ECHELON 1: DE OPSPORING
OPSPORING DEEL 1: de politie als actor in de strafrechtsketen
HS: opfrisser: het wetgevend kader (vorig jaar PGO kern
herhaling)
Vertrekpunt: de wet op het politieambt in 1992
- Aanleiding van deze wet: parlementair onderzoek (bendecommissie
I) politieoorlog, gebrek aan coordinatie en informatiedeling, rivaliteit,
…
- Wat was de inhoud van deze wet?: het legde de politiefunctievast,
zorgde voor een harmonisering van bevoegdheden en
verantwoordelijkheden, zorgde voor coordinatie en samenwerking
- Welke 2 doelen had deze wet?: 1) een wettelijk kader geven voor
overlegstructuren/gezagrelaties tussen de bestuurlijke en
gerechtelijke overheden (zoals bv vijfhoeksoverleg toen), 2) de
opdrachten, plichten en bevoegdheden van de politie samen
vastleggen in 1 wet
- Wat waren de 3 principes/krachtlijnen van deze wet?: gezagsprincipe
(politie handelt onder gezag van overheden), democratisch principe
(beschermen van burgers hun individuele rechten en vrijheden en de
democratische maatchappij), legaliteitsprincipe (gebruiken van
geweld of dwang mag enkel onder een wet)
De wet op de geintegreerde politie
- Federale politie (zowel gerechtelijk als bestuurlijk), en lokale politie
(zowel gerechtelijk als bestuurlijk)
- Federale politie: federaal niveau, commisaris-generaal (+ FGPs…)
gespecialiseerde functies, supralokale feiten, steun aan de lokale
politie
- Lokale politie: politiezone niveau, basispolitiezorg, korpschef
onthaal, wijkwerking, interventie, handhaving openbare orde, lokale
opsporing en lokaal onderzoek, verkeer, politoneleke
slachtofferbejegening
- Beide niveaus zijn autonoom en hangen af van verschillende
overheden die gezag uitoefenen op hun
Lokaal of federaal onderzoek? (wie is bevoegd?)= afhankelijk van de
inhoud en aard van het dossier zelf de procureur des konings wijst
een dossier toe vooral op basis van: aard van de feiten, aard van de
nodige te verichte onderzoeken hierin, de geografische spreiding
van het onderzoek (maar in de praktijk kan dit ook samen of
eventueel toch naar de lokale politie gaan ookal is het een federale
, politie taak omdat er een grote onbalans is in het politiebestel en de
federale politie zwaar onbemand zijn)
Verdere ontwikkelingen en discussies (de dag van vandaag)
- Politie in 2030? SEGPOL (staten-generaal van de politie= een
overlegforum en samenkomst) besproken dit en brachten hierover
een verslag uit aan de minister (2022) over de belangrijkste topics
(toekomstgericht) zoals: schaalgrootte, internationale politie
samenwerking, technologie, financiering, mens/diversiteit en
organisatie in de politie,…
Verdere effectieve ontwikkelingen op vlak van politie organisatie
- KUL-norm aanpassen? (=norm opgesteld in jaren 90 door de KU
leuven die bepaald hoeveel geld een gemeente zou moeten krijgen
voor haar basispolitieozrg) maar deze is niet meer actueel en loopt
dus het risico van een onderfinanciering (zeker als er fusies komen
niet meer van toepassing) maar heel complex te wijzigen ook
- Toekomst: naar een schaalvergroting!
- Er zijn al verschillende vrijwillige fusies geweest, maar ook
terughoudendheden hierrond
- In 2027 moet echter de verplichte fusie van alle brusselse zones
compleet zijn
HS: de politiefunctie
Politie: opsporen en keuzes maken – een selectie?
