KWALITATIEF LUIK
Data-analyse 1
1.Data-analyse
2.Kwaliteit van kwalitatief onderzoek
3.Rapporteren van kwalitatief en kwantitatief onderzoek
4.Discoursanalyse
5.Gevalstudie
6.Ethiek in sociaal-wetenschappelijk onderzoek
Voorbeeld
Onderzoeksvragen:
- Leidt de TPI (tactische politie-interventie) week in de basisopleiding van
aspirant-inspecteurs van de Limburgse politieschool tot een voldoende niveau van
competentie inzake geweldsbeheersing?
-> bereikt de opleiding wat men beoogt te bereiken
- Welke factoren spelen een rol in die impact?
Tentatief conceptueel kader bij het begin van het onderzoek: drie categorieën van
voorwaarden (= mogelijke factoren die een rol spelen bij de effectiviteit van de interventie)
- Docentkenmerken (bv. expertise,toegankelijkheid,enthousiasme)
-> hoe een mens het brengt
- Studentkenmerken (bv. motivatie,voorkennis)
- Programmakenmerken (bv. trainingsmethoden)
Inleiding (1)
Dit vak biedt een voorbeeldtraject om te leren analyseren
- Voor dit vak vrij strikt te volgen = de kwalitatieve data methode die ons in Leuven
aangeleerd wordt is niet de enige die juist is maar we doen wel alsof om het
efficiënter te kunnen toepassen
- In de toekomst desgevallend flexibeler toepassen, afhankelijk van de behoeften
De aanpak van data-analyse hangt af van het gekozen paradigma
- Bv. post-positivistisch, constructivistisch of kritisch
Gemeenschappelijke structuur in kwalitatieve analyse
Er zijn een aantal fasen die terugkomen in de meeste analytische benaderingen
- Fase 1: Klaarmaken van het materiaal (digitaliseren)
● bv. transcriberen
- Fase 2: Databeheer en eerste lezing transcripts -> zeker goed lezen zodat je de
bigger picture ziet
- Fase 3: Afbreken
● Data opsplitsen en niet relevante data wegfilteren
● Cf. metafoor van analyse van archeologische site
● Alle interviews in stukjes geknipt en op stapeltjes gelegd
- Fase 4: Opbouwen
● Data verbinden en aggregeren met als resultaat eerst concepten en thema’s en
daarna soms theorieën bv. een stapel met 100 geknipte codes, dit zijn er wat veel
dus je gaat er 2 stapels van maken, je moet hier uiteindelijk weer een verhaal van
maken voor je eindrapport, je moet gaan kijken naar patronen, zijn er gelijkenissen
- Fase 5: Rapporteren
, ● Gebeurt vaak al tijdens de analyse
● De stappen lopen wel vaak samen
Enkele alternatieve analytische benaderingen (1)
Narratieve analyse
- Focus op de formele structuur van een boodschap: niet enkel de sequens van de
gebeurtenissen, maar ook hoe het verteld wordt (de ‘plot’ van het verhaal) = hoe
wordt het verhaal verteld, waar ligt de nadruk op, hoe vertellen mensen verhalen,
hoe werkt het geheugen, het gaat over de vorm
- Sterk gelijkend op conversatieanalyse
Kwalitatieve inhoudsanalyse
- Coderen en interpreteren van inhouden van teksten
- In elk geval meer dan louter tellen van inhouden (i.e. kwantitatieve inhoudsanalyse)
(Kritische) discoursanalyse
- Focus op hoe taal betekenissen creëert en zo de werkelijkheid construeert = de
woorden die we gebruiken creëren de werkelijkheid, een label heeft een gevolg, de
manier hoe je gedrag omschrijft heeft een gevolg
- Zie les hierover
Enkele alternatieve analytische benaderingen (2)
Interpretatieve (fenomenologische) analyse
- Centrale onderzoeksvraag: Hoe geven mensen betekenis aan hun omgeving?
