Bewijsrecht Prof Vanlerberghe 2024-2025
0. ALGEMEEN
• Overgangsrecht is van belang
• Bijzondere studie bewijsrecht?
o Burgerlijk bewijsrecht
§ Boek 8
o Ondernemingsbewijsrecht
o Aspecten van Ger.R.
§ Dskundige onderzoek
• Organisatie colleges
o Hoorcollege
o Oefeningen
§ Op BB casusen -> grondig lezen
INHOUD
• Inleiding
o Wat is bewijzen?
o Bewijssystemen
o Bronnen van het burgerlijk bewijsrecht
o Algemene begrippen
• Het recht op bewijs
o Beginsel
o Grenzen
§ Gereglementeerd bewijs
§ Beoordelingsmarge
§ Geoorloofd bewijs
o Taakverdeling inzake het bewijs
o Aanvullend karakter van de bewijsregels
o Voorwerp van het bewijs
• Bewijslast :
o Algemene beginselen
o Toepassingen (oefeningen)
• Bewijsstandaard
o = maten van de rechter die overtuigd is om bewijs aan te nemen
o Mag die nog twijfelen of 100% zeker zijn?
• Toelaatbaarheid van de bewijsmiddelen
o Algemene bepalingen
§ Vrij bewijsstelsel
§ Gereglementeerd bewijsstelsel
• = niet alle bewijsmiddelen zijn toelaatbaar
o Burgerlijk bewijsrecht
§ Deel vrij en deels geregelementeerd
1
,Bewijsrecht Prof Vanlerberghe 2024-2025
§ Vrij = bewijs van feiten
§ Als je RH, verbintenissen en geld gereglementeerd
bewijs
• Ovk voor bepaald waarde -> niet door getuige
of vermoedens
§ Wel hierachie van bewijs
o Strafrecht is uitzondering en geld een vrij bewijs
§ Geen voorgeschreven bewijsstelsel
§ geen hierachie van bewijs
§ Wel regels bewijslast -> geoorloofd bewijs
o Uitzonderingen op het gereglementeerd bewijsstelsel
§ Eenzijdige rechtshandelingen
§ Bewijs door en tegen ondernemingen
§ Onmogelijkheid om te bewijzen
§ Andere uitzonderingen
• Bewijsmiddelen (vaste soorten)
o Bewijs door een ondertekend geschrift
o Bewijs door getuigen
o Vermoedens
§ Wat niet onder iets anders valt dan valt dit hier onder
o Bekentenis
o Eed
o Onderzoeksmaatregelen
§ Overlegging van stukken
• Veroordeeld tot overlegging als die een stuk bezit
§ Deskundigenonderzoek
o Grensoverschrijdende bewijsgaring
CURSUSMATERIAAL
• Examen
o Schriftelijk zonder mondelinge toelichting
§ Elektronisch
§ Gesloten boek
§ Niet geannoteerd wetboek
§ Casus zoals in de les besproken waarop de verschillende onderdelen van het
vak worden toegepast
o Bewijsrechtelijk oogpunt
o Bewijsregels gaan toepassen
o Kan die aanspraken hard maken
• à Korte weergave theorie met toepasselijke wettelijke bepaling
• à Concrete toepassing op de casus
§ Duur examen : 3u
• Nuttig studiemateriaal
o Vanlerberghe B., “Het bewijs” in Vansweevelt T. & Weyts B., Handboek
Verbintenissenrecht, Antwerpen, Intersentia, 2023, 1133-1262
§ Dit wel studeren
2
,Bewijsrecht Prof Vanlerberghe 2024-2025
o Slides en Lesnota’s
§ Wat in de les gezegd is van belang en de slides
1. INLEIDING
1.1. WAT IS BEWIJZEN?
• Bewijzen is de rechter overtuigen van de juistheid van een bewering aan de hand van bepaalde
elementen
o Het overtuigen van de waarachtigheid van een feit
§ Partijen zijn het niet eens à Gaat niet echt om de waarheid aan te tonen
§ Vb supermarkt en er valt iemand van fiets en fout gemaakt omdat er een andere
perseptie is
§ Vb casus 1: mixer ontploft en fabrikant is dat wel zo?
• Heel moelijk om bewijs te lever van feiten
§ Vb in gent waterleiding en opmaken en risco op instorten en gespecialiseerde
aannemer en prijs kan niet gehandhaafd en zandsteen formatie en meer werk en
recht op meerprijs -> overheidsopdrachten
• Moest bewijs leveren dat zandsteen
o Het overtuigen van de rechter
§ De rechter overtuigen niet de tegenpartij
o Het overtuigen overeenkomstig de wet
§ Bewijs niet de rechtsregel maar de feiten moeten worden bewezen
§ Geregelmenteerd sytheem
• Onderscheid formeel bewijsrecht / materieel bewijsrecht
o Formeel bewijsrecht : bewijsvoering (Ger.W.)
§ Hoe kan men bewijs vergaren ?
• Concreet bewijsmiddelen uitoefenen
§ Door ter plaatse gaan kijken (plaatsbezoek)
§ Overlegging van stukken
§ Deskundige onderzoek
o Materieel bewijsrecht : bewijswaardering (BW)
§ = adhv welke regels kan men bewijs regels en bewijswaarde
• Welke bewijsmiddelen + bewijswaarde
§ Wat is de bewijswaarde van het geschil
• Belang van het bewijs : idem est non esse et non probari (niet bewijzen is niet bestaan)
o In een proces
§ Feiten zijn niet bewezen ?
§ Eerst feiten bewijzen en dan rechtsregel toepassen
o Buiten een proces
§ Kansen inschatten op slagen van proces
§ Kan u aantonen wat u beweert?
o Relativiteit van het bewijs
§ Bewijs van een feit
§ Beslissing rechter op basis van er niet is gebeurt
§ Vb vrouw met 2 kinderen uit BE en ik word mishandeld en de kinderen ook -> dat
is niet bewezen -> zeer ontgoocheld
3
, Bewijsrecht Prof Vanlerberghe 2024-2025
1.2. BEWIJSSYSTEMEN
• Systeem van de vrije bewijsvoering
o Alle bewijsmiddelen is toegelaten
§ Strafzaken (vrij bewijs / ook feiten)
• Ook stircte regels in geoorloofd bewijs
o Alle bewijsmiddelen toegelaten
o Geen hiërarchie
• Systeem van de gereglementeerde bewijsvoering (zoals in Burgerlijk zaken)
o Wat?
§ Regeling van de toelaatbaarheid van de bewijsmiddelen
• Bewijs van getuige is niet toelaatbaar
• Stricte regeling
§ Regeling van de bewijswaarde van de bewijsmiddelen
• Geschrift is toegelaten en bekentenis is hoger hierachie
o Kenmerken (waarom sytheem gereglementeerd bewijs? )
§ Wantrouwen betreffende getuigenbewijs
• Niet geloofwaardig -> perceptie is andere
• Niet betrouwbaar
• Niet in alle landen hetzelfde
o In NL veel meer
o BE In echtscheiding 2007 veel getuigeverhoren
o BE Bij verkeersongevallen wel getuigen ondervragen
o à traditie in BE niet echt doen
§ Vertrouwen in bewijs door ondertekend geschrift
• Ogenblik geschrift opmaken is partijen het eens
• Dan is er nog geen betwisting ->betrouwbaar en wijzigd niet in loop ter
tijd – vervaagd niet anders bij getuige
• Steeds toegelaten
• Grotere bewijswaarde
o Kleinere bewijswaarde bij getuige en vermoedens
§ Complexer
• Veel complexer en moeilijker -> alles volledig instaan wel akte
opgemaakt of iets anders overeengekomen
o Dan is het onrechtvaardig voor de partijen
o Zelf met middelen bewijs tegen akte -> niet door getuige of
vermoedens
• Gevolg gereglementeerd bewijs
o Meer zekerheid
§ Bewijs getuigen en vermoedens gn zekerheid
§ Minder overeenstemming werkelijkheid
o Minder overeenstemming met de werkelijkheid ?
