Aansprakelijkheidsrecht 2
Inleiding les 1
Belangrijkste van de leerstof: PowerPoint en eigen notities
Globaal overzicht aansprakelijkheidsrecht
1. Wie is aansprakelijk in een bepaalde situatie?
(Buiten)contractueel, aannemer, architect, projectontwikkelaar… Opbouw van de lessen
2. Wie betaalt?
Vaak is het antwoord hierop een verzekering = dus een belangrijk onderdeel
Bv; een brandverzekering= je bent niet verplicht om
brandverzekering aan te schaffen MAAR in praktijk wel verplicht
als je gaat lenen bij de bank.
Bv; schuldsaldo verzekering= moet verplicht van de bank (als een
van de personen die lening aangaat, wanneer deze overlijdt, zal je
dat deel niet meer moeten betalen kanscontracten.
Je hebt 3 soorten aansprakelijkheid:
- Strafrechtelijke
- Deontologische
- Burgerlijke (dit semester)
1. Strafrechtelijke aansprakelijkheid
= voor de vastgoedmakelaar: contracten gaan
vervalsen, omkoping, witwassen van geld, valsheid
van geschrift…
2. Deontologische aansprakelijkheid
= aan de hand van een tuchtsanctie door het
BIV: schrapping of schorsing
Bv: misbruik van derdenrekening…
Insteek bij beiden: het straffen van de persoon die in fout is
3. Bij burgerlijke aansprakelijkheid is dit anders:
= aansprakelijkheid tussen 2 burgers/tussen een onderneming (die niet de overheid zijn)
= slachtoffer zal effectief geld ontvangen van de schadeverwekker (schadevergoeding) maar
ze staan niet per se apart van elkaar: hebben ook met elkaar te maken
Je hebt nog 2 soorten burgerlijke aansprakelijkheid:
- Buitencontractuele (BCA)
- Contractueel
Buitencontractuele aansprakelijkheid is gewijzigd op 2 februari 2024 nieuw boek 6 BW
, Buitencontractuele
aansprakelijkheid (BCA)
Voorwaarden voor buitencontractuele
aansprakelijkheid Er zijn drie voorwaarden:
Er moet een causaal verband zijn tussen de fout (of een tot aansprakelijkheid leidend feit) en de
schade: niet enkel wanneer de persoon in kwestie een fout begaat, ook wanneer die toezicht heeft
over bijvoorbeeld een hond
Dus drie elementen:
- Een fout
- Schade
- Fout moet schade hebben veroorzaakt
Eerste voorwaarde: een fout
Persoonlijke aansprakelijkheid: aansprakelijkheid voor eigen gedrag
- Art. 6.5 BW:
- Art. 6.6 BW:
Kwalitatieve aansprakelijkheid (= risicoaansprakelijkheid): hierbij speelt schuld geen rol, is een vorm
van aansprakelijkheid die gebaseerd is op een bepaalde rol of hoedanigheid van een persoon
- Aansprakelijk van ouders voor hun kind(eren): opvoeding en toezicht
- Leerkrachten voor hun leerlingen: toezicht
- Eigenaar van een huisdier: geen fout van een dier maar een FEIT van een dier
- Werkgevers voor hun werknemers – “aansprakelijkheid van de aanstellers”
! Bij een zware fout is de werkgever niet aansprakelijk of na een veel voorkomende lichte fout
- Gebrekkige zaken: afbreken van één traptrede
Persoonlijke aansprakelijkheid
Aansprakelijkheid voor eigen gedrag heeft twee vereisten:
1. Een fout: wat je hebt gedaan, is verkeerd en mocht niet
= onrechtmatig handelen, omvat de schending van de algemene zorgvuldigheidsnorm
(inspanningsverplichting) of van een bepaald gebod of verbod (resultaatsverplichting)
Kunnen we ook nog onderverdelen in twee categorieën:
1 Schending van een gedragsnorm: in de wet staat dat er specifiek iets niet mag gebeuren
= wanneer een norm een bepaald gedrag gebiedt of verbiedt, is de loutere overtreding van die norm
een buitencontractuele fout (op voorwaarde dat de schending wetens en willens gebeurde)
- ! BELANGRIJK: ook al volg je de wet, je moet handelen als een redelijk mens (het betekent dus
niet automatisch dat je geen fout begaat)
Voorbeelden:
1) Aannemingswerken in 1970, een aannemer was een constructie aan het afbreken en
gebruikte hiervoor graniet en andere slopingsmaterialen (en had hier een vergunning voor –
volgens de wet dus) MAAR gebruikte deze in een te grote mate waardoor de rechter toch
