LIMBO 1
Inleiding
Beoogt de basisinzichten aan te rijken. Het omarmt de gelaagdheid en complexiteit van onderwijs en
vertolkt op unieke wijze basisinzichten over heel verschillende aspecten van onderwijs en onderwijzen:
wie allemaal in of bij onderwijs betrokken is, hoe onderwijs en samenleving zich tot elkaar verhouden, hoe
onderwijs inhoud en vorm kan krijgen, hoe kan worden omgegaan met verschillen tussen leerlingen, wat
het betekent om school te maken, hoe onderwijs in elkaar zit en hoe dat allemaal tot stand is gekomen…
Het toont hoe vanuit verschillende disciplinaire en methodologische perspectieven kan worden nagedacht
over onderwijs en onderwijzen.
Het boek bestaat uit vier delen. In een eerste deel staan aspecten centraal die onmiddellijk betrekking
hebben op het leren van leerlingen en de interactie tussen leerlingen en leraren. In een tweede deel wordt
het denken verbreed, door in te gaan op hoe een klas doelgericht kan worden georganiseerd, wat het
betekent school te maken en hoe vormgegeven kan worden aan inclusief onderwijs. Het derde deel gaat in
op de juridische en administratieve structurering van het onderwijssysteem, de opvolging van het
functioneren van dat systeem en de impact ervan op verschillende maatschappelijke groepen. Het vierde
en laatste deel behandelt de inbedding van onderwijs in tijd en ruimte, door de relatie tussen onderwijs en
samenleving te duiden, de historische verankering van het onderwijssysteem toe te lichten en heel
verschillende denkwijzen over onderwijs voor het voetlicht te brengen.
Preambule: Structuur van het Vlaamse onderwijs
De grote onderdelen
1. Gewoon onderwijs (3 onderwijsniveaus)
2. Het buitengewoon onderwijs
3. Hoger onderwijs (inbegrip volwassenonderwijs)
4. Huisonderwijs (Examens via Examencommissie)
Leerplicht in Vlaanderen pas vanaf 5 jaar. Einde leerplicht 18 jaar. Niet schoolplichtig!
Vanaf 16 jaar kunnen jongeren een programma van duaal leren volgen. Dit is een volwaardige leerweg in
het secundair onderwijs, waar jongeren zowel op school als op de werkvloer/in ondernemingen leren.
Het deeltijds kunstonderwijs (DKO) biedt opleidingen aan voor jongeren vanaf 6 jaar en voor volwassenen:
muziekschool, kunstacademie. Onderwijs in vrije tijd.
Volwassenonderwijs: De Centra voor Basiseducatie (CBE): organiseren de opleidingen basiseducatie.
Basisvaardigheden op het niveau van het lager onderwijs en de 1e graad secundair onderwijs, zoals bv
Nederlands als eerste taal (NT1), Nederlands als tweede taal (NT2).
De Centra voor Volwassenenonderwijs (CVO): opleidingen op niveau van het secundair onderwijs en het
hoger beroepsonderwijs.
Het gewoon secundair onderwijs
1e graad (2 jaar): gemeenschappelijke basisvorming + oriënterende rol => A-stroom (getuigschrift
basisonderwijs) & B-stroom (zonder getuigschrift basisonderwijs, Okan)
2e graad (2 jaar): 3 dimensies:
1. onderwijsfinaliteiten: doorstroomfinaliteit (abstract-theorethisch): domeinoverschrijdende (ASO) en
domeingebonden (KSO/TSO), dubbele finaliteit (theoretisch en praktijkgericht) (KSO/TSO) en
arbeidsmarktfinaliteit (praktijkgericht)
,2. studiedomeinen: groep van studierichtingen tot hetzelfde belangstellings/interessegebied: 8
studiedomeinen
3. onderwijsvormen: aso, kso, tso & bso
3e graad (2-3 jaar): 7e jaar (bso, tso, aso en kso)
Het buitengewoon secundair onderwijs = buso
Biedt begeleiding en onderwijs aan voor jongeren die specifieke zorg nodig hebben. Toegang steeds een IAC
of OV4-verslag nodig van het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB)
Staat open voor kinderen van 2,5-21 jaar. De leerlingen volgen op maat gemaakt leerprogramma en krijgen
specifieke begeleiding indien nodig.
Sommigen hebben recht op 4 uren per week tijdelijk of permanent onderwijs aan huis (TOAH en POAH). Dit
kan gecombineerd worden met synchroon internetonderwijs (SIO, Bednet). In uitzonderlijke gevallen
kunnen leerlingen vrijgesteld worden van leerplicht.