§ In bepaalde gevallen kan er bij gebrek aan ondertekend geschrift niet bewezen
worden
§ Maar de bekentenis en de eed zijn steeds toelaatbaar
4
0. ALGEMEEN
• Overgangsrecht is van belang
• Bijzondere studie bewijsrecht?
o Burgerlijk bewijsrecht
§ Boek 8
o Ondernemingsbewijsrecht
o Aspecten van Ger.R.
§ Dskundige onderzoek
• Organisatie colleges
o Hoorcollege
o Oefeningen
§ Op BB casusen -> grondig lezen
INHOUD
• Inleiding
o Wat is bewijzen?
o Bewijssystemen
o Bronnen van het burgerlijk bewijsrecht
o Algemene begrippen
• Het recht op bewijs
o Beginsel
o Grenzen
§ Gereglementeerd bewijs
§ Beoordelingsmarge
§ Geoorloofd bewijs
o Taakverdeling inzake het bewijs
o Aanvullend karakter van de bewijsregels
o Voorwerp van het bewijs
• Bewijslast :
o Algemene beginselen
o Toepassingen (oefeningen)
• Bewijsstandaard
o = maten van de rechter die overtuigd is om bewijs aan te nemen
o Mag die nog twijfelen of 100% zeker zijn?
• Toelaatbaarheid van de bewijsmiddelen
o Algemene bepalingen
§ Vrij bewijsstelsel
§ Gereglementeerd bewijsstelsel
• = niet alle bewijsmiddelen zijn toelaatbaar
o Burgerlijk bewijsrecht
§ Deel vrij en deels geregelementeerd
1
,Bewijsrecht Prof Vanlerberghe 2024-2025
§ Vrij = bewijs van feiten
§ Als je RH, verbintenissen en geld gereglementeerd
bewijs
• Ovk voor bepaald waarde -> niet door getuige
of vermoedens
§ Wel hierachie van bewijs
o Strafrecht is uitzondering en geld een vrij bewijs
§ Geen voorgeschreven bewijsstelsel
§ geen hierachie van bewijs
§ Wel regels bewijslast -> geoorloofd bewijs
o Uitzonderingen op het gereglementeerd bewijsstelsel
§ Eenzijdige rechtshandelingen
§ Bewijs door en tegen ondernemingen
§ Onmogelijkheid om te bewijzen
§ Andere uitzonderingen
• Bewijsmiddelen (vaste soorten)
o Bewijs door een ondertekend geschrift
o Bewijs door getuigen
o Vermoedens
§ Wat niet onder iets anders valt dan valt dit hier onder
o Bekentenis
o Eed
o Onderzoeksmaatregelen
§ Overlegging van stukken
• Veroordeeld tot overlegging als die een stuk bezit
§ Deskundigenonderzoek
o Grensoverschrijdende bewijsgaring
CURSUSMATERIAAL
• Examen
o Schriftelijk zonder mondelinge toelichting
§ Elektronisch
§ Gesloten boek
§ Niet geannoteerd wetboek
§ Casus zoals in de les besproken waarop de verschillende onderdelen van het
vak worden toegepast
o Bewijsrechtelijk oogpunt
o Bewijsregels gaan toepassen
o Kan die aanspraken hard maken
• à Korte weergave theorie met toepasselijke wettelijke bepaling
• à Concrete toepassing op de casus
§ Duur examen : 3u
• Nuttig studiemateriaal
o Vanlerberghe B., “Het bewijs” in Vansweevelt T. & Weyts B., Handboek
Verbintenissenrecht, Antwerpen, Intersentia, 2023, 1133-1262
§ Dit wel studeren
2
,Bewijsrecht Prof Vanlerberghe 2024-2025
o Slides en Lesnota’s
§ Wat in de les gezegd is van belang en de slides
1. INLEIDING
1.1. WAT IS BEWIJZEN?
• Bewijzen is de rechter overtuigen van de juistheid van een bewering aan de hand van bepaalde
elementen
o Het overtuigen van de waarachtigheid van een feit
§ Partijen zijn het niet eens à Gaat niet echt om de waarheid aan te tonen
§ Vb supermarkt en er valt iemand van fiets en fout gemaakt omdat er een andere
perseptie is
§ Vb casus 1: mixer ontploft en fabrikant is dat wel zo?
