Opgeloste examenvragen fysische geneeskunde
Van 2019-2020 tem 2024-2025. Gesorteerd per regio.
Inhoud
Schouder ......................................................................................................................... 1
Elleboog .......................................................................................................................... 5
Hand/vingers.................................................................................................................... 6
Heup ............................................................................................................................... 6
Knie................................................................................................................................. 9
Onderbeen ....................................................................................................................14
Enkel/voet ......................................................................................................................18
Rug ................................................................................................................................22
Schouder
57 jarige man, 5 dagen geleden op schouder gevallen. Nu continu pijn en nog meer bij beweging. Endo en
exorotatie prima, anteflexie en abductie beperkt. Nog geen beeldvorming geweest.
Supraspinatus scheur
Minderwaarschijnlijk: Anterior luxatie, AC letsel, Bijkomende bursitis?, Humerusfractuur, impingement
63jarige vrouw, pijn bij tennisopslag. Heeft hier al oefeningen voor gedaan, toen ging het beter maar nu
verergering van pijn. ROM gegeven, 40° exorotatie.
Frozen shoulder
DD subacromiaal pijnsyndroom
Ik dacht dat 40° exorotatie nog kon bij subacromiaal pijnsyndroom en dat bij 10° dit frozen shoulder
zou zijn, maar daar was hij het niet mee eens. Hier zei peers dus dat het een frozen shoulder was door
een eerder opgelopen subacromiaal pijnsyndroom.
Beeldvorming zei ik echo van de pees maar niet nodig want behandeling verandert niet, hier reageerde hij niet
op.
Behandeling van beiden (hij vroeg wel door):
- bij subacromiaal pijnsyndroom: optrainen van Rotator cuff spieren.
- Frozen shoulder : mobiliteitsoefeningen
62-jarige vrouw die net op pensioen was na heel haar leven LO-leerkracht te zijn. Ze blijft zeer actief tijdens
haar pensioen door te fietsen en te tennissen. Nu heeft ze sinds enkele tijd pijn aan haar rechterschouder
tijdens het opslaan van de tennisbal. Ze heeft al oefeningen gedaan op aanraden van een vriendin waardoor de
pijn initieel beter was, maar uiteindelijk is de pijn plots fel verslechterd. En dan een hele reeks beperkingen in
het bewegingsonderzoek.
1
,Vrouw 36j, last van linkerschouder: last bij tillen van boodschappen. Painfull arc beperkt en ook elevatie. Was
al naar de kine geweest maar dacht dat het met die oefeningen alleen niet ging over gaan.
Subacromiaal pijnsyndroom
man rond de 52j, inspanningsgebonden schouderpijn na een periode van bovenhands schilderen. De pijn
verhindert zijn werk als elektricien. Ook moeite met haren kammen en dingen met zijn arm omhoog doen.
Hawkins is pos en endorotatie was pijnlijk. Hij denkt aan een korte werkonderbreking.
DD subacromiaal pijnsyndroom, frozen shoulder, AC artrose
- Impingement: door overbelasting van supraspinatus en het ook eventueel een frozen shoulder zou
kunnen zijn → exorotatie testen om te kijken of dit pijnlijk is.
=> Bogaert vroeg hierop of die exorotatie enkel om pijn op te sporen was ("nee ook ROM")
- mogelijks ook artrose maar is minder waarschijnlijk hier
=> vroeg hij hoe ik het verschil zou zien tussen artrose en impingement ("artrose zou niet zomaar
opeens na het werken zijn opgekomen")
=> dan vroeg hij ook nog waar het vaakst artrose voorkomt in de schouder ("AC")
- geen beeldvorming zou vragen en 3 stappenplan uitgelegd
=> hij vroeg wat ik zou doen als hij na 6w terug kwam met nog steeds pijn ("min 12w oef")
=> als hij na 12w kwam ("pijnpatroon en diagnose herevalueren")
=> als alles nog altijd hetzelfde lijkt ("echo pees, ESWT en als dat niet helpt scraping van
nocireceptoren”)
- Dan vroeg hij: “wat vind je van het feit dat hij zijn werk even wil onderbreken?” ("is een gele vlag, zo
veel mogelijk motiveren om oef te doen en dat het normaal is dat dit soms pijn kan doen. Je kan hem
even thuis schrijven maar echt max paar dagen)
- Eventueel ook nog thoracic outlet syndroom hier: neurogeen dan verwacht je eerder problemen met
kracht, vasculair dan handschoenvormige voosheid of zwaartegevoel, maar is vaak eerder scherpere
pijn en niet zo typisch inspanningsgebonden als hier
67 jarige vrouw die actief blijft door tennis en nog iets, met aanhoudende schouderpijn. Was hiermee naar de
HA geweest en die zei ‘2 weken rust en NSAID's. Daarmee was de pijn minder geworden. Na het hervatten van
tennis kreeg ze weer last. Houdingsgebonden nachtelijke pijn, pijn bij aankleden. Echografie: tendinose, een
scheurtje van de supraspinatus.
Mountainbiker van 33 jaar valt tijdens het mountainbiken op zijn ?. Dit gebeurde 5 dagen geleden. Aanvankelijk
had hij vooral last aan zijn knie (schaafwonde), maar nu consulteert hij omdat hij last heeft aan zijn schouder.
Beperkte ROM in abductie en anteflexie.
Wat zou dit zijn? eventueel door de val op een (geadduceerde) schouder, een AC luxatie en instabiliteit,
waardoor er pijn is bij beweging en hierdoor ook de ROM beperkt is?
Of door val op uitgestrekte hand → indirect AC letsel
KO: evt drukpijn over AC gewricht?
Technische onderzoeken? Ja, afhankelijk van de ernst van het letsel gaan we al dan niet operatief ingrijpen
Bijvraag: Ken je het ICF model? Ja
65-jarige vrouw met rechterschouderpijn. Is hier al reeds voor naar de huisarts geweest, die haar kine
oefeningen had voorgeschreven, wat de pijn verbeterde maar nu is het terug. Heeft vooral last bij tennissen, …
Bij KO is de ROM volledig normaal, alleen wat pijnlijk bij abductie. De test van Hawkins is positief. De test van
2
, Spurling is negatief. Op echo werden er allerlei bevindingen gedaan: bursitis, tendinose supraspinatus met
kleine scheur, tendinose infraspinatus, normale subscapularis,...
DD: frozen shoulder, subacromiaal pijnsyndroom (voorkeursdiagnose)
Bij frozen shoulder zou zowel het actief als passief bewegingsonderzoek pijnlijk zijn, omdat dat een
articulair probleem is, en zou ook vooral de exorotatie beperkt zijn. De test van Hawkins is ook een
typische impingement test om subacromiaal pijnsyndroom op te sporen + pijnlijk bij abductie => painful
arc.
Vrouw 56j met pijn na een foute beweging in de linkerschouder, nu al meer dan een jaar pijn daaraan. Al
vanalles geprobeerd (oa infiltraties) en niks helpt. Impingement testen zijn positief, er is ook licht beperkte
ROM. De echo en RX tonen calcificaties zonder RC scheur. Pijn in de nek. Ook drukpijn aan trapezius, deltoid…
hernia op C5.. en vernauwing op C5.. Spurling negatief. Neurologische testen ook negatief…
DD/ Subacromiaal pijnsyndroom (vs Frozen Shoulder, en eventueel osteochondraal door de injectie en eventueel
artrose, daar was hij allemaal akkoord mee dat dat mss een beetje kon). Pijn in de nek kwam wss van
spierspanning en gewoon kine.
66-jarige dame komt met rechter schouderpijn. Ze wandelt vaak en tennist vaak. Ze heeft al een maand
oefeningen gedaan en dan ging het beter. Er was een echo gedaan 4 maanden geleden en die gaf vanalle
soorten tendinose en scheurtje en lichte bursa-opzetting. ROM was volledig normaal, enkel wat pijn bij
abductie. Het ging beter na die maand oefeningen, ma nu heeft ze vooral NA het tennissen terug last en pijn bij
het aankleden, ADL en tijdens het slapen.
DD: tendinopathie of sub-acromiaal pijnsyndroom, uit te sluiten met anamnese en KO.
BIJVRAAG: hoe ziet ge klinisch of er acromio-claviculaire artrose is? Impingement testen cross body adduction
test?
BIJVRAAG: Welke spieren traint ge best op bij sub-acromiaal pijnsyndroom? RC-spieren, maar ook de scapulaire
spieren.
Man 29j, pijn aan de schouder 5 dagen na val met mountainbike. Last tijdens dagelijkse activiteiten en bij liggen
op de schouder, ROM ok behalve abductie en anteflexie eindgradig beperkt, krachttesten normaal, Spurling
negatief.
DD: AC gewricht/ligamentair letsel, subacromiaal pijnsyndroom door bv ruptuur (dacht ik)
Bijvraag: bij KO welke verschillen in abductie bij beiden?
Bijvraag: KO, beeldvorming? (welke classificatie voor AC instabiliteit? rockwood classificatie of tossy
classificatie), behandeling?
jonge man van 23j, 5 dagen geleden val met mountainbike. sindsdien schouderpijn. Eerst ongerust over
snijwonde nu over de continu schouderpijn. Pijn bij beweging alsook houdingsgebonden nachtelijke pijn.
abductie beperkt. spurling negatief. krachttesten normaal. perfecte rom bij exorotatie en endoretroflexie.
AC-instabiliteit, scheur supraspinatus, (luxatie)
Bijvragen: stel hij heeft nog altijd pijn na 4 maanden, wat kan de oorzaak zijn?
hoe beschrijf je neurologische pijn? (DN4)
vrouw 70 jaar, nu met pensioen, vroeger leerkracht. rechtshandig, had vroeger al eens pijn gehad aan aan
rechterschouder maar komt nu met klachten aan haar linkerschouder. passieve bewegingen niet mogelijk door
pijn. actieve exorotatie in 0 adductie: 15 graden. abductie tot 90 graden en elevatie tot 120 graden.
3
Van 2019-2020 tem 2024-2025. Gesorteerd per regio.
Inhoud
Schouder ......................................................................................................................... 1
Elleboog .......................................................................................................................... 5
Hand/vingers.................................................................................................................... 6
Heup ............................................................................................................................... 6
Knie................................................................................................................................. 9
Onderbeen ....................................................................................................................14
Enkel/voet ......................................................................................................................18
Rug ................................................................................................................................22
Schouder
57 jarige man, 5 dagen geleden op schouder gevallen. Nu continu pijn en nog meer bij beweging. Endo en
exorotatie prima, anteflexie en abductie beperkt. Nog geen beeldvorming geweest.
Supraspinatus scheur
Minderwaarschijnlijk: Anterior luxatie, AC letsel, Bijkomende bursitis?, Humerusfractuur, impingement
63jarige vrouw, pijn bij tennisopslag. Heeft hier al oefeningen voor gedaan, toen ging het beter maar nu
verergering van pijn. ROM gegeven, 40° exorotatie.
Frozen shoulder
DD subacromiaal pijnsyndroom
Ik dacht dat 40° exorotatie nog kon bij subacromiaal pijnsyndroom en dat bij 10° dit frozen shoulder
zou zijn, maar daar was hij het niet mee eens. Hier zei peers dus dat het een frozen shoulder was door
een eerder opgelopen subacromiaal pijnsyndroom.
Beeldvorming zei ik echo van de pees maar niet nodig want behandeling verandert niet, hier reageerde hij niet
op.
Behandeling van beiden (hij vroeg wel door):
- bij subacromiaal pijnsyndroom: optrainen van Rotator cuff spieren.
- Frozen shoulder : mobiliteitsoefeningen
62-jarige vrouw die net op pensioen was na heel haar leven LO-leerkracht te zijn. Ze blijft zeer actief tijdens
haar pensioen door te fietsen en te tennissen. Nu heeft ze sinds enkele tijd pijn aan haar rechterschouder
tijdens het opslaan van de tennisbal. Ze heeft al oefeningen gedaan op aanraden van een vriendin waardoor de
pijn initieel beter was, maar uiteindelijk is de pijn plots fel verslechterd. En dan een hele reeks beperkingen in
het bewegingsonderzoek.
