samenvatting wetenschapsfilosofie De Wilde

Prof De Wilde



WETENSCHAPS-
FILOSOFIE
2025-2026

,
,INTRO WAT IS FILOSOFIE?

Vragen rond zingeving = filosofische vragen

• Geen oplossingsmethode
• Wel info en bijleren bv. zin van het leven
• Vragen die eigen zijn aan het mens zijn
• Geen exacte wetenschap
• Wetenschap: vraag → onderzoeksmethode → betrouwbare kennis
• Consensus over antwoorden
• Filosofische vragen → wetenschappelijke vragen
◦ Wetenschappelijk: duidelijke onderzoeksmethode

Aristoteles

• Iets weten over de wereld
• Houvast: iets herkenbaar
• Onrust zonder houvast: anders vastklampen aan iets wat waar zou kunnen zijn

Antwoorden zoeken vrij van

• Dwang (omdat anderen zo denken)
• Traditie (altijd al zo)
• Dogma
• Autoriteit …
• Wel autonoom

Filosofie vs. wetenschap

• Wetenschapsfilosofie: tussen de 2
• De aard van wetenschap
• Wanneer weten we iets?
• Wat is betrouwbare kennis?
• Filosofie → wetenschapsfilosofie → epistemologie

Filosofie begint met twijfel of verwondering

• Vertragen, in vraag stellen
• Niet alles weten
• Kinderen bv waarom is geel, geel?
• Terugvallen op fundamenten van zekerheden

17e – 18e eeuw

• Oudere ideeën = relevant
• Toen op zoek naar kennis, nu ook nog
• Verder werken op die ideeën
• Wetenschap: ene idee verwerpen en nieuwe invoeren
• Periode van focus op kennistheoretische vragen = kennisleer/epistemologie

Westerse traditie

• Verlichting
• Inleven in tijd van toen/ hun tijdsgeest/wereldbeeld = niet makkelijk
• Mannelijk: selectie uit stemmen van vnl. mannen
• Salons georganiseerd door vrouwen

, • Wie heeft recht op kennisconstructie?

Verschillende wegen om tot antwoorden te komen

• Zintuigen
• Andere mensen
• Zelf nadenken (Descartes)
• Ervaring (locke)
• Is het ethisch goed (kant)


HOOFDSTUK 1: INLEIDING

Durf denken

• Leren denken
• Over wat?
• Epistemologie: nadenken over kennis
• Kritische geest: niet aanvaarden, maar in vraag stellen


1. WETEN, WAARHEID EN WETENSCHAP?

• Michel Foucault
◦ Onderscheid weten en kennis
◦ Verschil tussen woorden zoals weten, kennis, waarheid, waar etc.
◦ Woorden krijgen andere betekenis bij andere filosofen = logica begrijpen
• Weten/savoir
◦ Ruimer dan kennis: omvat kennis, valt niet samen
◦ Product van wat geldt/betrouwbaar is/waar is
◦ Afhankelijk van denkstructuur van die periode
• Kennis/connaissance
◦ Product wetenschap → in vraag stellen
◦ Expliciet, rationeel en wetenschappelijk gevalideerd

1.1 DE EPISTEMOLOGISCHE KWESTIE

• Leer van kennis
• Funderingsproblematiek: iets funderen/bewijzen/argumenteren
• Kunnen we iets weten?
• Wat onderscheidt kennis van mening of geloof
◦ Twijfel opent ruimte voor mening, geloof, complotten
◦ Wetenschappelijke kennis = enige bron van kennis (wel niet volledige zekerheid)
• Zoektocht naar goede basis: rationalisme, empirisme, idealisme
• Zoektocht naar funderen van kennis
◦ Goede basis makkelijker in wiskunde dan sociale wetenschap
◦ De aard van kennis telt
◦ Kennis = relatie met waarheid  geloven
◦ Waar  onwaar
• Ontstaat in tijd van onzekerheid: dogma’s en mythes
◦ Religie niet meer het antwoord op vragen
◦ Vanzelfsprekendheden in vraag stellen
• Eis naar betrouwbaarheid
◦ Deftig onderzoek → betrouwbare kennis
• Kwaliteit van argumentatie
• Streven naar rationaliteit