- Concrete analytische aanpak lijkt sterk op grounded theory
Thematische analyse
- Lichter dan wat wij gaan doen = je vertrekt niet vanuit een coherent conceptueel
kader, je kijkt welke thema's terugkomen in je interviews maar niet veel gerichter dan
dat, wij proberen iets dieper te gaan en echt te kijken hoe de thema’s samenhangen
- Op zoek naar thema’s of ‘betekeniseenheden’
- Lijkt op grounded theory, maar dan met veel minder theoretische ambities:
● Wel open en axiaal coderen, maar nauwelijks selectief coderen
● Wel thema’s identificeren, maar nauwelijks op zoek gaan naar hun onderlinge
samenhang
- Templateanalyse: één bepaalde benadering van thematische analyse met veel
nadruk op deductief gebruik van een codeschema = hier heb je wel een lijstje op
voorrand maar je hebt nog steeds niet de ambitie om hypotheses te testen of andere
dingen te verklaren
Grounded theory (1)
De gekozen benadering in deze cursus:
- Grounded theory
● Zie Glaser & Strauss 1967
● Wordt vaak gebruikt in de praktijk
● We volgen niet dé benadering, maar één interpretatie
- Aangevuld met de analysemethode van Miles & Huberman
● Nadruk op het gebruik van grafische voorstellingen
Grounded theory (2)
De verhouding inductie/deductie bij grounded theory
, - De nadruk ligt op de inductieve weg
● Cf. “analytische inductie”
● Vertrekken van de specifieke observaties en op basis daarvan komen tot een theorie
over concepten en, vooral, hun onderlinge verbanden
- Maar ook deductieve aspecten, bv.
● Theoretische steekproeftrekking = respondenten selecteren afhankelijk van de
theoretische inzichten bv. je denkt dat wijkagenten meer enthousiast zijn over een
onderwerp dan interventie agenten -> je gaat dan verschillende wijkagenten nemen,
1 die meer enthousiast is en 1 die minder enthousiast is
● Gebruik van “sensitizing concepts” uit de literatuur = kies concepten die je gevoelig
maken, bv. 3 grote thema's die je in je achterhoofd houdt bij dataverzameling
● De onderzoeker moet een “theoretische gevoeligheid” hebben
○ Deels persoonlijk talent = een soort reflex als je dingen ziet in je onderzoek
bv. je ziet mensen met wapens rondwandelen in Brussel en kan dit dan linken
aan theorieën -> is het een probleem van wapenhandel, heeft het te maken
met drugs, …
○ Deels aan te leren, door goede theoretische opleiding
- Onze benadering: bijkomende nadruk op deductie
● Bv. veel nadruk op conceptueel kader
Fasering van de analyse (1)
Cyclisch proces op twee plaatsen in onderzoek
- Bij steekproeftrekkingen, bv.
● Afnemen van enkele interviews
● Analyse van interviews
● Aanpassing van topiclijst (meer gefocust)
● Bijkomende interviews
● Analyse van interviews
● Etc.
- Bij de analyse zelf: voortdurende vergelijking
● De tussentijdse conclusies in vraag stellen (op zoek gaan naar falsificatie) door
nieuwe data te verzamelen
○ Ofwel bevestiging van de theorie
○ Ofwel geen bevestiging
■ Ofwel echte falsificatie
■ Ofwel nuance: het werkt maar in bepaalde omstandigheden (meestal)
= je hebt een hypothese bv. gemotiveerde mensen zullen meer leren
tijdens de opleiding over geweldsbeheersing -> iemand vond de
opleiding heel slecht en je hebt dus een falsificatie, iemand spreekt je
hypothese tegen, wat is er aan de hand, wat is er anders aan het
leerproces van de persoon dat hij/zij iets anders te vertellen heeft? ->
meestal is de hypothese waar behalve bij…
■ Kwanti’s gaan zeggen bij 90% dat het bewezen is maar Kwali's gaan
zeggen wat met je 10%
- Proces van afbreken en opbouwen
Fasering van de analyse (2)
Open coderen
, - Opdelen van gegevens in kleinere delen die relevant zijn voor de onderzoeksvraag
- Codes toekennen aan die delen
- Uitgetypte interviews die je opdeelt in kleinere delen waaruit je stapeltjes vormt, elk
fragment krijgt een code en de code is de stapel waar je het oplegd
Axiaal coderen
- Het verbinden van losse codes tot een geheel (rond centrale assen of “axissen”) =
codes organiseren rond een aantal kernthema’s
- Focussen op centrale concepten = stapeltjes organiseren bv. er zijn 500 fragmenten
dan ga je deze nog eens splitsen
Selectief coderen
- De concepten met elkaar in verband brengen tot een theorie, bv. een stapeltje
motivatie en een stapeltje competentie -> terug naar patronen kijken, zeggen de
gemotiveerde personen ook echt dat ze meer geleerd hebben of hebben ze
misschien over 1 instrument meer dan over een ander instrument geleerd, naar de
mensen achter de codes kijken en dan kom je echt tot een theorie
● Welke processen leiden tot welke uitkomst?
● Welke variatie op de onafhankelijke variabele leidt tot variatie op de afhankelijke
variabele?
- Vaak wordt 1 concept tot “centrale categorie” gekozen
● Er kan ook gesproken worden over afhankelijke en onafhankelijke variabelen
Theoretisch model
- Onderzoek opzetten: onderzoeksvraag en onderzoeksdesign
- Open data verzamelen
- Open coderen
- Beginnen met axiaal coderen
- Meer gerichte data verzamelen = tijdens het axiaal coderen merk je dat er mensen
hebben deelgenomen die niet zo gemotiveerd waren en dan ga je actief op zoek
gaan naar mensen die wel gemotiveerd waren maar niet veel hebben bijgeleerd
- Open coderen
- Verder axiaal coderen
- Verder herhalingen van voorgaande cyclus)
- Selectief coderen
- Eventueel zeer gerichte data verzamelen
- Rapporteren
Praktijkmodel
- Vaak gebruikt praktijkmodel (vb. in dit vak)
● Onderzoek opzetten: onderzoeksvraag en onderzoeksdesign
● Data verzamelen
● Analyseren
● Rapporteren
- Aangepast praktijkmodel
● Zoals theoretisch model maar dan op subsets van de data i.p.v. op nieuwe data
Overzicht
- Kwalitatief databeheer
- Softwarepakketten voor kwalitatieve data-analyse
Data-analyse 1
1.Data-analyse
2.Kwaliteit van kwalitatief onderzoek
3.Rapporteren van kwalitatief en kwantitatief onderzoek
4.Discoursanalyse
5.Gevalstudie
6.Ethiek in sociaal-wetenschappelijk onderzoek
Voorbeeld
Onderzoeksvragen:
- Leidt de TPI (tactische politie-interventie) week in de basisopleiding van
aspirant-inspecteurs van de Limburgse politieschool tot een voldoende niveau van
competentie inzake geweldsbeheersing?
-> bereikt de opleiding wat men beoogt te bereiken
- Welke factoren spelen een rol in die impact?
Tentatief conceptueel kader bij het begin van het onderzoek: drie categorieën van
voorwaarden (= mogelijke factoren die een rol spelen bij de effectiviteit van de interventie)
- Docentkenmerken (bv. expertise,toegankelijkheid,enthousiasme)
-> hoe een mens het brengt
- Studentkenmerken (bv. motivatie,voorkennis)
- Programmakenmerken (bv. trainingsmethoden)
Inleiding (1)
Dit vak biedt een voorbeeldtraject om te leren analyseren
- Voor dit vak vrij strikt te volgen = de kwalitatieve data methode die ons in Leuven
aangeleerd wordt is niet de enige die juist is maar we doen wel alsof om het
efficiënter te kunnen toepassen
- In de toekomst desgevallend flexibeler toepassen, afhankelijk van de behoeften
De aanpak van data-analyse hangt af van het gekozen paradigma
- Bv. post-positivistisch, constructivistisch of kritisch
Gemeenschappelijke structuur in kwalitatieve analyse
Er zijn een aantal fasen die terugkomen in de meeste analytische benaderingen
- Fase 1: Klaarmaken van het materiaal (digitaliseren)
● bv. transcriberen
- Fase 2: Databeheer en eerste lezing transcripts -> zeker goed lezen zodat je de
bigger picture ziet
- Fase 3: Afbreken
● Data opsplitsen en niet relevante data wegfilteren
● Cf. metafoor van analyse van archeologische site
● Alle interviews in stukjes geknipt en op stapeltjes gelegd
- Fase 4: Opbouwen
● Data verbinden en aggregeren met als resultaat eerst concepten en thema’s en
daarna soms theorieën bv. een stapel met 100 geknipte codes, dit zijn er wat veel
dus je gaat er 2 stapels van maken, je moet hier uiteindelijk weer een verhaal van
maken voor je eindrapport, je moet gaan kijken naar patronen, zijn er gelijkenissen
- Fase 5: Rapporteren
, ● Gebeurt vaak al tijdens de analyse
● De stappen lopen wel vaak samen
Enkele alternatieve analytische benaderingen (1)
