Verbintenissenrecht
p. 28-45 leerboek 1
Verbintenis is een rechtshandeling, dus met bedoeling om rechtsgevolgen uit te lokken
indien deze geldig gesloten is, is deze bindend en zal deze nagekomen moeten worden (art
5.69 BW en. Art 1134 oud BW)
Niet alle contracten hebben de bedoeling nagekomen te worden, er wordt niet vermoed
dat een contract bindend is, deze moet blijken de opstelling, specifieke gevallen;
o Gentlements agreement: enkel morele afspraken tussen zakenlui, niet-
naleving kan niet resulteren in verplichte afdwinging, je maakt een afspraak
waarbij de partijen het eens zijn dat hun verbintenis niet afdwingbaar is.
o Morele verbintenissen
• Letters of comfort (= geruststellings brief) /patronagebrieven: tussen
een moedervenootschap en dochtervennotschap , waarbij de DV schulden
heeft , de MV zal proberen de SE te sussen, gerust te stellen, hangt van de
verwoording af of het bindend is
• Letters of Intent: 1 partij verklaart haar intentie om te willen binden,
hangt van de verwoording af of het bindend is
o Sociale afspraken: onafdwingbare afspraak, je kan iemand niet voor de rechter
dragen als iemand een etentje afzegd
o Politieke afspraken: deze zijn niet afdwingbaar
o Natuurlijke verbintenis: een natuurlijke verbintenis die erkend wordt , wordt
een juridische afdwingbare verbintenis
Afd 1. Begrip contract of overeenkomst
Art. 5.4. Definitie van het contract
Een contract, of overeenkomst, is een wilsovereenstemming tussen twee of meer
personen met de bedoeling rechtsgevolgen te doen ontstaan.
Art. 5.12. Meerpartijencontract
Een meerpartijencontract is een contract door meer dan twee personen aangegaan.
Vb. kredietconcortium: een groep vormen om aan een bepaald project een groot kredit
te geven
Vb. samenwerkingscontract: tussen verschillende universiteiten, meerdere laboratoria
de moeilijkheid is tot de consensus : dus elk uit zijn wil tegen alle anderen, en dan zal
het contract totstand komen als iedereen dit ook doen
Hypothese 1: contract tussen verhuurder en huurder tweepartijencontract
Hypothese 2: Stel de verhuurder verhuurt aan een getrouwd koppel, dan zijn er meerdere
1
, personen MAAR dit is geen meerpartijencontract, want ze hebben dezelfde belangen, dus
tweepartijencontract
Hypothese 3: Verhuurder verhuurt elke verdieping aan andere student, de ene wilt een
gaarage huren en de andere wilt 2 verdiepen huren, iedereen heeft hier andere afspraken
meerpartijencontract want ze hebben andere belangen en betalen niet allemaal
hetzelfde
Hypothese 4: Samenhangende contracten contract tussen huurder en verhuurder waarbij
de huurder de toestemming heeft om onder te verhuren. GEEN meerpartijencontract, het
zijn 2 afzonderlijke contract.
Hoofdelijkheid is opgelegd bij de huurder??: art 52 en 53 WHD
Je kan verweermiddelen halen uit hetgeen wat gebeurt in het samenhangende contract en
deze invoeren tegen de andere partij van het contract ( bv. ENAC)
Soorten vermogensrechterlijke contracten
Niet alle contracten zijn niet vermogensrechtelijke contracten:
Vermogensrechtelijke contracten uit privaatrecht:
o Familierechtelijke: bv. Het contract van wettelijke samenwoning
o Bewijsrechtelijke of procesrechtelijke
o Vennootschapsrechtelijke
I. Consensuele, plechtige , zakelijke en vormelijke contracten
Consensueel contract (solo consensu): totstandkoming door loutere
wilsovereenstemming tussen de partijen, zonder dat er opgelegde vormvereiste is (art 5.5
eerste lid BW)
o Bv aanneming
o Bv lastgeving
o Bv dading
o Bv koop van onroerend goed: komt geldig totstand puur mondeling , zonder geschrift.
Ze tekenen nog geen contract, maar wel een compromis, om het te bewijzen. Daarna
moet je een notariele akte opstellen omdat je dit moet overschrijven op het kantoor
rechtszekerheid om het te kunnen tegenwerpen aan derden. art 3.30 en 3.31 BW
mondelinge overeenkomst is voldoende, maar geschrift nodig om het te bewijzen of voor
tegenwerpelijkheid aan derden
vanaf 3500 MOET er een geschrift worden opgesteld: art 8.9 BW?
