samenvatting KVL ontwikkelingsstoornissen

Wat zijn
ontwikkelingsstoornissen? les 1


Terminologie en afbakening
ontwikkelingsstoornis
= een neurobiologische stoornis die in de (vroege) ontwikkelingsperiode tot uiting komt, gekenmerkt
door ontwikkelingsachterstanden op 1 of meerdere functiedomeinen en die levenslang beperkingen
veroorzaakt in het persoonlijk, sociale schoolse of beroepsmatig functioneren.

Neurobiologische stoornis
= oorsprong in hersenontwikkeling. Kan resultaat zijn van genetische aanleg, prenatale
omgevingsfactoren en/of perinatale factoren (vroeggeboorte, complicaties).

(vroege) ontwikkelingsperiode
= symptomen zijn meestal al zichtbaar op kinderleeftijd. De mate waarin ze tot uiting komen wordt
wel beïnvloed door verschillende omgevings- en kindfactoren.

Ontwikkelingsachterstanden
Ontwikkelingsstoornis belemmert de ontwikkeling op 1 of meerdere ontwikkelingsdomeinen
(cognitie, sensomotoriek, taal, communicatie, sociaal-emotioneel functioneren).

Levenslange beperkingen
Levenslange stoornis die belemmeringen veroorzaakt in participatie aan dagelijks (maatschappelijk)
leven op verschillende terreinen.




Verschillende ontwikkelingsstoornissen (DSM-5)
Verstandelijke beperkingen
 Tekorten in algemene cognitieve functies (redeneren, problemen oplossen en abstract
denken) die zorgen voor aanpassingsvermogen.
 Verstandelijke en globale achterstand.

Communicatiestoornissen
 Taalstoornis
 Spraakstoornis
 Ontwikkelingsstotteren
 Sociale (pragmatische) communicatiestoornis

Autismespectrumstoornis (ASS)
 Ernstige tekorten in sociale omgang en beperkte, repetitieve interesses / gedragingen.

Aandachtsdeficiënte-/hyperactiviteitsstoornis (ADHD)

Specifieke leerstoornissen
 Dyslexie
 Dysorthografie
 Dyscalculie

,  NLD (niet opgenomen in DSM-5)


Motorische stoornissen
 Coördinatieontwikkelingsstoornis (DCD)
 Ticstoornissen
 Stereotype – bewegingsstoornissen

Iedereen is uniek  focus ligt op mogelijkheden EN ondersteuningsnoden.



Subtype  fenotype/beeld/uiterlijke kenmerken
 Variatie binnen ontwikkelingsstoornis hebben meestal zelfde oorzaak.
 Meer dimensionale benadering ipv sterk categoriaal
 Dynamisch concept ipv statisch concept


Criteria ontwikkelingsstoornis
 Significant meer problemen dan gemiddeld
 Op verschillende dimensies
 De problemen zijn hardnekkig/persistent (=blijvend/niet-veranderend).
 Problemen zijn pervasief (aanwezig in verschillende contexten).
 Niet leeftijdsadequaat
 Significante belemmering in dagelijks leven.



Classificatie
DSM IV  DSM-5 (iets meer dimensioneel)
 autismeSPECTRUMstoornis
 graad van ernst bij ADHD




kenmerken:
primaire gedragskenmerken
= kernsymptoom = diagnostische kenmerken

Secundaire gedragskenmerken
= gevolg van primaire kenmerken



Secundaire kenmerken ontwikkelingsstoornissen
Vaak voorkomende gevolgen op psycho-sociaal vlak:

,  faalervaring
 grote frustraties, schaamtegevoelens en demotivatie
 laag zelfbeeld
 inadequate attributiestijl  groter risico op “fixed mindset”.
 Faalangst
 Internaliserende problemen
 Externaliserende problemen
 Leerproblemen
 Afwijzing door leeftijdsgenoten
 Negatieve interacties met volwassenen
 Participatieproblemen



Belang omgeving is nodig in verhoogde psychosociaal welbevinden!!
 stimulerende omgeving creëren
 kids zelf keuzes laten maken/ betrekken bij beslissingen
 belang van successervaringen
 steun, begrip, erkenning uit omgeving.
 (psycho)educatie aan kind en omgeving.




Denkkaders
 Bio-ecologische visie (ontstaan)  BEM-model
 Bio-psychosociale visie (functioneren met ontwikkelingsstoornis)  ICF-model


BEM-model: visie op ontstaan van ontwikkelingsstoornis
Bio-ecologische en multifactoriële etiologie
 Multilevel model
 Mutlideficit model
 Transactioneel model




Risicofactoren (invloeden op niveau van functioneren)
Kind-factoren omgevingsfactoren
-Lagere intelligentie -Psychische problemen bij ouders
-Moeilijk temperament -Inadequate opvoedingsvaardigheden
-Roken op jonge leeftijd -Negatieve ouder-kind interacties
-Bekritiserende houding leerkracht

, Sommige van deze factoren kunnen worden beïnvloed door interventies  belangrijk om ze in kaart
te brengen.

Beschermende factoren (invloed op niveau van functioneren)
Kind-factoren Omgevingsfactoren
-hogere intelligentie -Positief gezinsklimaat
-Goede emotieregulatie -Begrip van de leerkracht
-sterke motivatie -sociale steun
-positief zelfbeeld
Kunnen ingezet worden/van belang zijn bij keuze interventies belangrijk om ze in kaart te brengen.