Narratieve analyse
- Focus op de formele structuur van een boodschap: niet enkel de sequens van de
gebeurtenissen, maar ook hoe het verteld wordt (de ‘plot’ van het verhaal) = hoe
wordt het verhaal verteld, waar ligt de nadruk op, hoe vertellen mensen verhalen,
hoe werkt het geheugen, het gaat over de vorm
- Sterk gelijkend op conversatieanalyse
Kwalitatieve inhoudsanalyse
- Coderen en interpreteren van inhouden van teksten
- In elk geval meer dan louter tellen van inhouden (i.e. kwantitatieve inhoudsanalyse)
(Kritische) discoursanalyse
- Focus op hoe taal betekenissen creëert en zo de werkelijkheid construeert = de
woorden die we gebruiken creëren de werkelijkheid, een label heeft een gevolg, de
manier hoe je gedrag omschrijft heeft een gevolg
- Zie les hierover
Enkele alternatieve analytische benaderingen (2)
Interpretatieve (fenomenologische) analyse
- Centrale onderzoeksvraag: Hoe geven mensen betekenis aan hun omgeving?
- Concrete analytische aanpak lijkt sterk op grounded theory
Thematische analyse
- Lichter dan wat wij gaan doen = je vertrekt niet vanuit een coherent conceptueel
kader, je kijkt welke thema's terugkomen in je interviews maar niet veel gerichter dan
dat, wij proberen iets dieper te gaan en echt te kijken hoe de thema’s samenhangen
- Op zoek naar thema’s of ‘betekeniseenheden’
- Lijkt op grounded theory, maar dan met veel minder theoretische ambities:
● Wel open en axiaal coderen, maar nauwelijks selectief coderen
● Wel thema’s identificeren, maar nauwelijks op zoek gaan naar hun onderlinge
samenhang
- Templateanalyse: één bepaalde benadering van thematische analyse met veel
nadruk op deductief gebruik van een codeschema = hier heb je wel een lijstje op
voorrand maar je hebt nog steeds niet de ambitie om hypotheses te testen of andere
dingen te verklaren
Grounded theory (1)
De gekozen benadering in deze cursus:
- Grounded theory
● Zie Glaser & Strauss 1967
● Wordt vaak gebruikt in de praktijk
● We volgen niet dé benadering, maar één interpretatie
- Aangevuld met de analysemethode van Miles & Huberman
● Nadruk op het gebruik van grafische voorstellingen
Grounded theory (2)
De verhouding inductie/deductie bij grounded theory
, - De nadruk ligt op de inductieve weg
● Cf. “analytische inductie”
● Vertrekken van de specifieke observaties en op basis daarvan komen tot een theorie
over concepten en, vooral, hun onderlinge verbanden
- Maar ook deductieve aspecten, bv.
● Theoretische steekproeftrekking = respondenten selecteren afhankelijk van de
theoretische inzichten bv. je denkt dat wijkagenten meer enthousiast zijn over een
onderwerp dan interventie agenten -> je gaat dan verschillende wijkagenten nemen,
1 die meer enthousiast is en 1 die minder enthousiast is
● Gebruik van “sensitizing concepts” uit de literatuur = kies concepten die je gevoelig
maken, bv. 3 grote thema's die je in je achterhoofd houdt bij dataverzameling
● De onderzoeker moet een “theoretische gevoeligheid” hebben
○ Deels persoonlijk talent = een soort reflex als je dingen ziet in je onderzoek
bv. je ziet mensen met wapens rondwandelen in Brussel en kan dit dan linken
aan theorieën -> is het een probleem van wapenhandel, heeft het te maken
met drugs, …
○ Deels aan te leren, door goede theoretische opleiding
- Onze benadering: bijkomende nadruk op deductie
● Bv. veel nadruk op conceptueel kader
Fasering van de analyse (1)
Cyclisch proces op twee plaatsen in onderzoek
- Bij steekproeftrekkingen, bv.