Zakelijk contract: totstandkoming is onderworpen door de overhandiging van een
voorwerp aan de andere partij (art 5.5 derde lid BW)
nood aan consensus, maar ook overhandiging; indien deze er niet is komt het contract niet
tot stand
o Bv bruiklening
o Bv verbruiklening
o Bv bewaargeving
o Bv handgift
Vormelijk contract: geldigheid is aan vormvereiste onderworpen
consensus is niet voldoende, het moet voldoen aan de vormvereisten die voortvloeien uit
de wet of het contract (art 5.29 BW); indien dit niet zo is kan deze vatbaar zijn voor
nietigheid indien de wet/contract dit zo zegt
2
, o Bv inpandgeving :het afgeveing van een voorwerp tot zekerheid tot betaling ( vroeger
zakelijk, want kwam maar totstand als je het afgaf)
o Bv kosteloze borgtocht
o Bv notariele akte men noemt deze plechtige contracten
o Bv schenking
o Bv hypotheekstelling
o Bv wettelijk samenlevingscontract/huwelijkscontract
II. Eenzijdige en wederkerige contracten
Twee-meerzijdige rechtshandeling: minstens 2 wilsuitingen
Eenzijdige rechtshandeling: 1 wilsuiting volstaat
Eenzijdig contract: partij is verbonden tov een andere, maar voor deze ‘andere’ is er
geen verbintenis
o Bv kosteloze bewaargeving
o Bv geldlening
o Bv. lastgeving: de LG heeft geen verbintenissen, hij geeft een opdracht aan de
LH die deze opdracht dan zal uitvoeren
o Bv. borstelling: er is maar 1 verbintenis, borg is een bijkomend contract, deze
vervalt vanaf wanneer de hoofdschuld is afbetaald
Wederkerig contract: beiden zijn verbonden aan elkaar, er rusten verbintennissen op
beide partijen; beiden zijn én SA én SE. minstens 2 verbintenissen
o Bv huur
o Bv ruil
o Bv. dading: 2 verbintenissen, wederzijdse toegevingen
Verbintennisen hieruit volgend zijn ook samenhangend: ene verbintenis wordt aangegaan
om de andere (= ruilkarakter)
Hoofdcontracten:
Bijcontracten : het staat en valt met het hoofdcontract
Enkele aspecten van wederkerige contracten: zie ook nog verder
1. Objectieve oorzaak vd ene partij ligt in de verbintenis vd andere partij indien de
wederverbintenis geen voorwerp bezit dan is de verbintenis nietig
2. Contract niet nakomen omwille van overmacht: verschillende risicoregelingen
a. Bij eenzijdige contracten: SE draagt het risico
b. Bij wederkerige: SA draagt uiteindelijke risico dmv prestatie SE
3. Bij ernstige niet-nakoming: recht op ontbinding van het contract
4. Bij niet voldoende ernstige niet-nakoming: recht op prijsvermindering (niet bij eenzijdig
contract)
5. ENAC zorgt voor schorsingsrecht aan SA
6. Bepaalde vereisten qua ‘aantal originelen’
III. Contracten onder bezwarende titel en om niet
Contract onder bezwarende titel: indien het voor beide partijen een voordeel
oplevert (meestal wederkerige contracten)
3
, Om niet of ten kosteloze titel: partij die een voordeel verschaft aan andere partij,
ontvangt geen voordeel 1 partij (schenker) handelt dus uit vrijgevigheid (animus
donandi)
o
bv. schenking: schenker vs begunstigde, er zijn 2 wilsuitingen ( een plechtig
contract)
Lastgeving kan zowel gratis als onder bezwarende titel
/!\ een testament is GEEN contract er is niemand die het moet aanvaarden, het is
een eenzijdige rechtshandeling
(belang vh onderscheid: p38 onderaan leerboek 1)
IV. Vergeldende en kanscontracten
Vergeldend contract: indien de prestaties als gelijkwaardig beschouwd worden (de
meeste contracten)
Kanscontract: bij aanvang kan de gelijkwaardigheid niet ingeschat worden, deze
wordt beinvloed door een onzekere gebeurtenis. Het veronderstelt het bestaan van
een kans op winst of een risico op verlies.
(ookal gaat het om een contract onder bezwarende titel) bv. verzekeringscontract,
lijfrente
• bv. verzekeringscontract: waarbij de verzekeraar zic verbind tegenover de
verzekerde
• bv. koop op lijfrente: je betaalt niet onmiddellijk de volle prijs, je betaalt een
bepaalde rente, zolang de verkoper leeft ( de verkoper is ‘het lijf’). De koper
weet niet hoeveel ze gaan betalen
kans op winst of verlies wordt verondersteld (= alea)
bij een kanscontract kan geen benadeling worden toegepast!
Onderscheid belangrijk in geval van benadeling: indien er in een wederkerig contract ten
bezwarende titel een onevenwicht tussen de prestaties bestaat geen
nietigheidsgrond/wilsgebrek
Bij kanscontract: geen vernietiging omwille van benadeling (vermits ze bij het aangaan
die alea aanvaardt hebben
V. Contracten intuitu personae
Contracten intuiti personae = Sommige contracten worden gesloten OMWILLE van de
persoon/persoonlijke kwaliteiten vd wederpartij (vaak contracten om niet) het IP-karakter
blijkt uit de wet/de aard vh contract/bedeoling vd partijen
in principe moet je niet het volledige contract beschouwen al IP, maar bepaalde
bedingen. Er moet ook nagegaan worden hoe zwak/sterk het IP-karakter is
SA zal beroep mogen doen op hulppersonen ( bv. fiscaal adviseur werkt met
stagiair) bij de uitvoering vd verbintenis, dit mag dus indien het onder de SA zijn
verantwoordelijkheid en toezicht gebeurd en dat je de eindverantwoordelijkheid
draagt, MAAR SA blijft aansprakelijk voor bepaalde tekortkomingen etc. vd
hulppersoon (in sommige gevallen zal enkel de IP de verbintenis mogen uitvoeren). De
Dwaling over een persoon is mogelijk en een grond tot nietigheid van het contract
(enkele vaak voorkomende regels voor IP-contracten vind je p.40 onderaan)
VI. Benoemde, onbenoemde en gemengde overeenkomsten
4
p. 28-45 leerboek 1
Verbintenis is een rechtshandeling, dus met bedoeling om rechtsgevolgen uit te lokken
indien deze geldig gesloten is, is deze bindend en zal deze nagekomen moeten worden (art
5.69 BW en. Art 1134 oud BW)
Niet alle contracten hebben de bedoeling nagekomen te worden, er wordt niet vermoed
dat een contract bindend is, deze moet blijken de opstelling, specifieke gevallen;
o Gentlements agreement: enkel morele afspraken tussen zakenlui, niet-
naleving kan niet resulteren in verplichte afdwinging, je maakt een afspraak
waarbij de partijen het eens zijn dat hun verbintenis niet afdwingbaar is.
o Morele verbintenissen
• Letters of comfort (= geruststellings brief) /patronagebrieven: tussen
een moedervenootschap en dochtervennotschap , waarbij de DV schulden
heeft , de MV zal proberen de SE te sussen, gerust te stellen, hangt van de
verwoording af of het bindend is
• Letters of Intent: 1 partij verklaart haar intentie om te willen binden,
hangt van de verwoording af of het bindend is
o Sociale afspraken: onafdwingbare afspraak, je kan iemand niet voor de rechter
dragen als iemand een etentje afzegd
o Politieke afspraken: deze zijn niet afdwingbaar
o Natuurlijke verbintenis: een natuurlijke verbintenis die erkend wordt , wordt
een juridische afdwingbare verbintenis
Afd 1. Begrip contract of overeenkomst
Art. 5.4. Definitie van het contract
Een contract, of overeenkomst, is een wilsovereenstemming tussen twee of meer
personen met de bedoeling rechtsgevolgen te doen ontstaan.
Art. 5.12. Meerpartijencontract
Een meerpartijencontract is een contract door meer dan twee personen aangegaan.
Vb. kredietconcortium: een groep vormen om aan een bepaald project een groot kredit
te geven
Vb. samenwerkingscontract: tussen verschillende universiteiten, meerdere laboratoria
de moeilijkheid is tot de consensus : dus elk uit zijn wil tegen alle anderen, en dan zal
het contract totstand komen als iedereen dit ook doen
Hypothese 1: contract tussen verhuurder en huurder tweepartijencontract
Hypothese 2: Stel de verhuurder verhuurt aan een getrouwd koppel, dan zijn er meerdere
1
, personen MAAR dit is geen meerpartijencontract, want ze hebben dezelfde belangen, dus
tweepartijencontract
Hypothese 3: Verhuurder verhuurt elke verdieping aan andere student, de ene wilt een
gaarage huren en de andere wilt 2 verdiepen huren, iedereen heeft hier andere afspraken
meerpartijencontract want ze hebben andere belangen en betalen niet allemaal
hetzelfde
Hypothese 4: Samenhangende contracten contract tussen huurder en verhuurder waarbij
de huurder de toestemming heeft om onder te verhuren. GEEN meerpartijencontract, het
zijn 2 afzonderlijke contract.
Hoofdelijkheid is opgelegd bij de huurder??: art 52 en 53 WHD
Je kan verweermiddelen halen uit hetgeen wat gebeurt in het samenhangende contract en
deze invoeren tegen de andere partij van het contract ( bv. ENAC)
Soorten vermogensrechterlijke contracten
Niet alle contracten zijn niet vermogensrechtelijke contracten:
Vermogensrechtelijke contracten uit privaatrecht:
o Familierechtelijke: bv. Het contract van wettelijke samenwoning
o Bewijsrechtelijke of procesrechtelijke
o Vennootschapsrechtelijke
I. Consensuele, plechtige , zakelijke en vormelijke contracten
Consensueel contract (solo consensu): totstandkoming door loutere
wilsovereenstemming tussen de partijen, zonder dat er opgelegde vormvereiste is (art 5.5
eerste lid BW)
o Bv aanneming
o Bv lastgeving
o Bv dading
o Bv koop van onroerend goed: komt geldig totstand puur mondeling , zonder geschrift.
Ze tekenen nog geen contract, maar wel een compromis, om het te bewijzen. Daarna
moet je een notariele akte opstellen omdat je dit moet overschrijven op het kantoor
rechtszekerheid om het te kunnen tegenwerpen aan derden. art 3.30 en 3.31 BW
mondelinge overeenkomst is voldoende, maar geschrift nodig om het te bewijzen of voor
tegenwerpelijkheid aan derden
vanaf 3500 MOET er een geschrift worden opgesteld: art 8.9 BW?
Zakelijk contract: totstandkoming is onderworpen door de overhandiging van een
voorwerp aan de andere partij (art 5.5 derde lid BW)
nood aan consensus, maar ook overhandiging; indien deze er niet is komt het contract niet
tot stand
o Bv bruiklening
o Bv verbruiklening
o Bv bewaargeving
o Bv handgift
Vormelijk contract: geldigheid is aan vormvereiste onderworpen
consensus is niet voldoende, het moet voldoen aan de vormvereisten die voortvloeien uit
de wet of het contract (art 5.29 BW); indien dit niet zo is kan deze vatbaar zijn voor
nietigheid indien de wet/contract dit zo zegt
2
, o Bv inpandgeving :het afgeveing van een voorwerp tot zekerheid tot betaling ( vroeger
zakelijk, want kwam maar totstand als je het afgaf)
o Bv kosteloze borgtocht
o Bv notariele akte men noemt deze plechtige contracten
o Bv schenking
o Bv hypotheekstelling
o Bv wettelijk samenlevingscontract/huwelijkscontract
II. Eenzijdige en wederkerige contracten
Twee-meerzijdige rechtshandeling: minstens 2 wilsuitingen
Eenzijdige rechtshandeling: 1 wilsuiting volstaat
Eenzijdig contract: partij is verbonden tov een andere, maar voor deze ‘andere’ is er
geen verbintenis
o Bv kosteloze bewaargeving
o Bv geldlening
o Bv. lastgeving: de LG heeft geen verbintenissen, hij geeft een opdracht aan de
LH die deze opdracht dan zal uitvoeren
o Bv. borstelling: er is maar 1 verbintenis, borg is een bijkomend contract, deze
vervalt vanaf wanneer de hoofdschuld is afbetaald
Wederkerig contract: beiden zijn verbonden aan elkaar, er rusten verbintennissen op
beide partijen; beiden zijn én SA én SE. minstens 2 verbintenissen
o Bv huur
o Bv ruil
o Bv. dading: 2 verbintenissen, wederzijdse toegevingen
Verbintennisen hieruit volgend zijn ook samenhangend: ene verbintenis wordt aangegaan
om de andere (= ruilkarakter)
Hoofdcontracten:
Bijcontracten : het staat en valt met het hoofdcontract
Enkele aspecten van wederkerige contracten: zie ook nog verder
1. Objectieve oorzaak vd ene partij ligt in de verbintenis vd andere partij indien de
wederverbintenis geen voorwerp bezit dan is de verbintenis nietig
2. Contract niet nakomen omwille van overmacht: verschillende risicoregelingen
a. Bij eenzijdige contracten: SE draagt het risico
b. Bij wederkerige: SA draagt uiteindelijke risico dmv prestatie SE
3. Bij ernstige niet-nakoming: recht op ontbinding van het contract
4. Bij niet voldoende ernstige niet-nakoming: recht op prijsvermindering (niet bij eenzijdig
contract)
5. ENAC zorgt voor schorsingsrecht aan SA
6. Bepaalde vereisten qua ‘aantal originelen’
III. Contracten onder bezwarende titel en om niet
Contract onder bezwarende titel: indien het voor beide partijen een voordeel
oplevert (meestal wederkerige contracten)
3
, Om niet of ten kosteloze titel: partij die een voordeel verschaft aan andere partij,
ontvangt geen voordeel 1 partij (schenker) handelt dus uit vrijgevigheid (animus
donandi)
o
bv. schenking: schenker vs begunstigde, er zijn 2 wilsuitingen ( een plechtig
contract)
Lastgeving kan zowel gratis als onder bezwarende titel
/!\ een testament is GEEN contract er is niemand die het moet aanvaarden, het is
een eenzijdige rechtshandeling
(belang vh onderscheid: p38 onderaan leerboek 1)
IV. Vergeldende en kanscontracten
Vergeldend contract: indien de prestaties als gelijkwaardig beschouwd worden (de
meeste contracten)
Kanscontract: bij aanvang kan de gelijkwaardigheid niet ingeschat worden, deze
wordt beinvloed door een onzekere gebeurtenis. Het veronderstelt het bestaan van
een kans op winst of een risico op verlies.
(ookal gaat het om een contract onder bezwarende titel) bv. verzekeringscontract,
lijfrente
• bv. verzekeringscontract: waarbij de verzekeraar zic verbind tegenover de
verzekerde
• bv. koop op lijfrente: je betaalt niet onmiddellijk de volle prijs, je betaalt een
bepaalde rente, zolang de verkoper leeft ( de verkoper is ‘het lijf’). De koper
weet niet hoeveel ze gaan betalen
kans op winst of verlies wordt verondersteld (= alea)
bij een kanscontract kan geen benadeling worden toegepast!
Onderscheid belangrijk in geval van benadeling: indien er in een wederkerig contract ten
bezwarende titel een onevenwicht tussen de prestaties bestaat geen
nietigheidsgrond/wilsgebrek
Bij kanscontract: geen vernietiging omwille van benadeling (vermits ze bij het aangaan
die alea aanvaardt hebben
V. Contracten intuitu personae
Contracten intuiti personae = Sommige contracten worden gesloten OMWILLE van de
persoon/persoonlijke kwaliteiten vd wederpartij (vaak contracten om niet) het IP-karakter
blijkt uit de wet/de aard vh contract/bedeoling vd partijen
in principe moet je niet het volledige contract beschouwen al IP, maar bepaalde
bedingen. Er moet ook nagegaan worden hoe zwak/sterk het IP-karakter is
SA zal beroep mogen doen op hulppersonen ( bv. fiscaal adviseur werkt met
stagiair) bij de uitvoering vd verbintenis, dit mag dus indien het onder de SA zijn
verantwoordelijkheid en toezicht gebeurd en dat je de eindverantwoordelijkheid
draagt, MAAR SA blijft aansprakelijk voor bepaalde tekortkomingen etc. vd
hulppersoon (in sommige gevallen zal enkel de IP de verbintenis mogen uitvoeren). De
Dwaling over een persoon is mogelijk en een grond tot nietigheid van het contract
(enkele vaak voorkomende regels voor IP-contracten vind je p.40 onderaan)
VI. Benoemde, onbenoemde en gemengde overeenkomsten
4