Bij toekenning van ene verslag zal het CLB ook een type vermelden, verwijst naar specifieke zorg die
jongeren nodig hebben. (8 verschillende types)
, DEEL 1: FUNDAMENTEN VAN LEREN EN ONDERWIJZEN
Hoofdstuk 1: Leren (Fien Depaepe & Jan Elen)
Kernwoorden: attituden, behaviorisme, cognitie, cognitivisme, leren, metacognitie, motivatie, socio-
constructivisme
1. Inleiding
Doel onderwijs:
1) Leerlingen te vormen (ook persoonlijke ontwikkeling)
2) Cognitieve en niet-cognitieve leeruitkomsten realiseren
LEREN = In wisselwerking/interactie met de omgeving, een duurzame verandering in het denken
en/of handelen van een lerende plaatsvindt. Het omvat een proces dat leidt tot een resultaat.
Inwendig aspect (interne processen) <-> uitwendig aspect (observeerbare prestatie)
LEERRESULTAAT
- Duurzame veranderingen: ‘leren’ wanneer de leerresultaten niet meteen verdwijnen na het
stopzetten van de instructie
- In gedragsmogelijkheden: iets ‘geleerd’ komt enkel tot uiting in bepaalde situatie waarin het
geleerde kan worden toegepast, dan komt gedrag enkel tot uiting (bv hoogsrpingen)
2. Verschillende perspectieven op leren
19e eeuw: wetenschappelijke, empirische studie van leren => 3 leertheoretische stromingen over leren
2.1 Het behaviorisme
BEHAVIORISME = Leren als een blijvende verandering in het gedrag als gevolg van een reactie van de
lerende op gebeurtenissen in de omgeving. Uitwendig waarneembare/registreerbare gedrag.
= ASSOCIATIONISME = associaties/verbindingen die leerlingen vormen tussen prikkels of stimuli (S)
in de omgeving en responses (R) van de lerende
S-R = stimulus ontlokt een respons => lerende als een ‘Black box’ = een systeem waarvan de interne
opbouw en de interne mechanismen, het leerproces, principieel buiten beschouwing blijven.
1) Klassieke conditionering = Onvoorwaardelijke stimulus (UCS) die automatisch tot een
onvoorwaardelijke (niet-aangeleerde en biologische) reactie (UCR) leidt. (Bv pijn bij elektrische schok,
kwijlen bij voedsel)
Als UCS samen aangeboden wordt met voorwaardelijke prikkel (CS) (Bv. Een toon of lichtflits) Dan zal
na enige tijd geconditioneerde reactie plaats (CR) vinden op de CS.
=> Leren = het realiseren van associaties tussen CS en CR
Vb. Experiment van Pavlov (1849-1936)
2) Operationele conditionering = Dieren en mensen voortdurend gedrag vertonen waarbij dat
specifieke gedrag meer of minder zal plaatsvinden afhankelijk van de consequenties.
Inleiding
Beoogt de basisinzichten aan te rijken. Het omarmt de gelaagdheid en complexiteit van onderwijs en
vertolkt op unieke wijze basisinzichten over heel verschillende aspecten van onderwijs en onderwijzen:
wie allemaal in of bij onderwijs betrokken is, hoe onderwijs en samenleving zich tot elkaar verhouden, hoe
onderwijs inhoud en vorm kan krijgen, hoe kan worden omgegaan met verschillen tussen leerlingen, wat
het betekent om school te maken, hoe onderwijs in elkaar zit en hoe dat allemaal tot stand is gekomen…
Het toont hoe vanuit verschillende disciplinaire en methodologische perspectieven kan worden nagedacht
over onderwijs en onderwijzen.
Het boek bestaat uit vier delen. In een eerste deel staan aspecten centraal die onmiddellijk betrekking
hebben op het leren van leerlingen en de interactie tussen leerlingen en leraren. In een tweede deel wordt
het denken verbreed, door in te gaan op hoe een klas doelgericht kan worden georganiseerd, wat het
betekent school te maken en hoe vormgegeven kan worden aan inclusief onderwijs. Het derde deel gaat in
op de juridische en administratieve structurering van het onderwijssysteem, de opvolging van het
functioneren van dat systeem en de impact ervan op verschillende maatschappelijke groepen. Het vierde
en laatste deel behandelt de inbedding van onderwijs in tijd en ruimte, door de relatie tussen onderwijs en
samenleving te duiden, de historische verankering van het onderwijssysteem toe te lichten en heel
verschillende denkwijzen over onderwijs voor het voetlicht te brengen.
Preambule: Structuur van het Vlaamse onderwijs
De grote onderdelen
1. Gewoon onderwijs (3 onderwijsniveaus)
2. Het buitengewoon onderwijs
3. Hoger onderwijs (inbegrip volwassenonderwijs)
4. Huisonderwijs (Examens via Examencommissie)
Leerplicht in Vlaanderen pas vanaf 5 jaar. Einde leerplicht 18 jaar. Niet schoolplichtig!
Vanaf 16 jaar kunnen jongeren een programma van duaal leren volgen. Dit is een volwaardige leerweg in
het secundair onderwijs, waar jongeren zowel op school als op de werkvloer/in ondernemingen leren.
Het deeltijds kunstonderwijs (DKO) biedt opleidingen aan voor jongeren vanaf 6 jaar en voor volwassenen:
muziekschool, kunstacademie. Onderwijs in vrije tijd.
Volwassenonderwijs: De Centra voor Basiseducatie (CBE): organiseren de opleidingen basiseducatie.
Basisvaardigheden op het niveau van het lager onderwijs en de 1e graad secundair onderwijs, zoals bv
Nederlands als eerste taal (NT1), Nederlands als tweede taal (NT2).
De Centra voor Volwassenenonderwijs (CVO): opleidingen op niveau van het secundair onderwijs en het
hoger beroepsonderwijs.
Het gewoon secundair onderwijs
1e graad (2 jaar): gemeenschappelijke basisvorming + oriënterende rol => A-stroom (getuigschrift
basisonderwijs) & B-stroom (zonder getuigschrift basisonderwijs, Okan)
2e graad (2 jaar): 3 dimensies:
1. onderwijsfinaliteiten: doorstroomfinaliteit (abstract-theorethisch): domeinoverschrijdende (ASO) en
domeingebonden (KSO/TSO), dubbele finaliteit (theoretisch en praktijkgericht) (KSO/TSO) en
arbeidsmarktfinaliteit (praktijkgericht)
,2. studiedomeinen: groep van studierichtingen tot hetzelfde belangstellings/interessegebied: 8
studiedomeinen
3. onderwijsvormen: aso, kso, tso & bso
3e graad (2-3 jaar): 7e jaar (bso, tso, aso en kso)
Het buitengewoon secundair onderwijs = buso
Biedt begeleiding en onderwijs aan voor jongeren die specifieke zorg nodig hebben. Toegang steeds een IAC
of OV4-verslag nodig van het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB)
Staat open voor kinderen van 2,5-21 jaar. De leerlingen volgen op maat gemaakt leerprogramma en krijgen
specifieke begeleiding indien nodig.
Sommigen hebben recht op 4 uren per week tijdelijk of permanent onderwijs aan huis (TOAH en POAH). Dit
kan gecombineerd worden met synchroon internetonderwijs (SIO, Bednet). In uitzonderlijke gevallen
kunnen leerlingen vrijgesteld worden van leerplicht.
Bij toekenning van ene verslag zal het CLB ook een type vermelden, verwijst naar specifieke zorg die
jongeren nodig hebben. (8 verschillende types)
, DEEL 1: FUNDAMENTEN VAN LEREN EN ONDERWIJZEN
Hoofdstuk 1: Leren (Fien Depaepe & Jan Elen)
Kernwoorden: attituden, behaviorisme, cognitie, cognitivisme, leren, metacognitie, motivatie, socio-
constructivisme
1. Inleiding
Doel onderwijs:
1) Leerlingen te vormen (ook persoonlijke ontwikkeling)
2) Cognitieve en niet-cognitieve leeruitkomsten realiseren
LEREN = In wisselwerking/interactie met de omgeving, een duurzame verandering in het denken
en/of handelen van een lerende plaatsvindt. Het omvat een proces dat leidt tot een resultaat.
Inwendig aspect (interne processen) <-> uitwendig aspect (observeerbare prestatie)
LEERRESULTAAT
- Duurzame veranderingen: ‘leren’ wanneer de leerresultaten niet meteen verdwijnen na het
stopzetten van de instructie
- In gedragsmogelijkheden: iets ‘geleerd’ komt enkel tot uiting in bepaalde situatie waarin het
geleerde kan worden toegepast, dan komt gedrag enkel tot uiting (bv hoogsrpingen)
2. Verschillende perspectieven op leren
19e eeuw: wetenschappelijke, empirische studie van leren => 3 leertheoretische stromingen over leren
2.1 Het behaviorisme
BEHAVIORISME = Leren als een blijvende verandering in het gedrag als gevolg van een reactie van de
lerende op gebeurtenissen in de omgeving. Uitwendig waarneembare/registreerbare gedrag.
= ASSOCIATIONISME = associaties/verbindingen die leerlingen vormen tussen prikkels of stimuli (S)
in de omgeving en responses (R) van de lerende
S-R = stimulus ontlokt een respons => lerende als een ‘Black box’ = een systeem waarvan de interne
opbouw en de interne mechanismen, het leerproces, principieel buiten beschouwing blijven.
1) Klassieke conditionering = Onvoorwaardelijke stimulus (UCS) die automatisch tot een
onvoorwaardelijke (niet-aangeleerde en biologische) reactie (UCR) leidt. (Bv pijn bij elektrische schok,
kwijlen bij voedsel)
Als UCS samen aangeboden wordt met voorwaardelijke prikkel (CS) (Bv. Een toon of lichtflits) Dan zal
na enige tijd geconditioneerde reactie plaats (CR) vinden op de CS.
=> Leren = het realiseren van associaties tussen CS en CR
Vb. Experiment van Pavlov (1849-1936)
2) Operationele conditionering = Dieren en mensen voortdurend gedrag vertonen waarbij dat
specifieke gedrag meer of minder zal plaatsvinden afhankelijk van de consequenties.