● Afnemen van enkele interviews
● Analyse van interviews
● Aanpassing van topiclijst (meer gefocust)
● Bijkomende interviews
● Analyse van interviews
● Etc.
- Bij de analyse zelf: voortdurende vergelijking
● De tussentijdse conclusies in vraag stellen (op zoek gaan naar falsificatie) door
nieuwe data te verzamelen
○ Ofwel bevestiging van de theorie
○ Ofwel geen bevestiging
■ Ofwel echte falsificatie
■ Ofwel nuance: het werkt maar in bepaalde omstandigheden (meestal)
= je hebt een hypothese bv. gemotiveerde mensen zullen meer leren
tijdens de opleiding over geweldsbeheersing -> iemand vond de
opleiding heel slecht en je hebt dus een falsificatie, iemand spreekt je
hypothese tegen, wat is er aan de hand, wat is er anders aan het
leerproces van de persoon dat hij/zij iets anders te vertellen heeft? ->
meestal is de hypothese waar behalve bij…
■ Kwanti’s gaan zeggen bij 90% dat het bewezen is maar Kwali's gaan
zeggen wat met je 10%
- Proces van afbreken en opbouwen
Fasering van de analyse (2)
Open coderen
, - Opdelen van gegevens in kleinere delen die relevant zijn voor de onderzoeksvraag
- Codes toekennen aan die delen
- Uitgetypte interviews die je opdeelt in kleinere delen waaruit je stapeltjes vormt, elk
fragment krijgt een code en de code is de stapel waar je het oplegd
Axiaal coderen
- Het verbinden van losse codes tot een geheel (rond centrale assen of “axissen”) =
codes organiseren rond een aantal kernthema’s
- Focussen op centrale concepten = stapeltjes organiseren bv. er zijn 500 fragmenten
dan ga je deze nog eens splitsen
Selectief coderen
- De concepten met elkaar in verband brengen tot een theorie, bv. een stapeltje
motivatie en een stapeltje competentie -> terug naar patronen kijken, zeggen de
gemotiveerde personen ook echt dat ze meer geleerd hebben of hebben ze
misschien over 1 instrument meer dan over een ander instrument geleerd, naar de
mensen achter de codes kijken en dan kom je echt tot een theorie
● Welke processen leiden tot welke uitkomst?
● Welke variatie op de onafhankelijke variabele leidt tot variatie op de afhankelijke
variabele?
- Vaak wordt 1 concept tot “centrale categorie” gekozen
● Er kan ook gesproken worden over afhankelijke en onafhankelijke variabelen
Theoretisch model
- Onderzoek opzetten: onderzoeksvraag en onderzoeksdesign
- Open data verzamelen
- Open coderen
- Beginnen met axiaal coderen
- Meer gerichte data verzamelen = tijdens het axiaal coderen merk je dat er mensen
hebben deelgenomen die niet zo gemotiveerd waren en dan ga je actief op zoek
gaan naar mensen die wel gemotiveerd waren maar niet veel hebben bijgeleerd
- Open coderen
- Verder axiaal coderen
- Verder herhalingen van voorgaande cyclus)
- Selectief coderen
- Eventueel zeer gerichte data verzamelen
- Rapporteren
Praktijkmodel
- Vaak gebruikt praktijkmodel (vb. in dit vak)
● Onderzoek opzetten: onderzoeksvraag en onderzoeksdesign
● Data verzamelen
● Analyseren
● Rapporteren
- Aangepast praktijkmodel
● Zoals theoretisch model maar dan op subsets van de data i.p.v. op nieuwe data
Overzicht
- Kwalitatief databeheer
- Softwarepakketten voor kwalitatieve data-analyse
