ZSO RECHT 2: RECHTEN VAN DE PATIËNT
Uitgangspunten van de wet van 22 augustus 2002 betreffende de rechten van de
patiënt
Deze wet was nodig omdat hiervoor de rechten van de patiënt werden afgeleid uit
verschillende teksten. In bepaalde gevallen ontbrak het de patiënt aan duidelijke bescherming.
En sommige wetten spraken elkaar tegen of ze bevatten regels die ongunstig waren voor de
patiënt.
Door de rechten van de patiënt duidelijk te omschrijven en samen te brengen in 1 wet, weet
iedereen waar zich aan te houden en dit zorgt voor een betere relatie tussen patiënt en
zorgverstrekker.
Doelstellingen van de wet
Een verbetering van de kwaliteit van de dienstverlening in de gezondheidszorg.
Wet voert aantal vernieuwingen door, maar sluit ook zo veel mogelijk aan bij bestaande
wetgeving en deontologische regels.
Rechten van de zorgverstrekker werden gepreciseerd.
Rechten, maar ook plichten van de patiënt.
Bv: plicht om nodige informatie te geven en raadgevingen opvolgen
Toepassingsgebied van de wet
- Alle zorgverstrekkers, zowel die binnen instelling werken als zelfstandigen
- Alle patiënten
Patiëntenrechtenwet is ook van toepassing als de gezondheidszorg wordt verstrekt op
verzoek van een vertegenwoordiger, een derde of wanneer er geen verzoek is geuit bij
spoedgevallen.
Ziekenhuis zal aansprakelijk zijn wanneer de zorgverstrekkers de patiëntenrechtenwet niet
naleven.
Elk ziekenhuis heeft een ombudsfunctie om te bemiddelen bij klachten over
patiëntenrechten.
Het begrip ‘gezondheidszorg’
De wet interpreteert dit zeer ruim!
“Alle diensten die een zorgverstrekker verstrekt met het ook op het bevorderen, vaststellen,
behouden, herstellen of verbeteren van de gezondheidstoestand van een patiënt om hem bij
zijn sterven te begeleiden.”
Preventieve en curatieve zorg, nazorg, revalidatie, medische onderzoeken in kader van
verzekeringsgeneeskunde, gerechtelijke geneeskunde, onderzoek door arbeidsgeneesheer,
schoolgeneeskunde…
Vertegenwoordiging van de patiënt (artikel 12-15)
De patiënt oefent zelf zijn rechten uit maar wanneer de patiënt wettelijk of feitelijk
wilsonbekwaam is, worden de rechten uitgeoefend door een vertegenwoordiger.
Bij minderjarigen (wettelijke wilsonbekwaam)
In principe worden de rechten van minderjarige patiënten door ouders of voogd
uitgeoefend.
Bij onbekwaam verklaarde meerderjarigen
Meerderjarigen met statuut van verlengde minderjarigheid of statuut van
onbekwaamverklaarde.
De rechten blijven uitgeoefend door ouders of voogd.
Bij wilsonbekwame meerderjarigen
Meerderjarigen zijn feitelijk niet meer in slaat om zelf hun rechten als patiënt uit te
oefenen. (bv: demente patiënt)
Deze beoordeling gebeurd door zorgverstrekker.
3 situaties:
Door de patiënt aangeduide vertegenwoordiger
Patiënt heeft zelf een vertegenwoordiger aangeduid. Dit moet schriftelijk
gebeuren en worden ondertekend door patiënt en vertegenwoordiger. Als
, patiënt niet meer kan tekenen, gebeurd dit door getuige. Patiënt zorgt er
zelf voor dat zorgverstrekker weet dat hij een vertegenwoordiger heeft
aangeduid. (Opgenomen in patiëntendossier)
Informele vertegenwoordiger
Patiënt heeft geen vertegenwoordiger aangeduid of deze weigert op te
treden. Dan wordt patiënt vertegenwoordigd door samenwonende
echtgenoot of partner of kind, ouder,… Patiënt kan kiezen bij meerdere
kandidaten.
Geen vertegenwoordiger
Patiënt heeft geen naaste verwanten of er is geen akkoord over de
vertegenwoordiging. Dan behartigd de zorgverstrekker zelf de belangen
van de patiënt. (Multidisciplinair overleg!)
Rechten en plichten van de vertegenwoordiger
Kunnen alle rechten van de patiënt uitoefenen.
Vertegenwoordiger wordt geacht de wil van de zorgvrager te vertolken. Hij kan dus nooit
ingaan tegen een uitdrukkelijke wilsbeschikking van de patiënt, bijvoorbeeld de toelating of
weigering van een behandeling betreft.
