Positieve Psychologie
1 De geboorte van positieve psychologie (PP)
Grondlegger Martin Seligman werd in 1998 voorzitter van APA
- APA = American Psychological Association, heel invloedrijk en een leidende organisatie
die zegt wat wel en niet kan
➔ Deed experimenten over het optimisme, bv met honden die schokken krijgen.
- Conclusie: psychologie was zich te hard aan het focussen op wat er mis was, terwijl je
ook moet focussen op wat er goed gaat.
➔ “Wat kunnen we leren van mensen die zich goed in hun vel voelen ondanks een
ziekte?”
Voor WO II
- Geestelijke stoornissen: hoe omgaan met problemen (angst, depressie, burn-out…)
- Normale levens verbeteren
- Bijzonder talent identificeren en versterken
Na WO II: enkel focus op genezen van mentale problemen
Nu: focus op normale en florerende levens ➔ woordenschat van de psychologie wordt in het
dagelijks leven gebruikt (taalgebruik), beetje tegengas geven zodat het terug in evenwicht komt.
- Aandoeningen die vroeger niet geneesbaar waren zijn nu goed behandelbaar
Floreren = hoog scoren op gelukschaal, bloeien, tot volle ontplooiing komen.
Traditionele psychologie vs positieve psychologie
Traditionele psychologie Positieve psychologie
Vragen: Vragen:
- Wat werkt niet? - Wat werkt?
- Wat is er mis met deze persoon? - Wat is er goed aan deze persoon?
Focus op verminderen van moeilijkheden Focus op vergroten van moeilijkheden
➔ Wat maakt het leven de moeite waard?
2 Wat is positieve psychologie?
Positieve psychologie = het krachtige, een gevoel van richting in het leven en de ervaring van zin
in heden en verleden. Doelgericht.
- Focus op wat goed gaat: talent, creativiteit, krachtige organisaties, motivatie…
- Bestaat naast de klinische psychologie, maar vervangt niet
1
, Traditioneel: -10 naar 0 en positief: 0 naar 10.
De klinische houdt zich vooral bezig met angst,
depressie, trauma, gedragsstoornissen…
Positieve houdt zich vooral bezig met geluk,
veerkracht, plezier, verbondenheid, liefde, talent,
creativiteit. Hoe we van een 4 een 8 kunnen
maken.
Doel positieve psychologie: de curve verschuiven
➔
- Normaalverdeling, je kan maar op één plek staan
- Wegkwijnend (languishing) = geen diagnose hebben, maar je niet goed voelen. Laag
psychisch welbevinden
- Florerend = mensen die gelukkig zijn met hoe hun leven loopt
- Verschuiving wil ervoor zorgen dat de zaken meer opschuiven naar het florerende
gedeelte en meer welbevinden
Hoe? Onderzoeken hoe we het psychisch welbevinden en de veerkracht van mensen kunnen
verhogen ➔ eigen welbevinden en kans op floreren vergroten en andere een duwtje richting
floreren te geven
- Raar? Wie is eigenlijk de doelgroep? Als je een zware depressie hebt, heb je dan iets aan
PP psychologie en aan mogelijke begeleiding?
3 De doelgroep van positieve psychologie
Prof. Dr. Corey Keyes baseerde zich op grote studie in de VS ➔ Midus
- Hoe verhouden psychische gezondheid en psychische ziekte zich tot elkaar
- Midus = Midlife in the united states
- Verzamelde gegevens via mentale – en psychische gezondheid, intelligentie…
➔ Dual – continua model: “hoe beoordelen mensen hun eigen leven”
- Gebeurde via gediagnostiseerde ziektes: angststoornis, alcoholverslaving, ASS…
- Ontdekte dat sommige mensen met een ziekte zoals ADHD zich wel goed voelen
- Conclusie: ook met mentale problemen kan je floreren ó positieve psychologie
2
, Dual continua model
p22
Conclusie uit dual continua model? Investeren in welbevinden kan een aanvulling zijn op de
behandeling van mentale aandoeningen
Floreren = volgens van Dale “bloeien”
- In een toestand van volle ontwikkeling zijn of komen, zich geheel of rijk ontplooien
- Tot bloei komen, optimaal functioneren
- Je goed voelen en goed doen voor jezelf, voor anderen en voor de samenleving
Positieve psychologie is…
- Aanvulling op de klinische (= traditionele psychologie, werkt volgens ziektemodel)
psychologie, geen vervang
- Wetenschappelijk onderbouwd
o Onderzoek
o Positief Psychologische Interventies (PPI) ➔ korte oefeningen die je kan doen om
te werken aan bepaalde zaken.
