< vermogensrechten:
verhandelbare subjectieve rechten
Intellectuele eigendomsrechten (absoluut recht) hebben geen materieel voorwerp, zij
slaan op een intellectuele en dus immateriële prestatie/goed: scheppingen van de
menselijke geest (muziekcomposities, meubelen..).
Voorbeeld: syllabus intellectuele rechten
- Ik heb hem gekocht dus ik heb het materieel eigendomsrecht (puur zakelijk
recht) en ik kan erover beschikken (art. 3.50 BW begrip eigendomsrecht over
materieel goed)
- Prof heeft het geschreven dus is zij de intellectuele eigenaar over de inhoud van
de cursus en zij kan verbieden dat er iets met de inhoud gebeurd (bv. kopiëren,
vertalen)
PLAATS VAN DE INTELLECTUELE RECHTEN BINNEN HET ECONOMISCH RECHT
HET PRINCIPE VAN DE VRIJHEID VAN ONDERNEMEN (ART. II.3-II.4 WER)
Algemeen beginsel is vrijheid van handel en nijverheid/ vrijheid van ondernemen:
• Franse decreet d’Allarde 1791: bevestigt het recht voor ieder individu om naar
goeddunken elke handel te drijven of elk beroep, bedrijf of ambacht uit te
oefenen
➔ Om monopolies aan banden te leggen van sterke spelers op de markt en eerlijke
concurrentie te bieden
• Gecodificeerd in BWHI
• Gecodificeerd in art. II.3-4 WER: “Iedereen is vrij om enige economische activiteit
naar keuze uit te oefenen…met inachtneming van de in België van kracht zijnde
internationale verdragen, van het algemeen normatief kader van de economische
unie en de monetaire eenheid zoals vastgesteld door of krachtens de
internationale verdragen en de wet, alsmede van de wetten die de openbare orde
en de goede zeden betreffen en van de bepalingen van dwingend recht”
, lOMoARcPSD|22604750
HET PRINCIPE VAN DE VRIJE MEDEDINGING MITS INACHTNEMING VAN DE
EERLIJKE GEBRUIKEN
Het basisbeginsel van vrijheid van mededinging impliceert dat verschillende personen
eenzelfde soort handel mogen drijven en hun waren of diensten mogen aanbieden
binnen eenzelfde afzetmarkt.
Concurrentie tussen betrokkenen, waardoor men schade kan leiden.
- Vrijheid van nabootsen
- Vrijheid van kopie
Er zijn wel grenzen aan dit principe: een stelsel van mededingingsrecht als beperking op de
algemene vrijheid van mededinging
• Correctiemechanisme: regelgeving over de (on)eerlijke marktpraktijken boek VI WER
➔ Er kan worden opgetreden tegen rechtsonderhorigen die de vrijheid van
mededinging uitoefenen op een wijze die indruist tegen de eerlijke
gebruiken in nijverheid en handel
INTELLECTUELE RECHTEN ALS UITZONDERING OP DE VRIJHEID VAN
MEDEDINGING EN KOPIE
Intellectuele rechten vormen een uitzondering op de regel van vrijheid van mededinging.
⇨ Waarom? Ratio:
o Wetgevers waren ervan overtuigd waren dat er monopolies nodig
zijn om de vooruitgang op verschillende gebieden te stimuleren.
Investeringen stimuleren die leiden tot nieuwe creaties en
vindingen, op hun beurt leiden tot vooruitgang van de
maatschappij (cultureel, technisch, economisch).
▪ Auteursrecht: stimuleren van culturele en sociale vooruitgang
▪ Octrooirecht: stimuleren van innovatie- en technologische vooruitgang
▪ Merkenrecht: stimuleren van concurrentie en consumentenbescherming
Intellectuele rechten zijn exclusieve rechten: verlenen aan de houder van het recht gedurende
een bepaalde tijd een soort monopoliepositie m.b.t. de exploitatie van zijn creatie.
- Anderen kunnen geen gebruik maken van de creatie zonder toestemming van de
houder van het intellectueel recht. Het is slechts voorbehouden aan de houder
van het recht: verbodsrecht
o Houder van het recht kan derden de mogelijkheid ontzeggen om
handelingen te verrichten die in strijd zijn met het uitsluitend recht
Intellectuele rechten zijn onderworpen aan het beginsel van het verbod op rechtsmisbruik.
- Billijk evenwicht tot stand brengen tussen een rechtmatig verworven
intellectueel recht, de belangen van derden en de functies van het betrokken
recht
, lOMoARcPSD|22604750
DE SECTOR VAN DE INTELLECTUELE RECHTEN
OVERZICHT
Binnen de categorie van intellectuele rechten onderscheidt men 2 grote subcategorieën:
Industriële rechten Auteursrechten
• Merkenrecht • Bescherming aan
• Octrooirecht traditionele
• Recht op industriële auteurswerken
tekeningen en modellen (letterkunde, muziek,
• Kwekersrecht beeldende kunst..)
• Recht betreffende bescherming • Bescherming aan audiovisuele
van topografieën van werken,
halfgeleiderproducten artistieke tekeningen en
• Bescherming van modellen, computerprogramma’s
geografische aanduidingen en databanken
• Naburige rechten (= rechten die
verbonden zijn met het
auteursrecht)
Er moet niet steeds een keuze gemaakt worden tussen één van deze rechten:
synthetische benadering (combinatorial approach).
, lOMoARcPSD|22604750
⇨ Veel mogelijkheden tot het cumuleren van één of meerdere rechten t.a.v. een product
ter bescherming t.a.v. concurrenten (= 1 product, veel IER)
⇨ Onderzoeken of het product voldoet aan de beschermingsvereisten die voor elk recht
verschillend zijn
GELIJKENISSEN
Gemeenschappelijke kenmerken van de afzonderlijke deelgebieden:
• Alle intellectuele eigendomsrechten maken deel uit van het fundamentele
eigendomsrecht en worden als grondrecht beschermd, maar geen absolute
bescherming (belangenafweging)
• Alle intellectuele eigendomsrechten hebben een immaterieel voorwerp = intellect
onlichamelijk zaak
• Alleen prestaties (scheppingen van de menselijke geest) die het banale of het reeds
gekende overstijgen worden beschermd. Criteria: originaliteit, nieuwheid of
beschikbaarheid
• Alle intellectuele rechten zijn ingericht als exclusiviteitsrechten waaruit
volgt dat het verbodsrechten zijn (tegenwerpelijk erga omnes)
• Zowel auteursrechten als industriële rechten vertegenwoordigen een economische
waarde (= wijze van exploitatie van de rechten zelf): intellectuele rechten zijn vatbaar
voor overdracht/ in licentie gegeven (= loutere toelating om immaterieel voorwerp te
gebruiken)/ exclusieve licentie (= geen gelijkwaardige toelating aan derden verlenen
en/of ook zelf niet te exploiteren)
• Intellectuele rechten zijn tijdsgebonden: beschermingsduur/termijn bij wet bepaald,
daarna prestaties voor iedereen toegankelijk (publiek domein). De algemene
beginselen van mededingingsrecht blijven v.t.
• Niet respecteren van de exclusiviteit betekent dat er sprake is van een inbreuk
(namaak) waartegen titularis zich tegen kan verzetten (actiemogelijkheden)
• Alle intellectuele rechten worden gekenmerkt door het territorialiteitsbeginsel: exclusief
recht geldt binnen de grenzen van de staat of groep van staten die dat recht voor hun
territorium verlenen
• World Intellectual Property Organisation (WIPO): organisatie die de intellectuele
eigendom bevordert (verdragen sluiten, administratieve samenwerking tussen staten,
bijstand verlenen, geschillen optrent intellectuele rechten, internationale registraties..)
VERSCHILLEN
Tussen de intellectuele rechten bestaan er ook aanzienlijke verschillen. Belangrijkste
verschilpunten tussen auteursrecht in de ruime zin en de industriële rechten:
Auteursrecht Industriële rechten
Finaliteit/ doel van Culturele finaliteit: stimuleren Economische finaliteit: merken
beschermingssyste van creatie van werken en octrooien hebben betrekking
men (creativiteit)/investeringen op producten die worden
levert een bijdrage tot de verhandeld en worden ingezet
culturele en sociale als onderdeel van het algemene
vooruitgang van een systeem van mededinging.
gemeenschap (innovatie)
Wijze waarop het Automatisch door een Rechtshandeling
recht ontstaat