Rechten en plichten van de zorgverstrekker
- Zorgverstrekker moet de beslissing van de vertegenwoordiger naast zich neerleggen,
ook na overleg met team, wanneer hij van mening is dat die beslissing een bedreiging
vormt voor het leven of gezondheid van patiënt. Bij een afwijking van beslissing moet
zorgverstrekker dit schriftelijk motiveren in patiëntendossier.
- Zorgverstrekker mag nooit afwijken van de beslissing van de door de patiënt
aangeduide vertegenwoordiger wanneer deze beslissing aansluit bij de uitdrukkelijke
wilsverklaring van de patiënt zelf.
- Zorgverstrekker kan inzage of afschrift van medisch dossier van patiënt geheel of
gedeeltelijk weigeren met oog op bescherming van privacy van patiënt. De
vertegenwoordiger kan dan wel een andere zorgverstrekker aanduiden om dat recht uit
te oefenen. De weigering moet schriftelijk gemotiveerd worden in patiëntendossier.
Rechten van de patiënt
- Recht op kwaliteitsvolle dienstverlening (Artikel 5)
De best mogelijke zorg moet worden verstrekt in functie van de beschikbare
medische kennis en technologie en met naleving van de geldende
wetenschappelijke standaarden en aanbevelingen.
Respect voor morele en culturele waarden en religieuze en filosofische
overtuigingen van patiënt.
Kwalitatieve begeleiding en behandeling zonder onderscheid op basis van sociale
klasse, nationaliteit,…
Kwalitatieve verzorging.
- Recht op vrije keuze van de zorgverstrekker (Artikel 6)
Patiënt kan zelf zorgverstrekker kiezen en deze keuze altijd herzien.
Niet absoluut!
(Beperkt bij wet of door omstandigheden eigen aan organisatie)
Recht om tweede zorgverstrekker te raadplegen voor een tweede advies
(recht op second opinion)
Zorgverstrekker heeft recht om een patiënt te weigeren, behalve bij
spoedgevallen. Patiënt doorverwijzen naar collega.
- Recht op informatie (Artikel 7 en 8)
Zorgverstrekker moet patiënt alle informatie geven die nodig is om inzicht te
krijgen in gezondheidstoestand en de evolutie ervan.
Niet absoluut! Maw Beperkingen:
Uitgangspunten van de wet van 22 augustus 2002 betreffende de rechten van de
patiënt
Deze wet was nodig omdat hiervoor de rechten van de patiënt werden afgeleid uit
verschillende teksten. In bepaalde gevallen ontbrak het de patiënt aan duidelijke bescherming.
En sommige wetten spraken elkaar tegen of ze bevatten regels die ongunstig waren voor de
patiënt.
Door de rechten van de patiënt duidelijk te omschrijven en samen te brengen in 1 wet, weet
iedereen waar zich aan te houden en dit zorgt voor een betere relatie tussen patiënt en
zorgverstrekker.
Doelstellingen van de wet
Een verbetering van de kwaliteit van de dienstverlening in de gezondheidszorg.
Wet voert aantal vernieuwingen door, maar sluit ook zo veel mogelijk aan bij bestaande
wetgeving en deontologische regels.
Rechten van de zorgverstrekker werden gepreciseerd.
Rechten, maar ook plichten van de patiënt.
Bv: plicht om nodige informatie te geven en raadgevingen opvolgen
Toepassingsgebied van de wet
- Alle zorgverstrekkers, zowel die binnen instelling werken als zelfstandigen
- Alle patiënten
Patiëntenrechtenwet is ook van toepassing als de gezondheidszorg wordt verstrekt op
verzoek van een vertegenwoordiger, een derde of wanneer er geen verzoek is geuit bij
spoedgevallen.
Ziekenhuis zal aansprakelijk zijn wanneer de zorgverstrekkers de patiëntenrechtenwet niet
naleven.
Elk ziekenhuis heeft een ombudsfunctie om te bemiddelen bij klachten over
patiëntenrechten.
Het begrip ‘gezondheidszorg’
De wet interpreteert dit zeer ruim!
“Alle diensten die een zorgverstrekker verstrekt met het ook op het bevorderen, vaststellen,
behouden, herstellen of verbeteren van de gezondheidstoestand van een patiënt om hem bij
zijn sterven te begeleiden.”