besliste dat deze in fout was, want aannemer paste dit niet toe in redelijke manier
, 2) KB 6 november 1979: “geen draaideuren in ziekenhuizen” - al zijn er die dat wel hebben
zouden bij een fout (iemand die binnenkomt met spoed) dus aansprakelijk gesteld kunnen
worden
2 Dus door een schending van de zorgvuldigheidsnorm
- “Goede huisvader”
Beoordeling in abstracto: gedrag van een schadeverwekker zal worden getoetst aan het gedrag van
een normaal zorgvuldig en vooruitziend persoon (bonus pater familias) geplaatst in dezelfde externe
omstandigheden
We gaan dus vergelijken met een referentiegedrag – hoe zou een normaal en zorgvuldig
persoon hebben gehandeld? = de zorgvuldigheidsvorm
- Voorzichtig en redelijk: houdt in dat men in alle redelijkheid tracht zich de nadelige
gevolgen van zijn handelen of nalaten in te beelden
- In dezelfde externe omstandigheden: hierbij wordt rekening gehouden met plaats,
tijdstip, de atmosferische toestand,... (een arts kan zijn functie niet 100% zoals het moet
uitoefenen bij een spoedinterventie op het strand bijvoorbeeld)
- Met interne kenmerken zoals de leeftijd, intelligentie, geslacht, (ervaring)... wordt in
principe geen rekening gehouden
Algemeen wordt aanvaard dat rekening mag worden gehouden met de beroepsbekwaamheid in
beroepscontext of beter: de vereiste bekwaamheid om de beroepshandeling te stellen
Kan zowel intern als extern zijn
= er wordt getoetst aan het beroep van iemand waarvan wordt verwacht dat die het deftig
kan uitvoeren
Voorbeeld: kinderjuf was op straat aan het wandelen en zag een kind op straat wandelen
aansprakelijkheid aangezien ze dit zou moeten weten (was een foute uitspraak)
Nog een speciale fout is rechtsmisbruik
= de uitoefening van een recht op een wijze die kennelijk de grenzen te buiten gaat van de normale
uitoefening van dat recht. (art. 1.10 BW)
Iemand die rechtsmisbruik pleegt begaat een fout (art. 6.5 BW)
Voorbeelden:
1) Luik 6 januari 2011: jongens waren in een waterpretpark – jongen die iets gezetter was, had
gewacht bij een glijbaan totdat het licht op groen was gesprongen maar was omwille van zijn
lichaamsbouw wel tegen de vorige gebotst, de rechter zei dat de gezette jongen moest
weten dat hij langer moest wachten: “het kind moest weten dat het geen normale
, lichaamsbouw had”
! Hier werd dus wel rekening gehouden met een intern kenmerk
2) Vaak ook een discussie rond de leeftijd: hoogtepunt in 2003 – leiders moesten toezicht
houden maar een kind kwam onder een auto terecht op de openbare weg
3) Een vrouw van 17 jaar was ingetrokken bij haar vriend, de constructie in de badkamer zorgde
ervoor dat de afvoer van het wasmachine uitkwam in de douche – in dit water zat ook
elektriciteit
(want was al een oude machine) en ze werd geëlektrocuteerd
Was zij ook in fout? Want ze zag dat de wasmachine opstond heeft het slachtoffer ook een
fout begaan? (de schoonouders waren natuurlijk ook in fout)
Uitspraak door Hof van Cassatie: interne kenmerken zoals leeftijd en gebrek aan ervaring
mogen niet in rekening worden gehouden bij de zorgvuldigheidsnorm, de vrouw van 17
moest dus ook een schadevergoeding betalen
Uitzondering: speciale regeling voor minderjarigen
- Jonge mensen onder de 12 jaar (art. 6.9 BW)
Voorbeeld: roltraparrest – voet zat geklemd en werd verbrijzeld: eigenaar
Oordeel des onderscheids: kan een kind “onder de 7 jaar”2 onderscheid maken tussen goed
en kwaad en de gevolgen van zijn daden inschatten? NEEN
Kinderen van 12 jaar of meer is aansprakelijk voor schade veroorzaakt door zijn fout. (Art.
6.10 BW)
- Mensen met een geestenstoornis (geesteszieken): schadeverwekkers die op het moment van
de feiten niet in staat zijn de draagwijdte van hun handelen te beoordelen wegens een
geestesstoornis, zijn schuldonbekwaam (zij handelen niet vrij en bewust)
Subjectief element = NIET vervuld (enkel het objectieve element moet vervuld worden)
(Art. 6.11 BW)
Voorwaarden voor een geesteszieken?
Je hebt 3 soorten voorwaarden:
Ontoerekenbaarheid
Onvoorzienbaarheid
Onoverkomelijkheid
Ontoerekenbaarheid Onvoorzienbaarheid Onoverkomelijkheid
Inleiding les 1
Belangrijkste van de leerstof: PowerPoint en eigen notities
Globaal overzicht aansprakelijkheidsrecht
1. Wie is aansprakelijk in een bepaalde situatie?
(Buiten)contractueel, aannemer, architect, projectontwikkelaar… Opbouw van de lessen
2. Wie betaalt?
Vaak is het antwoord hierop een verzekering = dus een belangrijk onderdeel
Bv; een brandverzekering= je bent niet verplicht om
brandverzekering aan te schaffen MAAR in praktijk wel verplicht
als je gaat lenen bij de bank.
Bv; schuldsaldo verzekering= moet verplicht van de bank (als een
van de personen die lening aangaat, wanneer deze overlijdt, zal je
dat deel niet meer moeten betalen kanscontracten.
Je hebt 3 soorten aansprakelijkheid:
- Strafrechtelijke
- Deontologische
- Burgerlijke (dit semester)
1. Strafrechtelijke aansprakelijkheid
= voor de vastgoedmakelaar: contracten gaan
vervalsen, omkoping, witwassen van geld, valsheid
van geschrift…
2. Deontologische aansprakelijkheid
= aan de hand van een tuchtsanctie door het
BIV: schrapping of schorsing
Bv: misbruik van derdenrekening…
Insteek bij beiden: het straffen van de persoon die in fout is
3. Bij burgerlijke aansprakelijkheid is dit anders:
= aansprakelijkheid tussen 2 burgers/tussen een onderneming (die niet de overheid zijn)
= slachtoffer zal effectief geld ontvangen van de schadeverwekker (schadevergoeding) maar
ze staan niet per se apart van elkaar: hebben ook met elkaar te maken
Je hebt nog 2 soorten burgerlijke aansprakelijkheid:
- Buitencontractuele (BCA)
- Contractueel
Buitencontractuele aansprakelijkheid is gewijzigd op 2 februari 2024 nieuw boek 6 BW
, Buitencontractuele
aansprakelijkheid (BCA)
Voorwaarden voor buitencontractuele
aansprakelijkheid Er zijn drie voorwaarden:
Er moet een causaal verband zijn tussen de fout (of een tot aansprakelijkheid leidend feit) en de
schade: niet enkel wanneer de persoon in kwestie een fout begaat, ook wanneer die toezicht heeft
over bijvoorbeeld een hond
Dus drie elementen:
- Een fout
- Schade
- Fout moet schade hebben veroorzaakt
Eerste voorwaarde: een fout
Persoonlijke aansprakelijkheid: aansprakelijkheid voor eigen gedrag
- Art. 6.5 BW:
- Art. 6.6 BW:
Kwalitatieve aansprakelijkheid (= risicoaansprakelijkheid): hierbij speelt schuld geen rol, is een vorm
van aansprakelijkheid die gebaseerd is op een bepaalde rol of hoedanigheid van een persoon
- Aansprakelijk van ouders voor hun kind(eren): opvoeding en toezicht
- Leerkrachten voor hun leerlingen: toezicht
- Eigenaar van een huisdier: geen fout van een dier maar een FEIT van een dier
- Werkgevers voor hun werknemers – “aansprakelijkheid van de aanstellers”
! Bij een zware fout is de werkgever niet aansprakelijk of na een veel voorkomende lichte fout
- Gebrekkige zaken: afbreken van één traptrede
Persoonlijke aansprakelijkheid
Aansprakelijkheid voor eigen gedrag heeft twee vereisten:
1. Een fout: wat je hebt gedaan, is verkeerd en mocht niet
= onrechtmatig handelen, omvat de schending van de algemene zorgvuldigheidsnorm
(inspanningsverplichting) of van een bepaald gebod of verbod (resultaatsverplichting)
Kunnen we ook nog onderverdelen in twee categorieën:
1 Schending van een gedragsnorm: in de wet staat dat er specifiek iets niet mag gebeuren
= wanneer een norm een bepaald gedrag gebiedt of verbiedt, is de loutere overtreding van die norm
een buitencontractuele fout (op voorwaarde dat de schending wetens en willens gebeurde)
- ! BELANGRIJK: ook al volg je de wet, je moet handelen als een redelijk mens (het betekent dus
niet automatisch dat je geen fout begaat)
Voorbeelden:
1) Aannemingswerken in 1970, een aannemer was een constructie aan het afbreken en
gebruikte hiervoor graniet en andere slopingsmaterialen (en had hier een vergunning voor –
volgens de wet dus) MAAR gebruikte deze in een te grote mate waardoor de rechter toch
besliste dat deze in fout was, want aannemer paste dit niet toe in redelijke manier
, 2) KB 6 november 1979: “geen draaideuren in ziekenhuizen” - al zijn er die dat wel hebben
zouden bij een fout (iemand die binnenkomt met spoed) dus aansprakelijk gesteld kunnen
worden
2 Dus door een schending van de zorgvuldigheidsnorm
- “Goede huisvader”
Beoordeling in abstracto: gedrag van een schadeverwekker zal worden getoetst aan het gedrag van
een normaal zorgvuldig en vooruitziend persoon (bonus pater familias) geplaatst in dezelfde externe
omstandigheden
We gaan dus vergelijken met een referentiegedrag – hoe zou een normaal en zorgvuldig
persoon hebben gehandeld? = de zorgvuldigheidsvorm
- Voorzichtig en redelijk: houdt in dat men in alle redelijkheid tracht zich de nadelige
gevolgen van zijn handelen of nalaten in te beelden
- In dezelfde externe omstandigheden: hierbij wordt rekening gehouden met plaats,
tijdstip, de atmosferische toestand,... (een arts kan zijn functie niet 100% zoals het moet
uitoefenen bij een spoedinterventie op het strand bijvoorbeeld)
- Met interne kenmerken zoals de leeftijd, intelligentie, geslacht, (ervaring)... wordt in
principe geen rekening gehouden
Algemeen wordt aanvaard dat rekening mag worden gehouden met de beroepsbekwaamheid in
beroepscontext of beter: de vereiste bekwaamheid om de beroepshandeling te stellen
Kan zowel intern als extern zijn
= er wordt getoetst aan het beroep van iemand waarvan wordt verwacht dat die het deftig
kan uitvoeren
Voorbeeld: kinderjuf was op straat aan het wandelen en zag een kind op straat wandelen
aansprakelijkheid aangezien ze dit zou moeten weten (was een foute uitspraak)
Nog een speciale fout is rechtsmisbruik
= de uitoefening van een recht op een wijze die kennelijk de grenzen te buiten gaat van de normale
uitoefening van dat recht. (art. 1.10 BW)
Iemand die rechtsmisbruik pleegt begaat een fout (art. 6.5 BW)
Voorbeelden:
1) Luik 6 januari 2011: jongens waren in een waterpretpark – jongen die iets gezetter was, had
gewacht bij een glijbaan totdat het licht op groen was gesprongen maar was omwille van zijn
lichaamsbouw wel tegen de vorige gebotst, de rechter zei dat de gezette jongen moest
weten dat hij langer moest wachten: “het kind moest weten dat het geen normale
, lichaamsbouw had”
! Hier werd dus wel rekening gehouden met een intern kenmerk
2) Vaak ook een discussie rond de leeftijd: hoogtepunt in 2003 – leiders moesten toezicht
houden maar een kind kwam onder een auto terecht op de openbare weg
3) Een vrouw van 17 jaar was ingetrokken bij haar vriend, de constructie in de badkamer zorgde
ervoor dat de afvoer van het wasmachine uitkwam in de douche – in dit water zat ook
elektriciteit
(want was al een oude machine) en ze werd geëlektrocuteerd
Was zij ook in fout? Want ze zag dat de wasmachine opstond heeft het slachtoffer ook een
fout begaan? (de schoonouders waren natuurlijk ook in fout)
Uitspraak door Hof van Cassatie: interne kenmerken zoals leeftijd en gebrek aan ervaring
mogen niet in rekening worden gehouden bij de zorgvuldigheidsnorm, de vrouw van 17
moest dus ook een schadevergoeding betalen
Uitzondering: speciale regeling voor minderjarigen
- Jonge mensen onder de 12 jaar (art. 6.9 BW)
Voorbeeld: roltraparrest – voet zat geklemd en werd verbrijzeld: eigenaar
Oordeel des onderscheids: kan een kind “onder de 7 jaar”2 onderscheid maken tussen goed
en kwaad en de gevolgen van zijn daden inschatten? NEEN
Kinderen van 12 jaar of meer is aansprakelijk voor schade veroorzaakt door zijn fout. (Art.
6.10 BW)
- Mensen met een geestenstoornis (geesteszieken): schadeverwekkers die op het moment van
de feiten niet in staat zijn de draagwijdte van hun handelen te beoordelen wegens een
geestesstoornis, zijn schuldonbekwaam (zij handelen niet vrij en bewust)
Subjectief element = NIET vervuld (enkel het objectieve element moet vervuld worden)
(Art. 6.11 BW)
Voorwaarden voor een geesteszieken?
Je hebt 3 soorten voorwaarden:
Ontoerekenbaarheid
Onvoorzienbaarheid
Onoverkomelijkheid
Ontoerekenbaarheid Onvoorzienbaarheid Onoverkomelijkheid