4 Positief – psychologische interventies (PPI’s)
Belangrijk? Person – activity fit
➔ Eigen autonomie, intern gemotiveerd, sociale steun, afwisseling
PPI = Eenvoudige, intentionele en regelmatig herhaalde oefeningen die bedoeld zijn om de
verschillende gezonde gedachten en gedragingen die geassocieerd zijn met van nature gelukkige
mensen, te intimiteren
- Of jezelf of je cliënt er mee bezig is moet je zorgen voor afwisseling en motivatie want wat
voor de ene werkt, werkt niet per se voor de andere.
Het schrijven van dankbaarheidsbrieven Het bijhouden van ‘3 goede dingen’
Schrijf een dankbaarheidsbrief aan iemand die Schrijf elke dag 3 goede dingen op die jou overkomen zijn
bijzonder goed voor je was, maar die je nooit expliciet of waarover je blij bent dat ze in je leven zijn. Probeer bij
hebt bedankt. Overhandig die brief persoonlijk of lees elk van die dingen te noteren wat de oorzaak ervan is en
hem in een spraakbericht. wat jouw inbreng daarbij was. Doe dat elke avond,
3
minstens een week lang.
,5 kritiek op positieve psychologie
- Eenzijdige focus ‘happyology’ ➔ alles moet leuk en positief zijn
Enkel geluk en welbevinden bestuderen, schaduwzijde negeren
- Naam ‘PP’ ➔ suggereert een dichotomie, tussen goed en slecht in
o Mensen gaan in hokjes denken, het ene is goed het andere is slecht.
o Misvatting over de andere gevoelens (angst, verdriet, verlegen…), dit zijn geen slechte
gevoelens.
- Te overdreven, eenzijdige focus op geluk ➔ je kan een weerbots krijgen
- Gebrek aan langdurig onderzoek ➔ maar van 1998
- Onderzoeksgroep ➔ werd meer in de Westerse wereld onderzocht, je moet oppassen
met uitspraken want hoe zit het dan met de rest van de wereld?
Positieve psychologie 2.0 en 3.0
- Veerkracht
o Stroming aanvaardt de kritiek en zoekt naar een oplossing ➔ focus op het mooiste
en beste in een mensenleven als de donkere, moeilijke kanten van ons bestaan
- Uitbreiden naar groepen, organisaties, culturen…
- Posttraumatische groei: iemand die overlijdt waar je veel aan hebt; hoe kan je hieruit groeien?
Uitdagingen voor de toekomst
- Dialectische benadering (= twee tegenpolen die verenigen, niet te zwart – wit denken)
- Donkere kanten van het bestaan omarmen
- Betekenis van PP in zware omstandigheden ➔ nood aan onderzoek, nieuwe interventies...!
- Ruimer onderzoek in diverse bevolkingsgroepen (verschillende culturen en landen)
Waar of niet waar?
1 Positieve psychologie bestaat al sinds de tweede wereldoorlog. Niet waar
2 Positieve psychologie bestudeert hoe gewone mensen floreren in normale omstandigheden.
Strikvraag
3 Positieve psychologie kan weinig betekenen voor mensen met psychische problemen. Niet waar
4 Bij positieve psychologie ligt de focus op het vergroten van mogelijkheden. Waar
5 De afkorting PPI staat voor 'policy proof of interest’. Niet waar
Het goede leven
Wat is geluk – een pleidooi voor welbevinden
Geluk = individuele ervaring van plezier, genot en voldoening met het gevoel dat je leven de
moeite waard is ➔ tijdelijke positieve ervaring, momentopname, subjectieve geestestoestand
Welbevinden = stabiele toestand die multidimensionaal is (hier kunnen we naartoe werken) je
goed voelen
4
, 1. Artistoteles
2. Carol Ry9
3. Martin Seligman
Aristoteles (hedonisch en eudaimonisch welbevinden)
- Zeer invloedrijke Griekse filosoof
- 384 v. Chr – 322 v.Chr.
- Leerling Plato: invloed op geneeskunde, ethiek, natuurkunde…
Onderscheid hedonia vs eudaimonia
Hedonisme = stroming die gaat over zo veel mogelijk plezier te beleven en zo weining mogelijk
pijn.
Eudaimonisme = leven moet betekenisvol zijn, verder gaan dan de dingen die we leuk vinden
Hedonisch welbevinden
- Veel positieve emoties, weinig negatieve emoties
- Maximaal plezier, minimaliseren van pijn
- Doel van een goed leven? Kritisch zijn
Eudaimonisch welbevinden
- Daimon = je ware natuur
- Leiden van een deugdzaam en betekenisvol leven
Voorbeeld: Je moet elke nacht opstaan voor je kind, dat is niet leuk maar je doet het wel want het
geeft betekenis aan je leven (betekenisvolle is het belangrijkste voor Artistoles)
Je vindt sporten leuk, dit kan uitdagend en pijn doen maar je doet het toch want het is
betekenisvol voorjou
Carol Ry[
- Amerikaanse professor psychologie
- In 1989 al onderzoek naar welbevinden (dus voor positieve psychologie)
- Psychological Well-Being (PWB): 6 factoren van welbevinden
o Je hoeft niet op alle zes goed te score, het geef mogelijkheid om te groeien
o Tegenhanger van dsm – 5
5
1 De geboorte van positieve psychologie (PP)
Grondlegger Martin Seligman werd in 1998 voorzitter van APA
- APA = American Psychological Association, heel invloedrijk en een leidende organisatie
die zegt wat wel en niet kan
➔ Deed experimenten over het optimisme, bv met honden die schokken krijgen.
- Conclusie: psychologie was zich te hard aan het focussen op wat er mis was, terwijl je
ook moet focussen op wat er goed gaat.
➔ “Wat kunnen we leren van mensen die zich goed in hun vel voelen ondanks een
ziekte?”
Voor WO II
- Geestelijke stoornissen: hoe omgaan met problemen (angst, depressie, burn-out…)
- Normale levens verbeteren
- Bijzonder talent identificeren en versterken
Na WO II: enkel focus op genezen van mentale problemen
Nu: focus op normale en florerende levens ➔ woordenschat van de psychologie wordt in het
dagelijks leven gebruikt (taalgebruik), beetje tegengas geven zodat het terug in evenwicht komt.
- Aandoeningen die vroeger niet geneesbaar waren zijn nu goed behandelbaar
Floreren = hoog scoren op gelukschaal, bloeien, tot volle ontplooiing komen.
Traditionele psychologie vs positieve psychologie
Traditionele psychologie Positieve psychologie
Vragen: Vragen:
- Wat werkt niet? - Wat werkt?
- Wat is er mis met deze persoon? - Wat is er goed aan deze persoon?
Focus op verminderen van moeilijkheden Focus op vergroten van moeilijkheden
➔ Wat maakt het leven de moeite waard?
2 Wat is positieve psychologie?
Positieve psychologie = het krachtige, een gevoel van richting in het leven en de ervaring van zin
in heden en verleden. Doelgericht.
- Focus op wat goed gaat: talent, creativiteit, krachtige organisaties, motivatie…
- Bestaat naast de klinische psychologie, maar vervangt niet
1
, Traditioneel: -10 naar 0 en positief: 0 naar 10.