• Heel moelijk om bewijs te lever van feiten
§ Vb in gent waterleiding en opmaken en risco op instorten en gespecialiseerde
aannemer en prijs kan niet gehandhaafd en zandsteen formatie en meer werk en
recht op meerprijs -> overheidsopdrachten
• Moest bewijs leveren dat zandsteen
o Het overtuigen van de rechter
§ De rechter overtuigen niet de tegenpartij
o Het overtuigen overeenkomstig de wet
§ Bewijs niet de rechtsregel maar de feiten moeten worden bewezen
§ Geregelmenteerd sytheem
• Onderscheid formeel bewijsrecht / materieel bewijsrecht
o Formeel bewijsrecht : bewijsvoering (Ger.W.)
§ Hoe kan men bewijs vergaren ?
• Concreet bewijsmiddelen uitoefenen
§ Door ter plaatse gaan kijken (plaatsbezoek)
§ Overlegging van stukken
§ Deskundige onderzoek
o Materieel bewijsrecht : bewijswaardering (BW)
§ = adhv welke regels kan men bewijs regels en bewijswaarde
• Welke bewijsmiddelen + bewijswaarde
§ Wat is de bewijswaarde van het geschil
• Belang van het bewijs : idem est non esse et non probari (niet bewijzen is niet bestaan)
o In een proces
§ Feiten zijn niet bewezen ?
§ Eerst feiten bewijzen en dan rechtsregel toepassen
o Buiten een proces
§ Kansen inschatten op slagen van proces
§ Kan u aantonen wat u beweert?
o Relativiteit van het bewijs
§ Bewijs van een feit
§ Beslissing rechter op basis van er niet is gebeurt
§ Vb vrouw met 2 kinderen uit BE en ik word mishandeld en de kinderen ook -> dat
is niet bewezen -> zeer ontgoocheld
3
, Bewijsrecht Prof Vanlerberghe 2024-2025
1.2. BEWIJSSYSTEMEN
• Systeem van de vrije bewijsvoering
o Alle bewijsmiddelen is toegelaten
§ Strafzaken (vrij bewijs / ook feiten)
• Ook stircte regels in geoorloofd bewijs
o Alle bewijsmiddelen toegelaten
o Geen hiërarchie
• Systeem van de gereglementeerde bewijsvoering (zoals in Burgerlijk zaken)
o Wat?
§ Regeling van de toelaatbaarheid van de bewijsmiddelen
• Bewijs van getuige is niet toelaatbaar
• Stricte regeling
§ Regeling van de bewijswaarde van de bewijsmiddelen
• Geschrift is toegelaten en bekentenis is hoger hierachie
o Kenmerken (waarom sytheem gereglementeerd bewijs? )
§ Wantrouwen betreffende getuigenbewijs
• Niet geloofwaardig -> perceptie is andere
• Niet betrouwbaar
• Niet in alle landen hetzelfde
o In NL veel meer
o BE In echtscheiding 2007 veel getuigeverhoren
o BE Bij verkeersongevallen wel getuigen ondervragen
o à traditie in BE niet echt doen
§ Vertrouwen in bewijs door ondertekend geschrift
• Ogenblik geschrift opmaken is partijen het eens
• Dan is er nog geen betwisting ->betrouwbaar en wijzigd niet in loop ter
tijd – vervaagd niet anders bij getuige
• Steeds toegelaten
• Grotere bewijswaarde
o Kleinere bewijswaarde bij getuige en vermoedens
§ Complexer
• Veel complexer en moeilijker -> alles volledig instaan wel akte
opgemaakt of iets anders overeengekomen
o Dan is het onrechtvaardig voor de partijen
o Zelf met middelen bewijs tegen akte -> niet door getuige of
vermoedens
• Gevolg gereglementeerd bewijs
o Meer zekerheid
§ Bewijs getuigen en vermoedens gn zekerheid
§ Minder overeenstemming werkelijkheid
o Minder overeenstemming met de werkelijkheid ?
§ In bepaalde gevallen kan er bij gebrek aan ondertekend geschrift niet bewezen
worden
§ Maar de bekentenis en de eed zijn steeds toelaatbaar
4