- Wettelijk gezien heeft de politie geen discretaionaire bevoegdheid
om zelf keuzes te kunnen maken – de politie moet (wettelijk) ALLES
wat ze zien gaan verbaliseren en doorgeven en het parket maar in
de realiteit is dit onmogelijk! – daarom moeten er toch keuzes en
prioriteiten gesteld worden daarom heeft de politie in de praktijk
wel discretionaire ruimte (wat wel/niet registreren bv)
De politiefunctie
- Politiefunctie= een institutioneel beschermende en regulerende
functie van sociale orde, die erop is gericht de uitoefening van de
fundamentele rechten mogelijk te maken en ontregeleing van deze
orde te voorkomen of verhelpen
- Politiefunctie bestaat dus uit het regelen van de sociale processen,
met het al dan niet gebruik van geweld hierbij (enige binnenlandse
instelling die geweldmonopolie heeft)
,Bestuurlijke politie en gerechtelijke politie
- Bestuurlijke politie taken?: preventie, hulpverlening (bescherming,
toezicht, controles), openbare ordehandhaving (= openbare rust,
veiligheid, gezondheid),
- Gerechtelijke politie taken?: repressie, opsporing en onderzoek
(=bewijzen verzamelen, daders vatten), aanhoudingen, in
beslagsnames, verslag maken/uitbrengen
Deze opdeling wordt echter in vraag gesteld
Hoe worden de taken verdeeld tussen de lokale en federale politie in het
kader van de opsporing?
= er zijn een aantal factoren die hierbij een rol spelen (zoals de
geografische verpsreiding van een dossier, de complexiteit van het
dossier,…) zie ook gastcolle de geaver hierover extra
Morfologie/opbouw van de politie: een operationeel kader en een
administratief kader
- Operationele corps (=OPS) hulpkader en beveiligingskader + de
politieambtenaren: basiskader, middenkader, officierenkader
- Administratief en logistiek kader (=Calog) personeelsleden zonder
bevoegdheden van de besturlijke of gerechtelijke politie – dit kader
is eerder een ondersteuning voor het operationele kader
Agenten van politie?
- Dit zijn geen politieambtenaren! (maar zijn wel een deel van het
operationeel kader)
- Vroeger: ‘hulpagenten’ nu: ‘agenten van politie’
- Deze zijn er gekomen omdat er meer blauw op straat nodig was
- Taken zoals: verkeersopdrachten, sluikstorten, GAS-boetes,…
Sinds 2018: beveiligingsagenten en beveiligingsagenten van politie
- Deze twee vallen onder de ‘nieuwe’ opgerichte directie beveiliging
(=DAB)
- Doel?: minder militairen op straat, vrijmaken van de
politiecapaciteit, gewapende beveiliging voorzien op
gevoelige/belangrijke plaatsen
- Taken?: beveiliging van de NAVO/internationale en europese
instellingen, nuclieaire sites, overheidsgebouwen, rechtbanken,
luchthavens,…
, - Zijn ook geen ‘echte politie agenten’ maar hebben toch enkele
beperkte politiebevoegdheden (zoals identiteitscontroles, fouilleren,
en administratieve inbeslagname)
Capaciteiten binnen de politie? de capaciteitsproblematiek
- Het meeste personeel in de operationele korps zit in het basiskader
- Er zijn veel meer mannen dan vrouwen (wel een kleine stijging van
vrouwen) in de politie maar deze stijging is enkel binnen het Calog
kader
- Grote problemen met onze Belgische politie capaciteit overal in
de media ook (geld en personeel/agenten tekort) zorgt voor veel
problemen MAAR als we onze capaciteit (agent per zoveel
inwoners) europees vergelijken doet belgie het echt helemaal niet zo
slecht
HS: discretionaire ruimte
Het nemen van beslissingen door politie?
- ‘Street level bureaucratie’ of de ‘frontlijnorganisatie’
frontlijnmedewerkers (=politie) beschikken over een aanzienlijke
(keuze) autonomie/discretionaire ruimte hun keuzes zijn bepalend
voor het beleid dat gevoerd wordt
- Onzichtbare keuzemomenten
- The hole in the doughnut= de ruimte (het gat van de donut: de
praktijk) tussen beleidsregels en procedures
Het nemen van beslissingen door de politie in kaart gebracht
- Zolang dat men deze discretionaire bevoegdheid/vrijheid/autonomie
negeert of ontkent kunnen we deze ook niet controleren of
verbtereren/iets tegen gaan doen er zijn weinig onderzoeken naar
(want ook moeilijk te onderzoeken) maar enkele onderzoeken
kunnen ons wel al een idee hiervan geven (deze 2 volgende
onderzoeken – maar ook bv onderzoek naar identiteitscontroles (de
vocht), onderzoeken naar selectiviteit van politie beslissingen,
morele beslissingen (BZ)…
1) Onderzoek door Smith en Visher in 1981: het in kaart brengen van
hoe politiemensen verschillende beslissingen nemen over een
OPSPORING DEEL 1: de politie als actor in de strafrechtsketen
HS: opfrisser: het wetgevend kader (vorig jaar PGO kern
herhaling)
Vertrekpunt: de wet op het politieambt in 1992
- Aanleiding van deze wet: parlementair onderzoek (bendecommissie
I) politieoorlog, gebrek aan coordinatie en informatiedeling, rivaliteit,
…
- Wat was de inhoud van deze wet?: het legde de politiefunctievast,
zorgde voor een harmonisering van bevoegdheden en
verantwoordelijkheden, zorgde voor coordinatie en samenwerking
- Welke 2 doelen had deze wet?: 1) een wettelijk kader geven voor
overlegstructuren/gezagrelaties tussen de bestuurlijke en
gerechtelijke overheden (zoals bv vijfhoeksoverleg toen), 2) de
opdrachten, plichten en bevoegdheden van de politie samen
vastleggen in 1 wet
- Wat waren de 3 principes/krachtlijnen van deze wet?: gezagsprincipe
(politie handelt onder gezag van overheden), democratisch principe
(beschermen van burgers hun individuele rechten en vrijheden en de
democratische maatchappij), legaliteitsprincipe (gebruiken van
geweld of dwang mag enkel onder een wet)
De wet op de geintegreerde politie
- Federale politie (zowel gerechtelijk als bestuurlijk), en lokale politie
(zowel gerechtelijk als bestuurlijk)
- Federale politie: federaal niveau, commisaris-generaal (+ FGPs…)
gespecialiseerde functies, supralokale feiten, steun aan de lokale
politie
- Lokale politie: politiezone niveau, basispolitiezorg, korpschef
onthaal, wijkwerking, interventie, handhaving openbare orde, lokale
opsporing en lokaal onderzoek, verkeer, politoneleke
slachtofferbejegening
- Beide niveaus zijn autonoom en hangen af van verschillende
overheden die gezag uitoefenen op hun
Lokaal of federaal onderzoek? (wie is bevoegd?)= afhankelijk van de
inhoud en aard van het dossier zelf de procureur des konings wijst
een dossier toe vooral op basis van: aard van de feiten, aard van de
nodige te verichte onderzoeken hierin, de geografische spreiding
van het onderzoek (maar in de praktijk kan dit ook samen of
eventueel toch naar de lokale politie gaan ookal is het een federale
, politie taak omdat er een grote onbalans is in het politiebestel en de
federale politie zwaar onbemand zijn)
Verdere ontwikkelingen en discussies (de dag van vandaag)
- Politie in 2030? SEGPOL (staten-generaal van de politie= een
overlegforum en samenkomst) besproken dit en brachten hierover
een verslag uit aan de minister (2022) over de belangrijkste topics
(toekomstgericht) zoals: schaalgrootte, internationale politie
samenwerking, technologie, financiering, mens/diversiteit en
organisatie in de politie,…
Verdere effectieve ontwikkelingen op vlak van politie organisatie
- KUL-norm aanpassen? (=norm opgesteld in jaren 90 door de KU
leuven die bepaald hoeveel geld een gemeente zou moeten krijgen
voor haar basispolitieozrg) maar deze is niet meer actueel en loopt
dus het risico van een onderfinanciering (zeker als er fusies komen
niet meer van toepassing) maar heel complex te wijzigen ook
- Toekomst: naar een schaalvergroting!
- Er zijn al verschillende vrijwillige fusies geweest, maar ook
terughoudendheden hierrond
- In 2027 moet echter de verplichte fusie van alle brusselse zones
compleet zijn
HS: de politiefunctie
Politie: opsporen en keuzes maken – een selectie?
- Wettelijk gezien heeft de politie geen discretaionaire bevoegdheid
om zelf keuzes te kunnen maken – de politie moet (wettelijk) ALLES
wat ze zien gaan verbaliseren en doorgeven en het parket maar in
de realiteit is dit onmogelijk! – daarom moeten er toch keuzes en
prioriteiten gesteld worden daarom heeft de politie in de praktijk
wel discretionaire ruimte (wat wel/niet registreren bv)
De politiefunctie
- Politiefunctie= een institutioneel beschermende en regulerende
functie van sociale orde, die erop is gericht de uitoefening van de
fundamentele rechten mogelijk te maken en ontregeleing van deze
orde te voorkomen of verhelpen
- Politiefunctie bestaat dus uit het regelen van de sociale processen,
met het al dan niet gebruik van geweld hierbij (enige binnenlandse
instelling die geweldmonopolie heeft)
,Bestuurlijke politie en gerechtelijke politie
- Bestuurlijke politie taken?: preventie, hulpverlening (bescherming,
toezicht, controles), openbare ordehandhaving (= openbare rust,
veiligheid, gezondheid),
- Gerechtelijke politie taken?: repressie, opsporing en onderzoek
(=bewijzen verzamelen, daders vatten), aanhoudingen, in
beslagsnames, verslag maken/uitbrengen
Deze opdeling wordt echter in vraag gesteld
Hoe worden de taken verdeeld tussen de lokale en federale politie in het
kader van de opsporing?
= er zijn een aantal factoren die hierbij een rol spelen (zoals de
geografische verpsreiding van een dossier, de complexiteit van het
dossier,…) zie ook gastcolle de geaver hierover extra
Morfologie/opbouw van de politie: een operationeel kader en een
administratief kader
- Operationele corps (=OPS) hulpkader en beveiligingskader + de
politieambtenaren: basiskader, middenkader, officierenkader
- Administratief en logistiek kader (=Calog) personeelsleden zonder
bevoegdheden van de besturlijke of gerechtelijke politie – dit kader
is eerder een ondersteuning voor het operationele kader
Agenten van politie?
- Dit zijn geen politieambtenaren! (maar zijn wel een deel van het
operationeel kader)
- Vroeger: ‘hulpagenten’ nu: ‘agenten van politie’
- Deze zijn er gekomen omdat er meer blauw op straat nodig was
- Taken zoals: verkeersopdrachten, sluikstorten, GAS-boetes,…
Sinds 2018: beveiligingsagenten en beveiligingsagenten van politie
- Deze twee vallen onder de ‘nieuwe’ opgerichte directie beveiliging
(=DAB)
- Doel?: minder militairen op straat, vrijmaken van de
politiecapaciteit, gewapende beveiliging voorzien op
gevoelige/belangrijke plaatsen
- Taken?: beveiliging van de NAVO/internationale en europese
instellingen, nuclieaire sites, overheidsgebouwen, rechtbanken,
luchthavens,…
, - Zijn ook geen ‘echte politie agenten’ maar hebben toch enkele
beperkte politiebevoegdheden (zoals identiteitscontroles, fouilleren,
en administratieve inbeslagname)
Capaciteiten binnen de politie? de capaciteitsproblematiek
- Het meeste personeel in de operationele korps zit in het basiskader
- Er zijn veel meer mannen dan vrouwen (wel een kleine stijging van
vrouwen) in de politie maar deze stijging is enkel binnen het Calog
kader
- Grote problemen met onze Belgische politie capaciteit overal in
de media ook (geld en personeel/agenten tekort) zorgt voor veel
problemen MAAR als we onze capaciteit (agent per zoveel
inwoners) europees vergelijken doet belgie het echt helemaal niet zo
slecht
HS: discretionaire ruimte
Het nemen van beslissingen door politie?
- ‘Street level bureaucratie’ of de ‘frontlijnorganisatie’
frontlijnmedewerkers (=politie) beschikken over een aanzienlijke
(keuze) autonomie/discretionaire ruimte hun keuzes zijn bepalend
voor het beleid dat gevoerd wordt
- Onzichtbare keuzemomenten
- The hole in the doughnut= de ruimte (het gat van de donut: de
praktijk) tussen beleidsregels en procedures
Het nemen van beslissingen door de politie in kaart gebracht
- Zolang dat men deze discretionaire bevoegdheid/vrijheid/autonomie
negeert of ontkent kunnen we deze ook niet controleren of
verbtereren/iets tegen gaan doen er zijn weinig onderzoeken naar
(want ook moeilijk te onderzoeken) maar enkele onderzoeken
kunnen ons wel al een idee hiervan geven (deze 2 volgende
onderzoeken – maar ook bv onderzoek naar identiteitscontroles (de
vocht), onderzoeken naar selectiviteit van politie beslissingen,
morele beslissingen (BZ)…
1) Onderzoek door Smith en Visher in 1981: het in kaart brengen van
hoe politiemensen verschillende beslissingen nemen over een
