AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT
• Aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid
o Verantwoordelijkheid: de gevolgen dragen van u handelen, rekenschap afleggen van
u handelen zonder te verwijzen naar anderen.
o AH: de juridische vervolgbaarheid voor u daden, wegens schade of het plegen van
een misdrijf
• AHSRECHT: vlag die meerdere ladingen dekt/verschillende aansprakelijkheidsregimes
Strafrechtelijke AH Burgerlijke of Burgerrechtelijke AH Deontologische AH
WAT? = verplichting om een WAT? = verplichting tot herstel van schade, WAT? = plichtenleer, verplichting tot
strafrechtelijke sanctie te ondergaan door het plegen van een fout. het ondergaan van deontologische
voor het plegen van een misdrijf. Schade = verschil van 2 toestanden, een sancties, zoals een blaam, schorsing,
SS = celstraf, werkstraf, geldboete toestand waarin er geen fout is gebeurt, en schrapping voor het plegen van een
o S: misdrijven zonder schade, een toestand waarin er wel een fout is inbreuk op gedeelteloop.
rijden door het rood licht gebeurt (in geld uitgedrukt)
zonder schade o S-B: misdrijven met schade, Deontologie: Regels/ plichtenleer
o rijden door het rood licht en je rijdt opgelegd door een beroepsgroep.
Misdrijf hebben begaan fietser omver of iemand van de trap Bv. notaris, orde der artsen
= inbreuk op de strafwet in de ruime duwen, slagen en verwondingen beroepsgeheim, als je deze schend
zin/ openbare orde = publiek recht (strafrechtelijk) en verwondingen riskeer je deontologische sanctie.
(verhouding tss overheid en burgers (burgerlijk aansprakelijk) Blaam/ tuchtsanctie:
Eiser strafprocedure? OM/parket/PK o Enkel burgerlijk: burenhinder schriftelijke terechtwijzing
1) Overtreding: politieRB Schorsing: tijdelijk beroep niet
bv. verkeersmisdrijven Privaat recht: verhouding burgers onderling meer mag uitoefenen
(door het rood licht rijden = Eiser? Slachtoffer vraagt schadevergoeding Schrapping: permanent
vluchtmisdrijf) 1) Burgelijke RB verbod om u beroep uit te
2) Wanbedrijven: correctionele Risico: dat RBen tegenstrijdige oefenen. (dronkenschap,
RB beslissingen nemen drugsdealen)
3) Misdaad: hof van assisen Oplossing? o S-B-D: arts laat aan media
(geen permanente RB, komt - Le criminel tient le civil en état, lekken dat een bekende bv in
samen 1 specifieke zaak = burgelijke procedure wordt het ziekenhuis en delicate
duur) geschorst tot er een definitieve operatie heeft laten
bv. moord, roofmoord uitspraak is van de strafRB (schorsing ondergaan
2026 vervangen 3 categorieën BRB) o D: Advocaat/notaris die
worden vervangen door 8 niveaus - Gezag van gewijzde vd uitspraak collega beledigd in het
van de strafrechter: vermoeden van openbaar, schending
KENMERKEN: bestraffend juistheid vd rechterlijke beslissing beroepsgeheim
Doel straf? (BRB moet rekening houden
1) Voorkomen van recidive uitspraak strafRB)
2) Afschrikkend karakter 2) BP voor strafRB:
tegenover anderen om een zich aansluiten bij een
misdrijf niet te plegen strafprocedure om een
schadevergoeding te vragen
Strafrechter zal hetzelfde behandelen zowel
misdrijf als schade
1
,Persoonlijk karakter: enkel Persoonlijk karakter en kwalitatieve AH:
aansprakelijk voor eigen daden ‘qualitate qua’ – ‘in de hoedanigheid van’ je
indien dader overlijdt vervalt bent aansprakelijk voor iemand anders in de
strafvordering. strafprocedure hoedanigheid van (ouders a minderjarigen,
stopt WG a WN, aanstellers a aangestelden,
onderwijzers a lln)
- strafRB
- correctionele RB KENMERKEN: enkel schade vergoeden
- politieRB Doel schadevergoeding?
- hof van assisen Slachtoffer/ schadelijder terugplaatsen in de
toestand alsof er geen schade zou zijn
gebeurd.
Uitz. VS: Punitive damages (bestraffende
schade/ schadevergoeding)
Nieuw BCO AH: winstafdracht (art.
6.31, §3 BW) 1-01-‘25 i.p.v. euro geheel
of volledige nettowinst als schade
Wanneer men opzettelijk een fout heeft
gemaakt, die lucratief/voordelig was, bij de
schending van persoonlijkheidsrechten, kan
het slachtoffer een deel van de nettowinst
krijgen, die men verkrijgt door die fout.
Schade? Begroot op symbolische euro
o Parfum ‘Champagne’ (luxe
genereerde zeer veel winst, door
lucratieve fout
Principe AHrecht:
“Schade blijft liggen waar ze valt“
= schaderisico ligt bij schadelijder
tenzij je kan aantonen dat de
voorwaarden voor AH vervult zijn
Schade leidt niet ipso facto tot AH
bv. strooischade = schade die
verspreid wordt door een zeer groot
deel schadelijders, maar die zodanig
klein is dat het de moeite niet waard
is om te procederen. (bv. vertraging
NMBS)
!!Fout mogelijk zonder schending specifieke
bepaling: fout begaan
1) Schending van de wet
Principe STRAFrecht:
2) Algemene zorgvuldigheidsnormen
Geen misdrijf zonder schending vd
wet. ‘nulla poena sine lege’.
Je kunt dus geen misdrijf begaan, die
niet uitdrukkelijk beschreven staat id
wet.
bv. ‘Gluurder vrij door verouderde
2
,wet’ pas strafbaar als beelden
gedeeld werden
III. ANDERE SYSTEMEN VOOR SCHADEVERGOEDING
AH stelt veel eisen aan slachtoffer + aantonen dat dader fout heeft gepleegd die in oorzakelijk
verband staat met de schade.
• Verzekeringen
• Sociale zekerheid (arbeidsongeschikt ziekte en invaliditeitsverzekering verplicht)
• Voorbeeld ander systeem: art. 29bis WAM-Wet: zgn. zwakke weggebruiker
o Zwakke weggebruiker altijd vergoed door autoverzekering van betrokken
motorrijtuig. hij moet niet in fout zijn!
o bv. het verdwaalde kogelarrest
• Fondsen
o FEDRIS (FAO en FBZ)
o Asbestfonds
= isolerend materiaal (golfplaten) maar kankerverwekkend
incubatieperiode is zeer lang (20-30 jaar) + verjaring, moeilijk schadeverwekker a
te stellen
o Fonds voor medische ongevallen
o Gemeenschappelijk motorwaarborgfonds
= Bij toevallige feiten, plotse onvoorzienbare ziektetoestand
verkeersongevallen waarbij bestuurder hartstilstand/ klapband/ niet verzekerd is
krijgt (alle schade wordt vergoed).
vluchtmisdrijf (enkel lichamelijke schade stoffelijk niet want geen bewijs) tenzij
dat er een zware ernstige fysieke letsels zijn dan wel stoffelijke schade
o Fonds tot hulp aan slachtoffers van geweldmisdrijven
= slachtoffers (poging) moord, aanranding, slagen en verwondingen
Als ze geen schadevergoeding kunnen krijgen van de dader, kunnen die
schadevergoeding krijgen van dit fonds bv. slachtoffers Dutroux
Gefinancierd van alle daders van wanbedrijven of misdaden (boete meer dan 25
euro , moet je 200 euro betalen aan dit fonds)
o Rampenfonds = natuurrampen Art. 123/124 verzekeringswet
= overstromingen, aardverschuivingen, grondverzakkingen
Voorwaarden: wetgeving op Canvas
1) Ramp erkend door het Vlaams gewest (Vlaamse overheid)
2) Het mag niet gaan over luxegoederen (Ferrari)
3) Het mag niet gaan over goederen die verzekerbaar zijn
a. Brandverzekering/woningverzekering voor u huis verplichte
dekking voor natuurrampen, inboedel ook verzekerbaar
Uitzondering rampenfonds: wanneer je recht hebt op een leefloon vh OCMW
o Technologisch Fonds
Brandverzekering: niet wettelijk verplicht maar contractueel altijd verplicht door bank die u een
lening geeft, inboedelverzekering is optioneel
3
, Contractuele aansprakelijkheid
Inleidende begrippen + verschilpunten met BCO AH
Burgerlijke aansprakelijkheid: verplichting tot herstel van schade die voortvloeit uit een contractuele
wanprestatie of een fout. 2 soorten: contractuele en buitencontractuele AH.
• CON en BCO AH behoren tot het verbintenissenrecht (Burgerlijk Wetboek)
• AH = verplichting tot ondergaan strafrechtelijke/ deontologische sanctie of herstel van
schade = verplichting = verbintenis (juridische verplichting)
verbintenis tot het herstel van schade (vrijwillig – niet opzettelijk om AH te
veroorzaken)
• Wanneer contractuele en wanneer buitencontractuele AH?
