PSYCHOPATHOLOGIE
INLEIDING
1 GEESTELIJKE GEZONDHEID OF GEESTELIJKE ONGEZONDHEID?
psychopathologie = wetenschap in geestelijke gezondheidszorg
Optimale geestelijke gezondheid :
- geen psychische klachten (pathogenetisch element)
- goed functioneren (salutogenetisch element positieve geestelijke gezondheid geluk)
veel mogelijkheden om positieve geestelijke gezondheid in kaart te brengen GEVOLG?
Basis om bevindingen te vertalen in evidence-based aanpak
2 PSYCHOPATHOLOGIE: KIJK OP AFWIJKEND GEDRAG
Psychopathologie = ziekteleer van geest
- Deelgebied psychiatrie & klinische psychologie
- Afwijkende emoties, gedachten, gedrag, oorzaken & behandelingsmogelijkheden
Beschrijven symptomen diagnose behandeling
2.1 hoe keken we vroeger naar afwijkend gedrag?
Prehistorie & oudheid
Zot, mad, insane
- verzorgd in bezweringstaferelen
o terugvinden op rotsschilderingen
- Schedelboringen : boze geesten verdwijnen
Hippocrates :
- Invloed van boze geest
- Verklaring : mentale problematieken in onevenwicht van 4 lichaamssappen
Galenus van pergamon : opdeling 4 sappen
- Elk sap temperament
o Bloed sanguïnische type (vurig, levendig)
o Gele gal cholerische type (driftig, opvliegend)
o Slijm flegmatische type (rustig, kalm)
, o Zwarte gal melancholische type (angstig, pessimistisch)
Psychische ziekte hersenziekte
Behandeling?
- Warme, koude baden
- Rust
- dieet
Verstedelijking : ontstaan dolhuizen
- bezeten mensen & verstoorders van openbare orde
- insect veroorzaakt krankzinnigheid
- kei verwijderen door schedelboringen
Jaren 1100
Kerk
- Communiceren met god
- Beperkte invloed
o Psychisch zieken gevaarlijk
o Hekserij, verbanning, foltering
- Uitsluiting uit samenleving
Vanaf 2e helft van 18e eeuw geloof in hekserij & bezetenheid verdween
Begin 19e eeuw
Philippe pinel
- 1ste revolutie in psychiatrie
o Eigen classificatie (5 categoriëen)
o Recht op specifieke medische verzorging
- Franse wet op krankzinningenzorg
o Samenleving beschermen door waanzin als behandelbare ziekte te zien
o Willekeurige opsluiting vermijden
Jozef guislain als Vlaamse evenbeeld
- 1ste gesticht humane behandeling
Behoefte aan ordering groeit
- Classificeren label geven
Einde 19e eeuw
Joseph breuer & sigmund freud
- Basis psycho analyse
- Collocatiewet van guislain
o Gedwongen opnames
Eerste helft 20ste eeuw
Spontaan herstel in instelling OF dure psycho analyse
alternatieve methodieken (verschillende kuren)
- Coma’s
o Shockkuren : toedienen insuline
, o Suikeroplossing toedienen wakker
- koortskuren, slaapkuren
Chirurgie
- Geen doorbraak
Vanaf 1950
Opkomst psychofarmaca
- 2e revolutie binnen psychiatrie
1ste antipsychoticum in 1952
- Bestrijden van wanen, angsten
Mogelijkheid ambulante hulp
Antipsychiatrische golf
- Vijandig tegen opvattingen over behandeling in PZ
o Patiënt verliest zijn identiteit
o Ziekmakend
o Verzetten tegen zieke maatschappij
- De-Institutionalisering
Grote vermindering van aantal ziekenhuisbedden
1980-1990
Combinatie medicatie & psychotherapie
Aanpassing collocatiewet
- Meer rechtszekerheid
- Beslissing : vrederechter
1990-2010
Evolutie psychiatrie
Patiënten & familieverenigingen
- Ups&downs
Doelgroepen volgens leeftijdscategorie (kinderen) & specifieke groepen (verslaving)
Gelijkwaardige relatie patiënt/hv
- Meer info
Bezetting ziekenhuisbedden gedaald
- Professionele & gespecialiseerde organisaties
Opkomst ervaringsdeskundigen
- Vormingen & bijscholingen bijdrage in zorg voor anderen
2.2 Hoe kijken we vandaag naar afwijkend gedrag?
herstelgerichte benadering
- kritische blik van medisch georiënteerde psychiatrie
o nadruk op diagnose stellen zonder kijken naar sociale context
- meer dan hun ‘stoornis’
, o Aandacht voor wat nog wel kan
o Geen genezing
- Geen resultaat, WEL process
o Nieuwe dingen tegenkomen
- Uniek, onvoorspelbaar; op ieders tempo
o Medicatie of in groep
- Eigen regie maar niet alleen!