De klinische houdt zich vooral bezig met angst,
depressie, trauma, gedragsstoornissen…
Positieve houdt zich vooral bezig met geluk,
veerkracht, plezier, verbondenheid, liefde, talent,
creativiteit. Hoe we van een 4 een 8 kunnen
maken.
Doel positieve psychologie: de curve verschuiven
➔
- Normaalverdeling, je kan maar op één plek staan
- Wegkwijnend (languishing) = geen diagnose hebben, maar je niet goed voelen. Laag
psychisch welbevinden
- Florerend = mensen die gelukkig zijn met hoe hun leven loopt
- Verschuiving wil ervoor zorgen dat de zaken meer opschuiven naar het florerende
gedeelte en meer welbevinden
Hoe? Onderzoeken hoe we het psychisch welbevinden en de veerkracht van mensen kunnen
verhogen ➔ eigen welbevinden en kans op floreren vergroten en andere een duwtje richting
floreren te geven
- Raar? Wie is eigenlijk de doelgroep? Als je een zware depressie hebt, heb je dan iets aan
PP psychologie en aan mogelijke begeleiding?
3 De doelgroep van positieve psychologie
Prof. Dr. Corey Keyes baseerde zich op grote studie in de VS ➔ Midus
- Hoe verhouden psychische gezondheid en psychische ziekte zich tot elkaar
- Midus = Midlife in the united states
- Verzamelde gegevens via mentale – en psychische gezondheid, intelligentie…
➔ Dual – continua model: “hoe beoordelen mensen hun eigen leven”
- Gebeurde via gediagnostiseerde ziektes: angststoornis, alcoholverslaving, ASS…
- Ontdekte dat sommige mensen met een ziekte zoals ADHD zich wel goed voelen
- Conclusie: ook met mentale problemen kan je floreren ó positieve psychologie
2
, Dual continua model
p22
Conclusie uit dual continua model? Investeren in welbevinden kan een aanvulling zijn op de
behandeling van mentale aandoeningen
Floreren = volgens van Dale “bloeien”
- In een toestand van volle ontwikkeling zijn of komen, zich geheel of rijk ontplooien
- Tot bloei komen, optimaal functioneren
- Je goed voelen en goed doen voor jezelf, voor anderen en voor de samenleving
Positieve psychologie is…
- Aanvulling op de klinische (= traditionele psychologie, werkt volgens ziektemodel)
psychologie, geen vervang
- Wetenschappelijk onderbouwd
o Onderzoek
o Positief Psychologische Interventies (PPI) ➔ korte oefeningen die je kan doen om
te werken aan bepaalde zaken.
4 Positief – psychologische interventies (PPI’s)
Belangrijk? Person – activity fit
➔ Eigen autonomie, intern gemotiveerd, sociale steun, afwisseling
PPI = Eenvoudige, intentionele en regelmatig herhaalde oefeningen die bedoeld zijn om de
verschillende gezonde gedachten en gedragingen die geassocieerd zijn met van nature gelukkige
mensen, te intimiteren
- Of jezelf of je cliënt er mee bezig is moet je zorgen voor afwisseling en motivatie want wat
voor de ene werkt, werkt niet per se voor de andere.
Het schrijven van dankbaarheidsbrieven Het bijhouden van ‘3 goede dingen’
Schrijf een dankbaarheidsbrief aan iemand die Schrijf elke dag 3 goede dingen op die jou overkomen zijn
bijzonder goed voor je was, maar die je nooit expliciet of waarover je blij bent dat ze in je leven zijn. Probeer bij
hebt bedankt. Overhandig die brief persoonlijk of lees elk van die dingen te noteren wat de oorzaak ervan is en
hem in een spraakbericht. wat jouw inbreng daarbij was. Doe dat elke avond,
3
minstens een week lang.