• Contractueel: niet-nakoming van een verbintenis van een contract/overeenkomst
• Buitencontractueel/extra contractuele AH: geen sprake van een overeenkomst
o Bv. het sneeuwt, iedereen wett. verplichting voetpad voor zijn/haar huis vrij te
maken, iemand valt op het voetpad en breekt been = BCA
o Aannemer die u huis renoveert, bij aanneming brand u huis af omwille van een
fout die een vakman heeft gemaakt bij de werken = CON
• Wie zijn (contracts)partijen?
• Basisbeginselen contractenrecht
- Contractvrijheid in 2 zaken
1. iedereen kan beslissen om al dat niet een contract te sluiten
2. vrijheid over de inhoud van een contract, tenzij dat de bepaling in strijde zijn met
dwingend recht en recht van openbare orde
Beperkingen: dwingend recht en openbare orde
• Dwingend recht: recht waarvan niet kan worden afgeweken, ter
bescherming van de zwakkere contractspartij
Bv. consumentenrecht - garantietermijn = 2 jaar
• Openbare orde: recht waarvan je niet kunt afwijken, ter bescherming
van het algemeen belang
Bv. je kan geen overeenkomst sluiten over goederen die buiten de
handel zijn – drugs, wapens
- Bindende kracht overeenkomst ‘pacta sunt servanda’
• Overeenkomst geldt als wet tss de partijen
• = Juridische relatie tss 1 of meerdere partijen, met als doel een
verbintenis uit te voeren, en eenmaal dat er een akkoord is/
wilsovereenstemming over de essentiële elementen komt die
overeenkomst tot stand en moet die uitgevoerd worden
• Eenmaal partijen een overeenkomst zijn aangegaan, zijn ze
daardoor gebonden, moeten ze de verbintenissen uitvoeren,
overeenkomst kan maar gewijzigd/ beëindigd worden mits
wederzijdse toestemming niet eenzijdig op terugkomen!
• Art. 1134 oud BW: ‘Een overeenkomst die rechtsgeldig werd aangegaan
tussen partijen, strekt partijen tot wet.’
4
• Aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid
o Verantwoordelijkheid: de gevolgen dragen van u handelen, rekenschap afleggen van
u handelen zonder te verwijzen naar anderen.
o AH: de juridische vervolgbaarheid voor u daden, wegens schade of het plegen van
een misdrijf
• AHSRECHT: vlag die meerdere ladingen dekt/verschillende aansprakelijkheidsregimes
Strafrechtelijke AH Burgerlijke of Burgerrechtelijke AH Deontologische AH
WAT? = verplichting om een WAT? = verplichting tot herstel van schade, WAT? = plichtenleer, verplichting tot
strafrechtelijke sanctie te ondergaan door het plegen van een fout. het ondergaan van deontologische
voor het plegen van een misdrijf. Schade = verschil van 2 toestanden, een sancties, zoals een blaam, schorsing,
SS = celstraf, werkstraf, geldboete toestand waarin er geen fout is gebeurt, en schrapping voor het plegen van een
o S: misdrijven zonder schade, een toestand waarin er wel een fout is inbreuk op gedeelteloop.
rijden door het rood licht gebeurt (in geld uitgedrukt)
zonder schade o S-B: misdrijven met schade, Deontologie: Regels/ plichtenleer
o rijden door het rood licht en je rijdt opgelegd door een beroepsgroep.
Misdrijf hebben begaan fietser omver of iemand van de trap Bv. notaris, orde der artsen
= inbreuk op de strafwet in de ruime duwen, slagen en verwondingen beroepsgeheim, als je deze schend
zin/ openbare orde = publiek recht (strafrechtelijk) en verwondingen riskeer je deontologische sanctie.