Preventieve en curatieve zorg, nazorg, revalidatie, medische onderzoeken in kader van
verzekeringsgeneeskunde, gerechtelijke geneeskunde, onderzoek door arbeidsgeneesheer,
schoolgeneeskunde…
Vertegenwoordiging van de patiënt (artikel 12-15)
De patiënt oefent zelf zijn rechten uit maar wanneer de patiënt wettelijk of feitelijk
wilsonbekwaam is, worden de rechten uitgeoefend door een vertegenwoordiger.
Bij minderjarigen (wettelijke wilsonbekwaam)
In principe worden de rechten van minderjarige patiënten door ouders of voogd
uitgeoefend.
Bij onbekwaam verklaarde meerderjarigen
Meerderjarigen met statuut van verlengde minderjarigheid of statuut van
onbekwaamverklaarde.
De rechten blijven uitgeoefend door ouders of voogd.
Bij wilsonbekwame meerderjarigen
Meerderjarigen zijn feitelijk niet meer in slaat om zelf hun rechten als patiënt uit te
oefenen. (bv: demente patiënt)
Deze beoordeling gebeurd door zorgverstrekker.
3 situaties:
Door de patiënt aangeduide vertegenwoordiger
Patiënt heeft zelf een vertegenwoordiger aangeduid. Dit moet schriftelijk
gebeuren en worden ondertekend door patiënt en vertegenwoordiger. Als
, patiënt niet meer kan tekenen, gebeurd dit door getuige. Patiënt zorgt er
zelf voor dat zorgverstrekker weet dat hij een vertegenwoordiger heeft
aangeduid. (Opgenomen in patiëntendossier)
Informele vertegenwoordiger
Patiënt heeft geen vertegenwoordiger aangeduid of deze weigert op te
treden. Dan wordt patiënt vertegenwoordigd door samenwonende
echtgenoot of partner of kind, ouder,… Patiënt kan kiezen bij meerdere
kandidaten.
Geen vertegenwoordiger
Patiënt heeft geen naaste verwanten of er is geen akkoord over de
vertegenwoordiging. Dan behartigd de zorgverstrekker zelf de belangen
van de patiënt. (Multidisciplinair overleg!)
Rechten en plichten van de vertegenwoordiger
Kunnen alle rechten van de patiënt uitoefenen.
Vertegenwoordiger wordt geacht de wil van de zorgvrager te vertolken. Hij kan dus nooit
ingaan tegen een uitdrukkelijke wilsbeschikking van de patiënt, bijvoorbeeld de toelating of
weigering van een behandeling betreft.
Rechten en plichten van de zorgverstrekker
- Zorgverstrekker moet de beslissing van de vertegenwoordiger naast zich neerleggen,
ook na overleg met team, wanneer hij van mening is dat die beslissing een bedreiging
vormt voor het leven of gezondheid van patiënt. Bij een afwijking van beslissing moet
zorgverstrekker dit schriftelijk motiveren in patiëntendossier.
- Zorgverstrekker mag nooit afwijken van de beslissing van de door de patiënt
aangeduide vertegenwoordiger wanneer deze beslissing aansluit bij de uitdrukkelijke
wilsverklaring van de patiënt zelf.
- Zorgverstrekker kan inzage of afschrift van medisch dossier van patiënt geheel of
gedeeltelijk weigeren met oog op bescherming van privacy van patiënt. De
vertegenwoordiger kan dan wel een andere zorgverstrekker aanduiden om dat recht uit
te oefenen. De weigering moet schriftelijk gemotiveerd worden in patiëntendossier.
Rechten van de patiënt
- Recht op kwaliteitsvolle dienstverlening (Artikel 5)
De best mogelijke zorg moet worden verstrekt in functie van de beschikbare
medische kennis en technologie en met naleving van de geldende
wetenschappelijke standaarden en aanbevelingen.
Respect voor morele en culturele waarden en religieuze en filosofische
overtuigingen van patiënt.
Kwalitatieve begeleiding en behandeling zonder onderscheid op basis van sociale
klasse, nationaliteit,…
Kwalitatieve verzorging.
- Recht op vrije keuze van de zorgverstrekker (Artikel 6)
Patiënt kan zelf zorgverstrekker kiezen en deze keuze altijd herzien.
Niet absoluut!
(Beperkt bij wet of door omstandigheden eigen aan organisatie)
Recht om tweede zorgverstrekker te raadplegen voor een tweede advies
(recht op second opinion)
Zorgverstrekker heeft recht om een patiënt te weigeren, behalve bij
spoedgevallen. Patiënt doorverwijzen naar collega.
- Recht op informatie (Artikel 7 en 8)
Zorgverstrekker moet patiënt alle informatie geven die nodig is om inzicht te
krijgen in gezondheidstoestand en de evolutie ervan.
Niet absoluut! Maw Beperkingen:
