Samenvatting - Zorgtraject slikken (E0F53A)

H1: Inleiding​ 5
1.1 Historisch​ 5
1.2 Dysfagie​ 5
1.3 Algemene aspecten slikken​ 6
H2: Normale slikfysiologie​ 7
2.1 Anatomie​ 7
2.2 Innervatie​ 9
2.3 Fysiologie van normale slikact​ 9
2.3.1 Fases van het slikken​ 10
2.3.1.1 Orale fase: voorbereiden en oraal transport​ 10
2.3.1.2 Faryngeale fase​ 10
2.3.1.3 Oesofagale fase​ 11
2.3.2 Ademhaling tijdens het slikken​ 11
2.3.3 Samengevat​ 12
2.3.3.1 Laryngeale beveiliging​ 12
2.3.3.2 Bolus transport/flow​ 12
2.3.3.3 Opening UES​ 12
2.3.4 Invloed soort consistentie​ 13
H3: Slikstoornissen bij volwassenen: pathofysiologie​ 13
3.1 Symptomen versus pathofysiologie​ 13
3.2 Symptomen dysfagie​ 13
3.3 Indeling​ 14
3.4 Prevalentie​ 14
3.5 Gevolgen​ 15
3.6 Tijdstip van aspiratie​ 16
3.6.1 Voor het slikken​ 16
3.6.2 Verslikken tijdens het slikken​ 17
3.6.3 Verslikken na het slikken​ 18
H4: Slikstoornissen bij volwassenen: diagnostiek​ 21
4.1 Internationaal erkende flow bij evaluatie​ 21
4.1.1 Screening​ 21
4.1.1.1 Wat?​ 21
4.1.1.2 Wanneer?​ 23
4.1.1.3 Door wie?​ 23
4.1.1.4 Kenmerken​ 23
4.1.1.5 Screeningsinstrument anno 2022​ 24
4.1.2 Vragenlijsten​ 25
4.1.3 Klinische evaluatie​ 26
4.1.3.1 Wat?​ 26
4.1.3.2 Inhoud​ 26
4.1.3.3 Functioneel slikonderzoek​ 27
4.1.3.4 Algemene onderzoeksinstrumenten​ 28
4.1.3.5 Speekselsliktests​ 28
4.1.3.6 Watersliktest (stresstest)​ 29
1

, 4.1.3.7 Hoestreflextest​ 29
4.1.3.8 Water/pudding/cracker test (multi consistentie testen)​ 29
4.1.4 Instrumentele evaluatie​ 31
4.1.4.1 FEES (Suzan Langmore)​ 32
4.1.4.2 Modified barium swallow (MBS) of Videofluoroscopie (VFS)​ 34
4.1.5.4 Manometrie/manufluorografie​ 36
4.2 Ernstschalen​ 38
4.2.1 Ernstschaal dysfagie​ 38
4.2.2 Quality of life: swallowing quality of life (SWAL-QOL)​ 38
4.2.3 Dysphagia handicap index (DHI)​ 39
H5: Slikstoornissen bij volwassenen - behandeling​ 39
5.1 Algemeen​ 39
5.2 Compenserende behandeling​ 40
5.2.1 Houdingsaanpassingen​ 40
5.2.1.1 Flexie van hoofd of chin tuck​ 40
5.2.1.2 Hoofd kantelen​ 40
5.2.1.3 Draaien​ 41
5.2.1.4 Extensie​ 41
5.2.2 Sensorische stimulatie​ 41
5.2.2.1 Consistentie/viscositeit​ 41
5.2.2.2 Bolusgrootte​ 42
5.2.2.3 Thermische stimulatie​ 43
5.2.2.4 Chemisch (smaakaanpassing)​ 43
5.2.2.5 Aanbiedingswijze​ 43
5.2.3 Slikmanoeuvres​ 44
5.2.3.1 Multiple swallow/naslikken​ 44
5.2.3.2 Effortful swallow​ 44
5.2.3.3 Supraglottic swallow (SGS)​ 45
5.2.3.4 Mendelsohn manoeuvre​ 45
5.3 Revalidatietechnieken​ 46
5.3.1 Mondmotorische oefeningen​ 46
5.3.2 Principes neurale en musculaire plasticiteit​ 46
5.3.3 Carry over​ 47
5.3.4 Mondmotorische behandeling​ 47
5.3.5 Revalidatie manoeuvres​ 48
5.3.5.1 Masako manoeuvre​ 48
5.3.5.2 Shaker exercise​ 49
5.3.6 Verbeteren hoestkracht​ 49
5.3.7 Neuromusculaire elektrische stimulatie (NMES)​ 49
5.3.8 Elektrische stimulatie​ 50
5.3.9 Dysphagia management system (DASI)​ 50
5.3.10 Mc Neill Dysphagia Therapy Program (MDTP)​ 51
5.3.11 Repetitieve transcraniale stimulatie (rTMS)​ 51
5.3.12 Biofeedback in strength and skill training (BiSSkiT)​ 51