(verhouding tss overheid en burgers (burgerlijk aansprakelijk) Blaam/ tuchtsanctie:
Eiser strafprocedure? OM/parket/PK o Enkel burgerlijk: burenhinder schriftelijke terechtwijzing
1) Overtreding: politieRB Schorsing: tijdelijk beroep niet
bv. verkeersmisdrijven Privaat recht: verhouding burgers onderling meer mag uitoefenen
(door het rood licht rijden = Eiser? Slachtoffer vraagt schadevergoeding Schrapping: permanent
vluchtmisdrijf) 1) Burgelijke RB verbod om u beroep uit te
2) Wanbedrijven: correctionele Risico: dat RBen tegenstrijdige oefenen. (dronkenschap,
RB beslissingen nemen drugsdealen)
3) Misdaad: hof van assisen Oplossing? o S-B-D: arts laat aan media
(geen permanente RB, komt - Le criminel tient le civil en état, lekken dat een bekende bv in
samen 1 specifieke zaak = burgelijke procedure wordt het ziekenhuis en delicate
duur) geschorst tot er een definitieve operatie heeft laten
bv. moord, roofmoord uitspraak is van de strafRB (schorsing ondergaan
2026 vervangen 3 categorieën BRB) o D: Advocaat/notaris die
worden vervangen door 8 niveaus - Gezag van gewijzde vd uitspraak collega beledigd in het
van de strafrechter: vermoeden van openbaar, schending
KENMERKEN: bestraffend juistheid vd rechterlijke beslissing beroepsgeheim
Doel straf? (BRB moet rekening houden
1) Voorkomen van recidive uitspraak strafRB)
2) Afschrikkend karakter 2) BP voor strafRB:
tegenover anderen om een zich aansluiten bij een
misdrijf niet te plegen strafprocedure om een
schadevergoeding te vragen
Strafrechter zal hetzelfde behandelen zowel
misdrijf als schade
1
,Persoonlijk karakter: enkel Persoonlijk karakter en kwalitatieve AH:
aansprakelijk voor eigen daden ‘qualitate qua’ – ‘in de hoedanigheid van’ je
indien dader overlijdt vervalt bent aansprakelijk voor iemand anders in de
strafvordering. strafprocedure hoedanigheid van (ouders a minderjarigen,
stopt WG a WN, aanstellers a aangestelden,
onderwijzers a lln)
- strafRB
- correctionele RB KENMERKEN: enkel schade vergoeden
- politieRB Doel schadevergoeding?
- hof van assisen Slachtoffer/ schadelijder terugplaatsen in de
toestand alsof er geen schade zou zijn
gebeurd.
Uitz. VS: Punitive damages (bestraffende
schade/ schadevergoeding)
Nieuw BCO AH: winstafdracht (art.
6.31, §3 BW) 1-01-‘25 i.p.v. euro geheel
of volledige nettowinst als schade
Wanneer men opzettelijk een fout heeft
gemaakt, die lucratief/voordelig was, bij de
schending van persoonlijkheidsrechten, kan
het slachtoffer een deel van de nettowinst
krijgen, die men verkrijgt door die fout.
Schade? Begroot op symbolische euro
o Parfum ‘Champagne’ (luxe
genereerde zeer veel winst, door
lucratieve fout
Principe AHrecht:
“Schade blijft liggen waar ze valt“
= schaderisico ligt bij schadelijder
tenzij je kan aantonen dat de
voorwaarden voor AH vervult zijn
Schade leidt niet ipso facto tot AH
bv. strooischade = schade die
verspreid wordt door een zeer groot
deel schadelijders, maar die zodanig
klein is dat het de moeite niet waard
is om te procederen. (bv. vertraging
NMBS)
!!Fout mogelijk zonder schending specifieke
bepaling: fout begaan
1) Schending van de wet
Principe STRAFrecht:
2) Algemene zorgvuldigheidsnormen
Geen misdrijf zonder schending vd
wet. ‘nulla poena sine lege’.
Je kunt dus geen misdrijf begaan, die
niet uitdrukkelijk beschreven staat id
wet.
bv. ‘Gluurder vrij door verouderde
2
,wet’ pas strafbaar als beelden
gedeeld werden
III. ANDERE SYSTEMEN VOOR SCHADEVERGOEDING
AH stelt veel eisen aan slachtoffer + aantonen dat dader fout heeft gepleegd die in oorzakelijk
verband staat met de schade.
• Verzekeringen
• Sociale zekerheid (arbeidsongeschikt ziekte en invaliditeitsverzekering verplicht)
• Voorbeeld ander systeem: art. 29bis WAM-Wet: zgn. zwakke weggebruiker
o Zwakke weggebruiker altijd vergoed door autoverzekering van betrokken
motorrijtuig. hij moet niet in fout zijn!
o bv. het verdwaalde kogelarrest
• Fondsen
o FEDRIS (FAO en FBZ)
o Asbestfonds
= isolerend materiaal (golfplaten) maar kankerverwekkend
incubatieperiode is zeer lang (20-30 jaar) + verjaring, moeilijk schadeverwekker a
te stellen
o Fonds voor medische ongevallen
o Gemeenschappelijk motorwaarborgfonds
= Bij toevallige feiten, plotse onvoorzienbare ziektetoestand
verkeersongevallen waarbij bestuurder hartstilstand/ klapband/ niet verzekerd is
krijgt (alle schade wordt vergoed).
vluchtmisdrijf (enkel lichamelijke schade stoffelijk niet want geen bewijs) tenzij
dat er een zware ernstige fysieke letsels zijn dan wel stoffelijke schade
o Fonds tot hulp aan slachtoffers van geweldmisdrijven
= slachtoffers (poging) moord, aanranding, slagen en verwondingen
Als ze geen schadevergoeding kunnen krijgen van de dader, kunnen die
schadevergoeding krijgen van dit fonds bv. slachtoffers Dutroux
Gefinancierd van alle daders van wanbedrijven of misdaden (boete meer dan 25
euro , moet je 200 euro betalen aan dit fonds)
o Rampenfonds = natuurrampen Art. 123/124 verzekeringswet
= overstromingen, aardverschuivingen, grondverzakkingen
Voorwaarden: wetgeving op Canvas
1) Ramp erkend door het Vlaams gewest (Vlaamse overheid)
2) Het mag niet gaan over luxegoederen (Ferrari)
3) Het mag niet gaan over goederen die verzekerbaar zijn
a. Brandverzekering/woningverzekering voor u huis verplichte
dekking voor natuurrampen, inboedel ook verzekerbaar
Uitzondering rampenfonds: wanneer je recht hebt op een leefloon vh OCMW
o Technologisch Fonds
Brandverzekering: niet wettelijk verplicht maar contractueel altijd verplicht door bank die u een
lening geeft, inboedelverzekering is optioneel
3
, Contractuele aansprakelijkheid
Inleidende begrippen + verschilpunten met BCO AH
Burgerlijke aansprakelijkheid: verplichting tot herstel van schade die voortvloeit uit een contractuele
wanprestatie of een fout. 2 soorten: contractuele en buitencontractuele AH.
• CON en BCO AH behoren tot het verbintenissenrecht (Burgerlijk Wetboek)
• AH = verplichting tot ondergaan strafrechtelijke/ deontologische sanctie of herstel van
schade = verplichting = verbintenis (juridische verplichting)
verbintenis tot het herstel van schade (vrijwillig – niet opzettelijk om AH te
veroorzaken)
• Wanneer contractuele en wanneer buitencontractuele AH?
• Contractueel: niet-nakoming van een verbintenis van een contract/overeenkomst
• Buitencontractueel/extra contractuele AH: geen sprake van een overeenkomst
o Bv. het sneeuwt, iedereen wett. verplichting voetpad voor zijn/haar huis vrij te
maken, iemand valt op het voetpad en breekt been = BCA
o Aannemer die u huis renoveert, bij aanneming brand u huis af omwille van een
fout die een vakman heeft gemaakt bij de werken = CON
• Wie zijn (contracts)partijen?
• Basisbeginselen contractenrecht
- Contractvrijheid in 2 zaken
1. iedereen kan beslissen om al dat niet een contract te sluiten
2. vrijheid over de inhoud van een contract, tenzij dat de bepaling in strijde zijn met
dwingend recht en recht van openbare orde
Beperkingen: dwingend recht en openbare orde
• Dwingend recht: recht waarvan niet kan worden afgeweken, ter
bescherming van de zwakkere contractspartij
Bv. consumentenrecht - garantietermijn = 2 jaar
• Openbare orde: recht waarvan je niet kunt afwijken, ter bescherming
van het algemeen belang
Bv. je kan geen overeenkomst sluiten over goederen die buiten de
handel zijn – drugs, wapens
- Bindende kracht overeenkomst ‘pacta sunt servanda’
• Overeenkomst geldt als wet tss de partijen
• = Juridische relatie tss 1 of meerdere partijen, met als doel een
verbintenis uit te voeren, en eenmaal dat er een akkoord is/
wilsovereenstemming over de essentiële elementen komt die
overeenkomst tot stand en moet die uitgevoerd worden
• Eenmaal partijen een overeenkomst zijn aangegaan, zijn ze
daardoor gebonden, moeten ze de verbintenissen uitvoeren,
overeenkomst kan maar gewijzigd/ beëindigd worden mits
wederzijdse toestemming niet eenzijdig op terugkomen!
• Art. 1134 oud BW: ‘Een overeenkomst die rechtsgeldig werd aangegaan
tussen partijen, strekt partijen tot wet.’
4