- Hulpverleners als kwartiermakers
o Veilige plaats voor talenten, sterke punten te benutten
o Meer sociale betrokkenheid
o Tolerantie samenleving
- Trage processen
- Veel initiatieven: Te Gek, Rode Neuzen, BV’s
o Toegankelijker om spreken over problematiek
- Succes
Hulpverleners & samenleving
Samenspel behandeling, maatschappelijk functioneren & persoonlijk herstel
Populatie onderzoek
Ronny bruffaerts
- Zorg op maat?
- Wie krijgt hulp?
- Juist gebruik van ziekenhuisbedden
o Onnodige langdurige residentiële behandelingen goedkoper
Preventie
Preventie op jonge leeftijd
- Lage budgetten
- Kinderen onder radar (armoede, migratieachtergrond)
- Grote impact op economie & maatschappij
- Inperken van ernst & gevolgen op latere leeftijd
o Later : Langdurige arbeidsongeschiktheid
- Werk = hefboom voor herstel psychiatrische aandoening
o Veel dimensies
Inkomen, zingeving, sociale contacten
Profiel van hulpzoeker verandert
Externaliserende stoornissen
- Start in jaren 70 & groeit
- Geen controle over gevoelens & emoties
- Externe attributies
o ‘’Hoe kan ik je helpen? ‘’ zeg jij maar, ik weet het niet
Vermaatschappelijking
Vermaatschappelijking, omgekeerde vermaatschappeling & stigma
- Zorg in vertrouwde omgeving
o Ambulant, thuiszorg = gemeenschapsgerichte zorg
- Outreachende zorg
o Naar omgeving
Bv. Gevangenis, voorziening
- Not in my backyard
INLEIDING
1 GEESTELIJKE GEZONDHEID OF GEESTELIJKE ONGEZONDHEID?
psychopathologie = wetenschap in geestelijke gezondheidszorg
Optimale geestelijke gezondheid :
- geen psychische klachten (pathogenetisch element)
- goed functioneren (salutogenetisch element positieve geestelijke gezondheid geluk)
veel mogelijkheden om positieve geestelijke gezondheid in kaart te brengen GEVOLG?
Basis om bevindingen te vertalen in evidence-based aanpak
2 PSYCHOPATHOLOGIE: KIJK OP AFWIJKEND GEDRAG
Psychopathologie = ziekteleer van geest
- Deelgebied psychiatrie & klinische psychologie
- Afwijkende emoties, gedachten, gedrag, oorzaken & behandelingsmogelijkheden
Beschrijven symptomen diagnose behandeling
2.1 hoe keken we vroeger naar afwijkend gedrag?
Prehistorie & oudheid
Zot, mad, insane
- verzorgd in bezweringstaferelen
o terugvinden op rotsschilderingen
- Schedelboringen : boze geesten verdwijnen
Hippocrates :
- Invloed van boze geest
- Verklaring : mentale problematieken in onevenwicht van 4 lichaamssappen
Galenus van pergamon : opdeling 4 sappen
- Elk sap temperament
o Bloed sanguïnische type (vurig, levendig)
o Gele gal cholerische type (driftig, opvliegend)
o Slijm flegmatische type (rustig, kalm)
, o Zwarte gal melancholische type (angstig, pessimistisch)
Psychische ziekte hersenziekte
Behandeling?