1
,Vrouw 36j, last van linkerschouder: last bij tillen van boodschappen. Painfull arc beperkt en ook elevatie. Was
al naar de kine geweest maar dacht dat het met die oefeningen alleen niet ging over gaan.
Subacromiaal pijnsyndroom
man rond de 52j, inspanningsgebonden schouderpijn na een periode van bovenhands schilderen. De pijn
verhindert zijn werk als elektricien. Ook moeite met haren kammen en dingen met zijn arm omhoog doen.
Hawkins is pos en endorotatie was pijnlijk. Hij denkt aan een korte werkonderbreking.
DD subacromiaal pijnsyndroom, frozen shoulder, AC artrose
- Impingement: door overbelasting van supraspinatus en het ook eventueel een frozen shoulder zou
kunnen zijn → exorotatie testen om te kijken of dit pijnlijk is.
=> Bogaert vroeg hierop of die exorotatie enkel om pijn op te sporen was ("nee ook ROM")
- mogelijks ook artrose maar is minder waarschijnlijk hier
=> vroeg hij hoe ik het verschil zou zien tussen artrose en impingement ("artrose zou niet zomaar
opeens na het werken zijn opgekomen")
=> dan vroeg hij ook nog waar het vaakst artrose voorkomt in de schouder ("AC")
- geen beeldvorming zou vragen en 3 stappenplan uitgelegd
=> hij vroeg wat ik zou doen als hij na 6w terug kwam met nog steeds pijn ("min 12w oef")
=> als hij na 12w kwam ("pijnpatroon en diagnose herevalueren")
=> als alles nog altijd hetzelfde lijkt ("echo pees, ESWT en als dat niet helpt scraping van
nocireceptoren”)
- Dan vroeg hij: “wat vind je van het feit dat hij zijn werk even wil onderbreken?” ("is een gele vlag, zo
veel mogelijk motiveren om oef te doen en dat het normaal is dat dit soms pijn kan doen. Je kan hem
even thuis schrijven maar echt max paar dagen)
- Eventueel ook nog thoracic outlet syndroom hier: neurogeen dan verwacht je eerder problemen met
kracht, vasculair dan handschoenvormige voosheid of zwaartegevoel, maar is vaak eerder scherpere
pijn en niet zo typisch inspanningsgebonden als hier
67 jarige vrouw die actief blijft door tennis en nog iets, met aanhoudende schouderpijn. Was hiermee naar de
HA geweest en die zei ‘2 weken rust en NSAID's. Daarmee was de pijn minder geworden. Na het hervatten van
tennis kreeg ze weer last. Houdingsgebonden nachtelijke pijn, pijn bij aankleden. Echografie: tendinose, een
scheurtje van de supraspinatus.
Mountainbiker van 33 jaar valt tijdens het mountainbiken op zijn ?. Dit gebeurde 5 dagen geleden. Aanvankelijk
had hij vooral last aan zijn knie (schaafwonde), maar nu consulteert hij omdat hij last heeft aan zijn schouder.
Beperkte ROM in abductie en anteflexie.
Wat zou dit zijn? eventueel door de val op een (geadduceerde) schouder, een AC luxatie en instabiliteit,
waardoor er pijn is bij beweging en hierdoor ook de ROM beperkt is?
Of door val op uitgestrekte hand → indirect AC letsel
KO: evt drukpijn over AC gewricht?
Technische onderzoeken? Ja, afhankelijk van de ernst van het letsel gaan we al dan niet operatief ingrijpen
Bijvraag: Ken je het ICF model? Ja
65-jarige vrouw met rechterschouderpijn. Is hier al reeds voor naar de huisarts geweest, die haar kine
oefeningen had voorgeschreven, wat de pijn verbeterde maar nu is het terug. Heeft vooral last bij tennissen, …
Bij KO is de ROM volledig normaal, alleen wat pijnlijk bij abductie. De test van Hawkins is positief. De test van
2
, Spurling is negatief. Op echo werden er allerlei bevindingen gedaan: bursitis, tendinose supraspinatus met
kleine scheur, tendinose infraspinatus, normale subscapularis,...
