Samenvatting - E082015A (Architectuuractualia)

Architectuuractualia – 1ste
bachelor 2025
Les 0: Hedendaagse Architectuur in België
 1990: geen spraakmakende architectuur in België
 Kantelpunt: plots wereldbefaamd

 België een land zonder architectuur
o Geert Bekaert
 ‘Wie over architectuur wil spreken’ Wonen TA/BK
 1983
 Belangrijke omslag (afwezigheid à wereldklasse)
o Albert Bontridder
 ‘Dialoog tussen licht en stilte’
 1963
o George Kidder Smith
 The new architecture of Europa
 1961

 Van Afwezigheid naar Wereldklasse
o Geert Bekaert
 ‘De architectuur als gemeenplaats. De afwezigheid van
een architectonische cultuur als uitdaging’
 1986
o De nieuwe lichting
 = nieuwe jonge goden
 Stéphane Beel, Willem Jan Neutelings, Xaveer Degeyter,
Pierre Hebbelinck, Wim Cuyvers, Paul Robbrecht, Paul
Vermeulen, Henk De Smet
o Opkomst architectuurcultuur – Vlaams Bouwmeester, Vlaams
Architectuurinstituut en talrijke voorlopers
 b0b van Reeth: 1e Vlaamse Bouwmeester
 Tentoonstellingen in deSingel

 Wat is goede architectuur?
o Een plek en een moment
 Geen universele waarde, gebonden aan omstandigheden
o Een project: de creatie, het maken en bedenken van
architectuur
 “Auteur” gaat aan de slag met omstandigheden
àProject maken voor plek en moment
o Architectuur en het historiografische project
 Niet gekoppeld aan persoon (auteur), ook aan tijdsgeest
 Geschiedenis representeren
o Architectuur als stichtende ervaring

,  Maakt het verschil: orde in de chaos van de wereld


Les 1: 70s / De welvaartsstaat op haar
laatste benen, de gedeeltelijke uitbouw van
culturele centra en een abrupte beëindiging
van de naoorlogse scholenbouwcampagne
 deSingel
o Cultuurhuis
 Schoolconservatorium, culturele activiteiten
o Sluitstuk / eindpunt welvaartsbouw + verandering architectuur
o Eindstrijd van 2 naoorlogse bouwcampagnes
o Oorsprong: 1958 (einde WOII)
 Lange duur ontstaan
 Woelige bouwperiode
 Laatste fase: 1983
o Renovaties: projecten + nieuwe vleugel = onderwerp reflectie

 Grootschalige bouwcampagne
o Schoolbouwcampagne
 Fase 1: conservatorium
o Campagne van culturele centra (1970)
 Fase 2 (Stefan Beel): theaterzaal, concertzaal,
tentoonstellingen
 School blijft aanwezig

 Idee democratie
o Onderwijs verspreiden
 Bouwt opleiding en beroep van architect verder uit
o Hele bevolking moet van cultuur kunnen genieten: uitbouw
culturele instelling

 Ook gevolg architectuur: Ring van Antwerpen

 Léon Stynen, Architect
o Invloeden van Le Corbusier
o Modernistische na-oorlogse architectuur
 Overgang brutalisme
o deSingel = zijn laatste werk à signatuur
o Bureau met Paul De Meyer
o Rol in maatschappelijk debat
o Opgeleid aan beaux-artstraditie: architectuur moet ook
esthetisch zijn

,  Inplantingsplan + maquette
o Thema 1: school ligt in het midden, kamers errond
o Thema 2: aparte zalen + toren



Thema’s
 Landschap
o Landschappelijke kwaliteiten binnenbrengen in architectuur
 Duinenlandschap
 Natuurlijke helling speelt mee: binnentuin loopt over in
omgeving
 Gebouw opheffen om in duinen te laten overlopen
o 2 moderniseringen tegenover elkaar
 Na WOII: stadswallen worden afgebroken = vrijkomen
ruimte
à stadsuitbreiding
 Belofte nieuw landschap
 In het landschap
o Moderniteit omwarmen: nieuwe technologie
 Vernieuwing: beton
 Vb. Flintstonegaten in de muur
 Passtuk
o Manier waarop gebouw zich richt naar de ring
 Architectuur in omgeving laten passen
 Contextueel antwoord bieden op site
 Circulatie
o Manier waarop gebouw benadert wordt
 Grote trap: 1e verdiep = tentoonstellingen
à ongemakkelijke trap: traag lopen
 Gelijkvloers: logistieke verdieping, 1e verdiep = nobele
verdiep
à ”Belle étage”

1.1 deSingel, Antwerpen als sluitstuk van 2
internationale bouwcampagnes
 Biografie Léon Stynen
o Start carrière: interbellum
o Moderniteit (beton = nieuw materiaal)
 Ontdekking beton: elementen Le Corbusier
 Ontdekking modernisme: bandramen, vrije gevels,…
o Le Corbusier
 Les pilotits: kolommen = gebouw los van grond

,  Toit-terasse: dakterras = extra ruimte
 La fenêtre en Bandeau: bandraam = grote ramen
 Plan libre: indeling is onafhankelijk van de structuur
 Façade libre: voorgevel is onafhankelijk van de structuur
o Bescherming beroep architecten + lesgeven




 Bouwfases (processie van Eternach)
o 1958: ontwerp (Leon Stynen + Paul De Meyer)
o 1963: eerste bouwfase
o 1968: muziekconservatorium geopend (= school)
o 1972: oliecrisis = vertraging tweede bouwfase
o 1973: tweede bouwfase
o 1979: uitbreiding cultuurcentrum: concert- en theaterzaal,
bibliotheek,…
o 1985-87: laatste bouwfase (Pension Stynen)
o 1990: sterfdatum Stynen
o 1996: masterplan uitbreiding (Stéphane Beel)
o 2002: opdracht uitbreiding
o 2002-10: vierde bouwfase

Gebouw = sleutelproject
 Sluitstuk van 2 naoorlogse bouwcampagnes
 Startpunt van tijdperk van recessie en schaarste
o 1972: terugschroeving van overheidsinvesteringen (scholen +
cultuurgebouwen)

 Beschrijving gebouw
o Twee binnenhoven, daarrond school
o Toneeltoren: iconische waarde van 2 kanten (stad en ring)
o Duinenlandschap: brengt ook landschap binnen project
o Gelijkvloers
 Trap = lang en breed: je moet traag stappen
à Bezig met beweging in de architectuur
o Eerste verdieping
 Mechanische belle-étage: belangrijke onderdelen liggen
verhoogd
àVanaf uitkijkpunt naar landschap kijken
 1 binnenhof gesloten, andere open
 Beneden: diensten, boven: klaslokalen

 Locatiekeuze
o kavalerietocht
 Lange looptijd project