,5 kritiek op positieve psychologie
- Eenzijdige focus ‘happyology’ ➔ alles moet leuk en positief zijn
Enkel geluk en welbevinden bestuderen, schaduwzijde negeren
- Naam ‘PP’ ➔ suggereert een dichotomie, tussen goed en slecht in
o Mensen gaan in hokjes denken, het ene is goed het andere is slecht.
o Misvatting over de andere gevoelens (angst, verdriet, verlegen…), dit zijn geen slechte
gevoelens.
- Te overdreven, eenzijdige focus op geluk ➔ je kan een weerbots krijgen
- Gebrek aan langdurig onderzoek ➔ maar van 1998
- Onderzoeksgroep ➔ werd meer in de Westerse wereld onderzocht, je moet oppassen
met uitspraken want hoe zit het dan met de rest van de wereld?
Positieve psychologie 2.0 en 3.0
- Veerkracht
o Stroming aanvaardt de kritiek en zoekt naar een oplossing ➔ focus op het mooiste
en beste in een mensenleven als de donkere, moeilijke kanten van ons bestaan
- Uitbreiden naar groepen, organisaties, culturen…
- Posttraumatische groei: iemand die overlijdt waar je veel aan hebt; hoe kan je hieruit groeien?
Uitdagingen voor de toekomst
- Dialectische benadering (= twee tegenpolen die verenigen, niet te zwart – wit denken)
- Donkere kanten van het bestaan omarmen
- Betekenis van PP in zware omstandigheden ➔ nood aan onderzoek, nieuwe interventies...!
- Ruimer onderzoek in diverse bevolkingsgroepen (verschillende culturen en landen)
Waar of niet waar?
1 Positieve psychologie bestaat al sinds de tweede wereldoorlog. Niet waar
2 Positieve psychologie bestudeert hoe gewone mensen floreren in normale omstandigheden.
Strikvraag
3 Positieve psychologie kan weinig betekenen voor mensen met psychische problemen. Niet waar
4 Bij positieve psychologie ligt de focus op het vergroten van mogelijkheden. Waar
5 De afkorting PPI staat voor 'policy proof of interest’. Niet waar
Het goede leven
Wat is geluk – een pleidooi voor welbevinden
Geluk = individuele ervaring van plezier, genot en voldoening met het gevoel dat je leven de
moeite waard is ➔ tijdelijke positieve ervaring, momentopname, subjectieve geestestoestand
Welbevinden = stabiele toestand die multidimensionaal is (hier kunnen we naartoe werken) je
goed voelen
4
, 1. Artistoteles
2. Carol Ry9
3. Martin Seligman
Aristoteles (hedonisch en eudaimonisch welbevinden)
- Zeer invloedrijke Griekse filosoof
- 384 v. Chr – 322 v.Chr.
- Leerling Plato: invloed op geneeskunde, ethiek, natuurkunde…
Onderscheid hedonia vs eudaimonia
Hedonisme = stroming die gaat over zo veel mogelijk plezier te beleven en zo weining mogelijk
pijn.
Eudaimonisme = leven moet betekenisvol zijn, verder gaan dan de dingen die we leuk vinden
Hedonisch welbevinden
- Veel positieve emoties, weinig negatieve emoties
- Maximaal plezier, minimaliseren van pijn
- Doel van een goed leven? Kritisch zijn
Eudaimonisch welbevinden
- Daimon = je ware natuur
- Leiden van een deugdzaam en betekenisvol leven
Voorbeeld: Je moet elke nacht opstaan voor je kind, dat is niet leuk maar je doet het wel want het
geeft betekenis aan je leven (betekenisvolle is het belangrijkste voor Artistoles)
Je vindt sporten leuk, dit kan uitdagend en pijn doen maar je doet het toch want het is
betekenisvol voorjou
Carol Ry[
- Amerikaanse professor psychologie
- In 1989 al onderzoek naar welbevinden (dus voor positieve psychologie)
- Psychological Well-Being (PWB): 6 factoren van welbevinden
o Je hoeft niet op alle zes goed te score, het geef mogelijkheid om te groeien
o Tegenhanger van dsm – 5
5