DD: frozen shoulder, subacromiaal pijnsyndroom (voorkeursdiagnose)
Bij frozen shoulder zou zowel het actief als passief bewegingsonderzoek pijnlijk zijn, omdat dat een
articulair probleem is, en zou ook vooral de exorotatie beperkt zijn. De test van Hawkins is ook een
typische impingement test om subacromiaal pijnsyndroom op te sporen + pijnlijk bij abductie => painful
arc.
Vrouw 56j met pijn na een foute beweging in de linkerschouder, nu al meer dan een jaar pijn daaraan. Al
vanalles geprobeerd (oa infiltraties) en niks helpt. Impingement testen zijn positief, er is ook licht beperkte
ROM. De echo en RX tonen calcificaties zonder RC scheur. Pijn in de nek. Ook drukpijn aan trapezius, deltoid…
hernia op C5.. en vernauwing op C5.. Spurling negatief. Neurologische testen ook negatief…
DD/ Subacromiaal pijnsyndroom (vs Frozen Shoulder, en eventueel osteochondraal door de injectie en eventueel
artrose, daar was hij allemaal akkoord mee dat dat mss een beetje kon). Pijn in de nek kwam wss van
spierspanning en gewoon kine.
66-jarige dame komt met rechter schouderpijn. Ze wandelt vaak en tennist vaak. Ze heeft al een maand
oefeningen gedaan en dan ging het beter. Er was een echo gedaan 4 maanden geleden en die gaf vanalle
soorten tendinose en scheurtje en lichte bursa-opzetting. ROM was volledig normaal, enkel wat pijn bij
abductie. Het ging beter na die maand oefeningen, ma nu heeft ze vooral NA het tennissen terug last en pijn bij
het aankleden, ADL en tijdens het slapen.
DD: tendinopathie of sub-acromiaal pijnsyndroom, uit te sluiten met anamnese en KO.
BIJVRAAG: hoe ziet ge klinisch of er acromio-claviculaire artrose is? Impingement testen cross body adduction
test?
BIJVRAAG: Welke spieren traint ge best op bij sub-acromiaal pijnsyndroom? RC-spieren, maar ook de scapulaire
spieren.
Man 29j, pijn aan de schouder 5 dagen na val met mountainbike. Last tijdens dagelijkse activiteiten en bij liggen
op de schouder, ROM ok behalve abductie en anteflexie eindgradig beperkt, krachttesten normaal, Spurling
negatief.
DD: AC gewricht/ligamentair letsel, subacromiaal pijnsyndroom door bv ruptuur (dacht ik)
Bijvraag: bij KO welke verschillen in abductie bij beiden?
Bijvraag: KO, beeldvorming? (welke classificatie voor AC instabiliteit? rockwood classificatie of tossy
classificatie), behandeling?
jonge man van 23j, 5 dagen geleden val met mountainbike. sindsdien schouderpijn. Eerst ongerust over
snijwonde nu over de continu schouderpijn. Pijn bij beweging alsook houdingsgebonden nachtelijke pijn.
abductie beperkt. spurling negatief. krachttesten normaal. perfecte rom bij exorotatie en endoretroflexie.
AC-instabiliteit, scheur supraspinatus, (luxatie)
Bijvragen: stel hij heeft nog altijd pijn na 4 maanden, wat kan de oorzaak zijn?
hoe beschrijf je neurologische pijn? (DN4)
vrouw 70 jaar, nu met pensioen, vroeger leerkracht. rechtshandig, had vroeger al eens pijn gehad aan aan
rechterschouder maar komt nu met klachten aan haar linkerschouder. passieve bewegingen niet mogelijk door
pijn. actieve exorotatie in 0 adductie: 15 graden. abductie tot 90 graden en elevatie tot 120 graden.
3