2

, 5.5 Medische behandeling​ 51
5.5.1 Behandeling van slikstoornissen​ 51
5.5.2 Heimlich​ 52
5.5.3 Dilatatie UES (bougies/ballon)​ 53
5.5.4 Myotomie UES​ 53
5.5.5 Botox infiltraties​ 54
5.5.6 Diverticulopexie – lasering divertikel​ 54
5.5.7 Stembandmedialisatie​ 55
5.5.8 Alternatieve voeding​ 55
H6: Presbyfagie​ 56
6.1 Primair en secundair verouderingsproces​ 56
6.2 Invloed op slikken bij ouderen​ 56
6.3 Invloed van ouder worden op de slikact​ 57
6.4 Slikadviezen/preventie​ 57
H7: Slikstoornissen ikv hoofd / halsoncologie​ 58
7.1 Risicofactoren​ 58
7.2 Tumoren​ 58
7.2.1 Tumorlocaties​ 58
7.2.2 Tumorstaging: TNM-classificatie​ 59
7.3 Behandelingsopties​ 59
7.3.1 Chirurgie​ 59
7.3.1.1 Behandelingsdoelstelling​ 59
1. Volledige resectie tumor​ 59
2. Optimale reconstructie en revalidatie van fysiologische, functionele en esthetische
aspecten​ 59
7.3.1.2 Hals-klier evidemment​ 60
7.3.2 Radiotherapie​ 60
7.3.3 Radiochemotherapie​ 61
7.3.4 Chemotherapie​ 61
7.3.5 Combinatie chirurgie/radiotherapie​ 61
7.4 Slikproblemen na chirurgie​ 61
7.4.1 Slikken na orale chirurgie​ 61
7.4.2 Slikken na (oro)faryngale chirurgie​ 62
7.4.3 Slikken na laryngeale resecties​ 62
7.5 Slikken na radio(chemo)therapie​ 63
7.5.1 Wat weten we over slikken?​ 63
7.5.2 Functionaliteit na radiochemotherapie​ 64
7.5.3 Dysfagie na radiochemotherapie​ 64
7.5.4 Pre-treatment dysphagia​ 65
7.5.5 Dysfagie tijdens en na radiochemotherapie​ 65
H8: Slikstoornissen bij kanule patiënten​ 66
8.1 Endotracheale intubatie​ 66
8.2 Tracheotomie​ 66
8.3 Slikken bij kanule patiënten​ 67

3

, 8.3.1 Logopedische hulpvragen​ 67
8.3.2 Aspecten gerelateerd aan onderliggend medisch probleem​ 67
8.3.3 Mechanische en neurofysiologische veranderingen​ 67
8.4 Speaking valve/spraakknoopje​ 67
H9: Slikken en medicatie​ 68
9.1 Impact van orale medicatie op slikken​ 68
9.2 Wat weten we?​ 68
9.3 Hoe orale medicatie doorslikken?​ 68
9.4 Waar moet je op letten bij gekende slikproblemen?​ 69
9.5 Geneesmiddelen vorm​ 69
H10: Slikstoornissen bij neurologische aandoeningen​ 69
10.1 Neurologische aandoeningen​ 69
10.2 Uitval craniale zenuwen​ 69
10.3 Slikstoornissen na CVA​ 70
10.3.1 Slikstoornissen na CVA​ 70
10.3.2 FAST​ 70
10.3.3 Mortaliteit​ 70
10.3.4 Slikstoornissen en CVA​ 70
10.3.5 Prognostische factoren​ 71
10.3.6 Slikbehandeling na CVA: heeft logopedie zin?​ 71
10.4 Slikstoornissen bij Parkinsonisme​ 71
10.4.1 Oorzaak en symptomen​ 71
10.4.2 Dysfagie​ 72
10.4.3 Behandeling van dysfagie​ 72
10.5 Slikstoornissen bij neurodegeneratieve aandoeningen​ 72
10.5.1 Amyotrofe lateraalsclerose (ALS)​ 72
10.5.2 Multiple sclerose (MS)​ 73
10.5.3 Myasthenia Gravis​ 73
10.5.4 OPMD​ 74
10.5.5 Myotone Dystrofie (Ziekte van Steinert)​ 74
10.5.6 Huntington’s disease​ 74
10.6 Slikstoornissen bij dementie​ 74




4