- Warme, koude baden
- Rust
- dieet
Verstedelijking : ontstaan dolhuizen
- bezeten mensen & verstoorders van openbare orde
- insect veroorzaakt krankzinnigheid
- kei verwijderen door schedelboringen
Jaren 1100
Kerk
- Communiceren met god
- Beperkte invloed
o Psychisch zieken gevaarlijk
o Hekserij, verbanning, foltering
- Uitsluiting uit samenleving
Vanaf 2e helft van 18e eeuw geloof in hekserij & bezetenheid verdween
Begin 19e eeuw
Philippe pinel
- 1ste revolutie in psychiatrie
o Eigen classificatie (5 categoriëen)
o Recht op specifieke medische verzorging
- Franse wet op krankzinningenzorg
o Samenleving beschermen door waanzin als behandelbare ziekte te zien
o Willekeurige opsluiting vermijden
Jozef guislain als Vlaamse evenbeeld
- 1ste gesticht humane behandeling
Behoefte aan ordering groeit
- Classificeren label geven
Einde 19e eeuw
Joseph breuer & sigmund freud
- Basis psycho analyse
- Collocatiewet van guislain
o Gedwongen opnames
Eerste helft 20ste eeuw
Spontaan herstel in instelling OF dure psycho analyse
alternatieve methodieken (verschillende kuren)
- Coma’s
o Shockkuren : toedienen insuline
, o Suikeroplossing toedienen wakker
- koortskuren, slaapkuren
Chirurgie
- Geen doorbraak
Vanaf 1950
Opkomst psychofarmaca
- 2e revolutie binnen psychiatrie
1ste antipsychoticum in 1952
- Bestrijden van wanen, angsten
Mogelijkheid ambulante hulp
Antipsychiatrische golf
- Vijandig tegen opvattingen over behandeling in PZ
o Patiënt verliest zijn identiteit
o Ziekmakend
o Verzetten tegen zieke maatschappij
- De-Institutionalisering
Grote vermindering van aantal ziekenhuisbedden
1980-1990
Combinatie medicatie & psychotherapie
Aanpassing collocatiewet
- Meer rechtszekerheid
- Beslissing : vrederechter
1990-2010
Evolutie psychiatrie
Patiënten & familieverenigingen
- Ups&downs
Doelgroepen volgens leeftijdscategorie (kinderen) & specifieke groepen (verslaving)
Gelijkwaardige relatie patiënt/hv
- Meer info
Bezetting ziekenhuisbedden gedaald
- Professionele & gespecialiseerde organisaties
Opkomst ervaringsdeskundigen
- Vormingen & bijscholingen bijdrage in zorg voor anderen
2.2 Hoe kijken we vandaag naar afwijkend gedrag?
herstelgerichte benadering
- kritische blik van medisch georiënteerde psychiatrie
o nadruk op diagnose stellen zonder kijken naar sociale context
- meer dan hun ‘stoornis’
, o Aandacht voor wat nog wel kan
o Geen genezing
- Geen resultaat, WEL process
o Nieuwe dingen tegenkomen
- Uniek, onvoorspelbaar; op ieders tempo
o Medicatie of in groep
- Eigen regie maar niet alleen!
- Hulpverleners als kwartiermakers
o Veilige plaats voor talenten, sterke punten te benutten
o Meer sociale betrokkenheid
o Tolerantie samenleving
- Trage processen
- Veel initiatieven: Te Gek, Rode Neuzen, BV’s
o Toegankelijker om spreken over problematiek
- Succes
Hulpverleners & samenleving
Samenspel behandeling, maatschappelijk functioneren & persoonlijk herstel
Populatie onderzoek
Ronny bruffaerts
- Zorg op maat?
- Wie krijgt hulp?
- Juist gebruik van ziekenhuisbedden
o Onnodige langdurige residentiële behandelingen goedkoper
Preventie
Preventie op jonge leeftijd
- Lage budgetten
- Kinderen onder radar (armoede, migratieachtergrond)
- Grote impact op economie & maatschappij
- Inperken van ernst & gevolgen op latere leeftijd
o Later : Langdurige arbeidsongeschiktheid
- Werk = hefboom voor herstel psychiatrische aandoening
o Veel dimensies
Inkomen, zingeving, sociale contacten
Profiel van hulpzoeker verandert
Externaliserende stoornissen
- Start in jaren 70 & groeit
- Geen controle over gevoelens & emoties
- Externe attributies
o ‘’Hoe kan ik je helpen? ‘’ zeg jij maar, ik weet het niet
Vermaatschappelijking
Vermaatschappelijking, omgekeerde vermaatschappeling & stigma
- Zorg in vertrouwde omgeving
o Ambulant, thuiszorg = gemeenschapsgerichte zorg
- Outreachende zorg
o Naar omgeving
Bv. Gevangenis, voorziening
- Not in my backyard
