H10: Schopenhauer en de wil tot leven
De Romantiek
1. Kant’s praktische Rede
Houdt zich bezig met de vraag: hoe moeten we handelen?
Plichtsethiek: de categorische imperatief (het goede omwille
van het goede – enkele formuleringen? Universele regel en ander =
doel ipv middle)
Bentham: gevolgenethiek of utilitarisme = het grootste geluk
voor het grootste aantal”
De verlichting: wat is verlichting + enkele belangrijke figuren – na
de pause zullen we de verlichting vergelijken met de romantiek
John Rawls: the principles of justice are chosen behind a veil of
ignorance, een manier om tot een rechtvaardig oordeel te komen
(indien nog tijd)
Jean Jacques Rousseau
Voorspel op de Romantiek, de romantiek is de eerste reactie op de
verlichting.
1. “Mens is van nature goed”: in onze natuurstaat is de mens
spontaan, onschuldig en respectvol t.o.v. medemens en familie
2. “De mens is vrijgeboren maar overal is hij in ketenen”:
moderne mens wordt geregeerd door trots, na-ijver, jacht op status
en geld
3. “Vervreemding”: we zijn vervreemd geraakt van onze ware natuur
Biedt ‘vooruitgang’ meer vrijheid?
Emile of over de opvoeding
Opvoeding dicht bij de natuur
Leren door ervaring
Niet straffen
Pas op latere leeftijd leren lezen en schrijven
Opmerking: Rousseau had zelf vijf kinderen die hij allemaal afstond
en zijn principes golden enkel voor jongens
Arthur Schopenhauer
1788-1860
Hij was een rijke eenzaat
Is gefascineerd door de invloed Kant en Upanishaden (Indische
filosofische commentaren) en ook door de oosterse wijsheid.
Zijn hoofdwerk “De wereld als Wil en Voorstelling”
, Hij was een felle tegenstander van de ‘blaaskaak’ Hege
Wereld als wil en voorstelling
Kant zegt:
Fenomenale wereld is = dus datgene wat we ervaren, gekleurd
wordt door de manier waarop we ons bewustzijn die wereld
structureert.
Noumenale domein is bij Kant onkenbaar, het is het ik.
Schopenhauer zegt:
We ervaren ons lichaam objectief (als fenomeen, 3de persoon) EN
subjectief als onmiddellijke 1ste persoon, als ervaring van zijn en
verlangen: ik besta, ik wil
Wil = de Realiteit en alle fenomenen zijn een manifestatie van die
ene Wil
Eén enkele Wil tot leven
De Wil tot leven’ = onbewuste, irrationele, zinloze, blinde, doelloze
levenskracht
Verlangen, lust, volitie, streven, zijn, drang, energie
Freud vertaalde deze term als het ‘Es’ (naast het Ich en het Uber Ich)
Het leven is lijden en ‘pessimisme’
- Schopenhauer is de eerste filosoof die sterk de zinloosheid v/h
leven aanvoelde en dit vertaalde in een heel pessimistische
levensvisie.
- We zijn de slaaf en het slachtoffer van verlangens die telkens
opnieuw opwellen en nooit bevredigd worden. Het leven is een
continu aaneenschakeling van verlangens, frustratie, verveling
en het opkomen van nieuwe verlangens om die frustratie en
verveling te beantwoorden.
Thema’s:
1. Dood, isolement, zinloosheid, niets…
2. Onbevredigbaar verlangen
Lijden is gevolg van individuatie: onze wil maakt zich los van de Ene Wil
Individuatie: het proces van een individu te worden.
“Het leven slingert als een pendel tussen verlangen en verveling”
Het leven is lijden
De Romantiek
1. Kant’s praktische Rede
Houdt zich bezig met de vraag: hoe moeten we handelen?
Plichtsethiek: de categorische imperatief (het goede omwille
van het goede – enkele formuleringen? Universele regel en ander =
doel ipv middle)
Bentham: gevolgenethiek of utilitarisme = het grootste geluk
voor het grootste aantal”
De verlichting: wat is verlichting + enkele belangrijke figuren – na
de pause zullen we de verlichting vergelijken met de romantiek
John Rawls: the principles of justice are chosen behind a veil of
ignorance, een manier om tot een rechtvaardig oordeel te komen
(indien nog tijd)
Jean Jacques Rousseau
Voorspel op de Romantiek, de romantiek is de eerste reactie op de
verlichting.
1. “Mens is van nature goed”: in onze natuurstaat is de mens
spontaan, onschuldig en respectvol t.o.v. medemens en familie
2. “De mens is vrijgeboren maar overal is hij in ketenen”:
moderne mens wordt geregeerd door trots, na-ijver, jacht op status
en geld
3. “Vervreemding”: we zijn vervreemd geraakt van onze ware natuur
Biedt ‘vooruitgang’ meer vrijheid?
Emile of over de opvoeding
Opvoeding dicht bij de natuur
Leren door ervaring
Niet straffen
Pas op latere leeftijd leren lezen en schrijven
Opmerking: Rousseau had zelf vijf kinderen die hij allemaal afstond
en zijn principes golden enkel voor jongens
Arthur Schopenhauer
1788-1860
Hij was een rijke eenzaat
Is gefascineerd door de invloed Kant en Upanishaden (Indische
filosofische commentaren) en ook door de oosterse wijsheid.
Zijn hoofdwerk “De wereld als Wil en Voorstelling”
, Hij was een felle tegenstander van de ‘blaaskaak’ Hege
Wereld als wil en voorstelling
Kant zegt:
Fenomenale wereld is = dus datgene wat we ervaren, gekleurd
wordt door de manier waarop we ons bewustzijn die wereld
structureert.
Noumenale domein is bij Kant onkenbaar, het is het ik.
Schopenhauer zegt:
We ervaren ons lichaam objectief (als fenomeen, 3de persoon) EN
subjectief als onmiddellijke 1ste persoon, als ervaring van zijn en
verlangen: ik besta, ik wil
Wil = de Realiteit en alle fenomenen zijn een manifestatie van die
ene Wil
Eén enkele Wil tot leven
De Wil tot leven’ = onbewuste, irrationele, zinloze, blinde, doelloze
levenskracht
Verlangen, lust, volitie, streven, zijn, drang, energie
Freud vertaalde deze term als het ‘Es’ (naast het Ich en het Uber Ich)
Het leven is lijden en ‘pessimisme’
- Schopenhauer is de eerste filosoof die sterk de zinloosheid v/h
leven aanvoelde en dit vertaalde in een heel pessimistische
levensvisie.
- We zijn de slaaf en het slachtoffer van verlangens die telkens
opnieuw opwellen en nooit bevredigd worden. Het leven is een
continu aaneenschakeling van verlangens, frustratie, verveling
en het opkomen van nieuwe verlangens om die frustratie en
verveling te beantwoorden.
Thema’s:
1. Dood, isolement, zinloosheid, niets…
2. Onbevredigbaar verlangen
Lijden is gevolg van individuatie: onze wil maakt zich los van de Ene Wil
Individuatie: het proces van een individu te worden.
“Het leven slingert als een pendel tussen verlangen en verveling”
Het leven is lijden
