Basisverpleegkunde 2: H10: fixatievrije zorg:
LEGENDE:
1. Definitie
1.1. Vrijheid beperkende maatregelen
1.2. Fysieke en chemische fixatie
2. Beweegredenen tot fixeren
3. Probleemstelling
4. Alternatieven voor fixeren
4.1. Vallen voorkomen (oneigenlijke indicatie)
4.2. Onrustig gedrag en dwaalgedrag
4.3. Verwijdering van medisch materiaal verhinderen
5. Principes bij fixeren
6. Risico’s en gevaren
7. Materialen
7.1. Algemeen
7.2. Aandachtspunten
7.3. Veel gebruikte fixatiematerialen
1. Definitie:
, 1.1. Vrijheid beperkende maatregelen:
Er bestaan heel wat definities om vrijheid beperkende maatregelen te
definiëren. Hieronder wordt een ruime definitie gekozen.
Een vrijheid beperkende maatregel (VBM) = een interventie die beperkende
gevolgen heeft voor de individuele vrijheid van de patiënt. Dat betekent dat
zowel de beperking van bewegingsvrijheid (fysieke fixatie), als de beperking van
gedrag, als de beperking van vrijheid door medicatie (chemische fixatie),
mogelijk vormen zijn van vrijheid beperkende maatregelen. Deze maatregelen
kunnen zowel op individueel als op groepsniveau worden toegepast.
VOORBEELDEN:
- Bewegingsvrijheid beperken: kamer op slot, gesloten afdeling, …
- Vrijheidsbeperking van gedrag: leefregels, de vrijheid om zelf de dag in te
delen, vrije tijd kiezen …
- Vrijheidsbeperking op groepsniveau: gesloten afdeling
- Vrijheidsbeperking op individueel niveau: een patiënt ka zijn stoel niet
verlaten door een voorzettafel
In de Belgische wetgeving en internationale verdragen is de beperking van
iemands vrijheid in principe verboden, zoals vastgelegd in de Grondwet (artikel
12) en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (artikel 5). De
richtlijn over de rechten van de patiënt benadrukt dat individuen vooraf
geïnformeerd moeten worden en expliciet moeten instemmen met medische
ingrepen.
Toch zijn er situaties, vooral in de gezondheidszorg, waarin een beperking van
vrijheden is toegestaan. De gecoördineerde wet over de uitvoering van
gezondheidszorgberoepen staat bepaalde maatregelen toe, zoals fixatie,
isolatie, beveiliging en toezicht, ter voorkoming van lichamelijk letsel voor de
patiënt of anderen. Deze handelingen worden gezien als noodzakelijk (B1-
handeling) in noodsituaties waarbij onmiddellijke actie vereist is.
Het is cruciaal te benadrukken dat deze uitzonderingen niet expliciet in de wet
zijn vastgelegd en dat hun toepassing zorgvuldig moet worden overwogen, met
een focus op de balans tussen het beschermen van persoonlijke vrijheid en de
noodzaak om lichamelijk letsel te voorkomen in extreme situaties.
1.2. Fysieke en chemische fixatie:
, Fysieke fixatie: Chemische fixatie:
In de literatuur worden de termen fysieke en Daartegenover staat chemische fixatie, dit
chemische fixatie vaak genoemd. Voor fysieke fixatie is het gebruik van neuroleptische,
zijn er verschillende definities, die in 2 groepen anxiolytica, sedatieve of hypnotische
kunnen worden onderverdeeld: medicatie om het gedrag te controleren
of te beheersen
- 1e groep: Fixatiemateriaal wordt omschreven als
elke handelingsmethode (zowel menselijk als VOORBEELDEN van chemische fixatie:
mechanisch), materiaal of uitrusting die aan of - Sedativa (geneesmiddelen met
nabij het lichaam wordt aangebracht en niet bewustzijn verlagende werking)
eenvoudig kan worden verwijderd. Het doel - Antipsychotica (geneesmiddelen ter
hiervan is om de bewegingsvrijheid of de behandeling van psychosen
toegang tot het lichaam te beperken. - Anxiolytica (geneesmiddelen ter
behandeling van angststoornissen)
- 2e groep: Fixatiemateriaal wordt gezien als één
middel met twee mogelijke functies: het
belemmeren van menselijk functioneren of het
bevorderen ervan.
Fysieke fixatie is de meest gehanteerde vorm van
vrijheidsbeperking en heeft 3 belangrijke kenmerken:
- Het doel is de persoonlijke bewegingsvrijheid
opzettelijk te beperken of te controleren
- Dit dient te gebruiken aan de hand van een
welbepaalde uitrusting
- Deze uitrusting kan niet gemakkelijk
gecontroleerd of verwijderd worden door de
persoon zelf
VOORBEELDEN van fysieke fixatie:
- Pols- en enkelbanden, riemen
- Vestjes, lakens, handschoenen
- Rolstoelen of zetels die kunnen kantelen
- Slaapzak (trappelzak/trippelhoes)
- Onrusthekkens
2. Beweegredenen tot fixeren:
LEGENDE:
1. Definitie
1.1. Vrijheid beperkende maatregelen
1.2. Fysieke en chemische fixatie
2. Beweegredenen tot fixeren
3. Probleemstelling
4. Alternatieven voor fixeren
4.1. Vallen voorkomen (oneigenlijke indicatie)
4.2. Onrustig gedrag en dwaalgedrag
4.3. Verwijdering van medisch materiaal verhinderen
5. Principes bij fixeren
6. Risico’s en gevaren
7. Materialen
7.1. Algemeen
7.2. Aandachtspunten
7.3. Veel gebruikte fixatiematerialen
1. Definitie:
, 1.1. Vrijheid beperkende maatregelen:
Er bestaan heel wat definities om vrijheid beperkende maatregelen te
definiëren. Hieronder wordt een ruime definitie gekozen.
Een vrijheid beperkende maatregel (VBM) = een interventie die beperkende
gevolgen heeft voor de individuele vrijheid van de patiënt. Dat betekent dat
zowel de beperking van bewegingsvrijheid (fysieke fixatie), als de beperking van
gedrag, als de beperking van vrijheid door medicatie (chemische fixatie),
mogelijk vormen zijn van vrijheid beperkende maatregelen. Deze maatregelen
kunnen zowel op individueel als op groepsniveau worden toegepast.
VOORBEELDEN:
- Bewegingsvrijheid beperken: kamer op slot, gesloten afdeling, …
- Vrijheidsbeperking van gedrag: leefregels, de vrijheid om zelf de dag in te
delen, vrije tijd kiezen …
- Vrijheidsbeperking op groepsniveau: gesloten afdeling
- Vrijheidsbeperking op individueel niveau: een patiënt ka zijn stoel niet
verlaten door een voorzettafel
In de Belgische wetgeving en internationale verdragen is de beperking van
iemands vrijheid in principe verboden, zoals vastgelegd in de Grondwet (artikel
12) en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (artikel 5). De
richtlijn over de rechten van de patiënt benadrukt dat individuen vooraf
geïnformeerd moeten worden en expliciet moeten instemmen met medische
ingrepen.
Toch zijn er situaties, vooral in de gezondheidszorg, waarin een beperking van
vrijheden is toegestaan. De gecoördineerde wet over de uitvoering van
gezondheidszorgberoepen staat bepaalde maatregelen toe, zoals fixatie,
isolatie, beveiliging en toezicht, ter voorkoming van lichamelijk letsel voor de
patiënt of anderen. Deze handelingen worden gezien als noodzakelijk (B1-
handeling) in noodsituaties waarbij onmiddellijke actie vereist is.
Het is cruciaal te benadrukken dat deze uitzonderingen niet expliciet in de wet
zijn vastgelegd en dat hun toepassing zorgvuldig moet worden overwogen, met
een focus op de balans tussen het beschermen van persoonlijke vrijheid en de
noodzaak om lichamelijk letsel te voorkomen in extreme situaties.
1.2. Fysieke en chemische fixatie:
, Fysieke fixatie: Chemische fixatie:
In de literatuur worden de termen fysieke en Daartegenover staat chemische fixatie, dit
chemische fixatie vaak genoemd. Voor fysieke fixatie is het gebruik van neuroleptische,
zijn er verschillende definities, die in 2 groepen anxiolytica, sedatieve of hypnotische
kunnen worden onderverdeeld: medicatie om het gedrag te controleren
of te beheersen
- 1e groep: Fixatiemateriaal wordt omschreven als
elke handelingsmethode (zowel menselijk als VOORBEELDEN van chemische fixatie:
mechanisch), materiaal of uitrusting die aan of - Sedativa (geneesmiddelen met
nabij het lichaam wordt aangebracht en niet bewustzijn verlagende werking)
eenvoudig kan worden verwijderd. Het doel - Antipsychotica (geneesmiddelen ter
hiervan is om de bewegingsvrijheid of de behandeling van psychosen
toegang tot het lichaam te beperken. - Anxiolytica (geneesmiddelen ter
behandeling van angststoornissen)
- 2e groep: Fixatiemateriaal wordt gezien als één
middel met twee mogelijke functies: het
belemmeren van menselijk functioneren of het
bevorderen ervan.
Fysieke fixatie is de meest gehanteerde vorm van
vrijheidsbeperking en heeft 3 belangrijke kenmerken:
- Het doel is de persoonlijke bewegingsvrijheid
opzettelijk te beperken of te controleren
- Dit dient te gebruiken aan de hand van een
welbepaalde uitrusting
- Deze uitrusting kan niet gemakkelijk
gecontroleerd of verwijderd worden door de
persoon zelf
VOORBEELDEN van fysieke fixatie:
- Pols- en enkelbanden, riemen
- Vestjes, lakens, handschoenen
- Rolstoelen of zetels die kunnen kantelen
- Slaapzak (trappelzak/trippelhoes)
- Onrusthekkens
2. Beweegredenen tot fixeren:
