Samenvatting Juridische Bronnen

1.Wat is recht?
Inleiding
Verkeersregels
Mensenrechten
 Recht op geloofsovertuiging, vrije meningsuiting (verbaal als geschreven)
Minimumloon, max 8u per dag werken
Rechtsregels zijn door de overheid tot stand gekomen en juridisch afdwingbaar
 vb. prof weigert om te trouwen, prof mag u niet weigeren. Je hebt hier
recht op
 Vb. als u subiet pizza laat leveren, strikt genomen mag u niet eten in de
klas. Prof kan dit afdwingen via AP want dan krijg je een tuchtsanctie. Voor
de rechtbank dit afdwingen gaat niet
Moreel
 Als het thuis de gewoonte is om te helpen met de tafel te dekken, moeder
gaat je niet dagvaarden daarvoor.
 Op het werk onderscheid tss formele en informele regels
 Formeel: badgen, op tijd komen, veiligheidskledij dragen
 informele: collega helpen ook al is je shift voorbij
 Vb. prof informele regel: op een site is er een informele vereniging
opgericht waar 1x maand iemand iets kookt of betaald. Regel daar is
dat je zelf verantwoordelijk bent voor het eten dat je maakt daar in
die foodie groep. Is allemaal niet afdwingbaar!!
Als je met 4 uitgaat kom je samen terug en de rest draagt zorg voor je, regels
Als je sport uitoefent zijn er regels

Er zijn enorm veel regels, elke rechtsregel is een regel maar elke regel is niet
perse een rechtsregel
 Rechtsregels komen tot stand door de overheid, volgens procedure en zijn
afdwingbaar

Wat is de samenleving?
 Vriendengroep (gelden ook regels, kunnen verschillend zijn), chiro, school,
werk,...
 er zijn ontelbaar samenlevingen, veel overkoepelingen maar specifiek
anders (bv. muziekschool maar ene speelt gitaar)
 in elke samenleving gelden er andere regels
Wanneer bent u een samenleving?
 vanaf twee personen
 een samenleving is een relatie tussen minstens 2 personen
Wat is een staat?
 een politieke of bestuurlijke organisatie
 een permanente bevolking en afgebakend territorium
 internationaal erkenning nodig
Van welke staten ligt de erkenning internationaal gevoelig?
 Palestina
 Taiwan: ter discussie door China want China zegt dat ze provincie is terwijl
meerderheid de zelfstandigheid erkent
 Oekraïne: regels aan Bombas die Rus zich heeft toegeëigend en openlijk
beweerd dat ze tot hen behoren. Sommige landen erkennen dit wel,

1

, andere niet. Regio’s die op dit moment overwegend bezet zijn door
Russische militairen, staan ter discussie tot wie ze behoren.
 Kosovo staat ter discussie
 Israel: 25 tal staten stellen ter discussie
 veel staten staan internationaal soms niet erkend, enkel de vraag door
hoeveel staten
 kan lastig zijn qua internationale erkenningen (vb. Amerikanen beslissen
om materiaal te sturen naar Taiwan wordt als China gezien als
rechtstreekse aanval op hen want ze zien dit als provincie terwijl Amerika
dit ziet als een erkende staat)
Wat is een rechtsstaat?
 Scheiding der machten: UM, RM en WM
o UM: voert wetten uit
o WM: maakt wetten
o RM: toezicht op de naleving vd wetten
 Montesquieu, 1791
 alles na dit behoren niet tot de scheiding der macht
 4e macht: media
o Covid 19: kijken hoe makkelijk je gemanipuleerd kan worden
 cijfermateriaal dat verouderd is verspreiden, focussen op
overvolle ziekenhuizen, demoniseren van Covid 19
 geprobeerd om iedereen te manipuleren
o verkiezingen: het is geen toeval dat er schandalen naar boven
komen, bewust
o personen die media controleren en manipuleren controleren ook de
politieke opinie
o media is geen staatsmacht
 5e macht: reclame
o kost veel geld
o ondernemingen welvaart erbij
o geen staatsmacht
 6e macht: katholieke kerk - erkend geloof
o vroeger veel invloed, nu minder
o katholieke kerk wordt veel geconfronteerd met pedofilie schandalen
o vb. jaren geleden arts voor HvA moeten komen wegens moord.
Vrouw wilde euthanasie plegen en twee zussen wilde dat niet. Tegen
de dokter werd een klacht ingediend en jaren bij het parket
stilgelegd. Twee zussen waren het niet mee eens met wens vd zus.
Een vd zussen was goed bevriend met kopstuk vd CD&V en
katholieke kerk aangewend als drukmiddel op procureur die ook bij
CD&V zit. Arts moest uitleggen waarom hij ‘moord’ had gepleegd.
proces kwam er door onrechtstreekse druk bij katholieke kerk.
o vandaag: scheiding tss kerk en staat (secularisatie); globaal
genomen zijn dat twee verschillende rechtsregimes
 kerk legt geen regels/rechtsregels op aan de staat en
omgekeerd maar wel soms wisselwerking (vrijheid van
godsdienst)
 7e macht: vakbond
o veel ondernemers hekel aan hem omdat ze vaak moeilijk komen
doen

2

,Mensenrechten is eigen aan de grondwet
 in Be recht op onderwijs en niet op hoger onderwijs (internationaal
gewaarborgd)

Hoe de mensenrechten zijn hangt af door achtergrond vd staat
 westen: kapitalisme
 vb. iemand die zijn eigen belang als eerste zet en dan pas het groter
belang
 bv. ze sturen naar prof dat hij gastprof kan doen in Chicago: twee
bezorgdheden wil ik dat en heb ik daar tijd voor. Eerst kijken en dan pas
naar AP etc. <-> hetzelfde bij collega in China eerst afstemmen of het voor
uni een plus zou zijn en of het voor hem zelf een plus zou zijn staat
onderaan
 oosten: communisme
 manier van denken (kapitalistisch, communistisch) vertaalt zich ook in
rechten
 westen: ‘ik heb recht op … tenzij staat het beperkt’
o je begint van individu
 oosten: staat bepaalt wat er gezegd wordt en er zijn uitzonderingen
o vanuit de gemeenschap en anders denken
 uw cultuur bepaalt manier hoe u aan economie doet maar ook aan RR

Verschillende soorten rechtsregels
 erkenningsregels (= gelding, interpretatie en verhouding)
 inhoud
 hoe kan ik me inschrijven, hoe trouwen etc
 berechtigingsregels (= procesrecht)
 procedure
 bij welke rechter moet ik gaan, welke taal moet procedure
 hetgeen wat door u als burger vaak als onrechtvaardig wordt
aangevinkt
o vb. Marcel Habran was volgens sommige bronnen de crimineel
van Luik. Voor HvA geprocedeerd wegens moord gewapende
overval etc. Uit huiszoekingsbevel moesten ze eerste stuk grond
doorzoeken en niet tweede. Huiszoekingsbevel was niet geldig
dus wapens en geld terug moeten geven. Door het foutieve
huiszoekingsbevel werd hij vrijgelaten. Toepassing van
berechtigingsregels
 wijzigingsregels
 bestaande regels wijzigen

Recht streeft rechtvaardigheid na maar valt niet samen
 bedoeling is van wel maar valt er niet altijd mee samen
Doel van het recht: het ordenen van een samenleving van mensen.
 Recht en rechtszekerheid.
 Recht en rechtvaardigheid.
 Aristoteles: verdelende vs. vergeldende rechtvaardigheid, of publiekrecht
vs. privaatrecht.
Het recht als middel.

3

,  Op niveau van de rechtsregel (= gedragsregels of normen).
 Op niveau van de rechtspraak.
 Op niveau van de rechtshandhaving (= afdwingbaarheid).
Geen eenvormige definitie, wel enkele belangrijke elementen.
Een poging tot definitie (die nooit voltooid zal zijn):
“het recht is een verzameling van rechtsregels in materiële zin en wordt
gecreëerd door mensen met als doel om hun samenleving te ordenen . Het
toepassen en afdwingen van deze rechtsregels moet bijdragen tot een
vreedzame en rechtvaardige samenleving”.

2. Indeling van het recht
Objectief vs. subjectief recht.
 subjectief recht: subjectieve rechten en plichten die je kan afdwingen (vb.
het recht om in te schrijven), al uw mensenrechten zijn subjectieve
rechten
 omgekeerd ook subjectieve plichten: examen afleggen anders kan u
niet slagen
 objectief: rechtsregels waar je niets aan kan veranderen (hoeveel lokalen
aan AP, hoeveel uren etc)
 regels rond de regels van instellingen, staten, organen, vergoedingen
etc
Materieel vs. formeel recht.
 materieel: hoe zit het in elkaar, inhoudelijk
 formeel: procedureregels, niets te maken met inhoud
Het recht wordt onderverdeeld in domeinen:
 Volgens de activiteit die de regels ordent (bv. fiscaal recht).
 welke rechtsdomein
 Volgens de techniek waarmee de regels worden geordend (bv. strafrecht).
 Volgens het niveau van totstandkoming van de regels (bv. Europees recht).
Onderscheid heeft zowel een didactisch als rechtstheoretisch nut.

Klassiek onderscheid tussen privaatrecht en publiekrecht
 Privaatrecht: het recht van de burger.
 Private belangen
 Relatie tussen burgers
 Publiekrecht: het recht van het handelen van de overheid
 Algemeen belang
o belang vd samenleving, kan wijzigen
o vb. dat elke student moet kunnen meegaan
o wijzigt continu
 Verhoudingen tussen verschillende overheden onderling en de
verhouding overheid – burger

Onderscheid is thans voor een groot deel achterhaald.
 Privépersonen kunnen worden belast met overheidstaken en overheden
kunnen deelnemen aan het privaatrechtelijke rechtsverkeer.
 politics willen in de pers komen als er monster bedrijven mensen ontslaan
etc
 vandaag veel politici en graag + snel standpunt verkondigen maar het
is vaak niet relevant

4