1. Op ontdekkingstocht door een bekend gebied? (over de eigen aard van de samenleving)
1.1. Een beeld van een titel
1.2. Het dagelijks leven door de sociologische lens
1.2.1.Selectieve waarneming
1.2.2.Referentiekaders
1.2.3.Overs sport
1.2.4.Over voetbal
1.3. Een stap verder
1.3.1.Echtscheiding
1.3.2.Zelfdoding
1.3.3.Arbeid
1.4. Een eerste definitie van sociologie
2. De samenleving is een veld (van tegengestelde krachten)
2.1. Individu en samenleving: een tweestrijd?
2.2. De samenleving: een vat vol mogelijkheden en beperkingen
2.3. Solidariteit versus strijd
2.3.1.Solidariteit en cohesie
2.3.2.Strijd en conflict
2.4. Ongelijkheid versus gelijkheid
3. Waarmee zijn sociologen bezig? (sociologen doen aan… sociologie)
3.1. De sociologie, een wetenschap als (g)een ander?
3.1.1.Er is meer wetenschap onder de zon dan enkel natuurwetenschap
3.1.2.Laat de samenleving experimenten toe?
3.2. Sociale feiten zijn dingen
3.3. Sociologie is niet normatief
3.4. Sociologie ontdekt en verruimt
1
, 3.5. De sociologie: een van de huizen op het plein van de samenleving, met verschillende kamers en bijbehorende
ramen
4. Blokken uit de sociologische blokkendoos (over sociaal handelen, interactie en communicatie, posities en relaties, rol
en status)
4.1. Sociaal handelen
4.2. Interactie en communicatie
4.2.1.Interactie
4.2.2.Communicatie: verbaal en niet-verbaal
4.2.3.De impact van sociale media op de communicatie
4.3. Sociale relaties en posities, sociale rol en status
4.3.1.Sociale relaties
4.3.2.Sociale posities
4.3.3.Sociale status
4.3.4.De status(in)congruentiehese
4.4. De sociale rol
4.5. Rolattributen en statussymbolen
5. Een netwerk is geen groep
5.1. Sociale netwerken
5.2. Groepen
5.3. Referentiegroepen
5.4. Groepen tussen conflicten solidariteit
6. Moderne samenlevingen zijn altijd multicultureel
6.1. Door de ogen van anderen
6.2. Waarvoor staat cultuur
6.3. Cultuur met een grote en een kleine c
6.4. Cultuur: een patroon van waarden, normen, doeleinden en verwachtingen
6.5. De ene cultuur is de andere niet
2
, INLEIDING IN DE SOCIOLOGIE VOOR CRIMINOLOGEN
HOOFDSTUK 1: OP ONTDEKKINGSTOCHT DOOR EEN BEKEND GEBIED?
Inleiding: De eigen aard van de samenleving
- Sociologie als ‘studie v d maatschappij’ of ‘samenlevingskunde’
Emmanuel Joseph Sieyès 18eE
o ‘Qu’est-ce que le tiers état?’ (Wat is de derde stand?)
klaagde onderdrukking v gewone volk aan + dat Derde Stand niet werd
vertegenwoordigd 3destand moest rechten krijgen
° concept ‘volkssoevereiniteit’
o Slev v uit politiek gekleurd standpunt
Sociologie= d leer die ee rechtvaardige en revolutionaire inrichting v d slev voorschreef
Auguste Comte 19eE ‘her’uitvinding v term ‘sociologie’
o Taak v sociologen= slev op ee objectieve en empirische wijze doorgronden
Meer weten over hoe mensen samenleven in allerhande sociale verbanden
Benieuwd nr kenmerken v die samenlevingsverbanden + willen wetmatigheden
doorgronden die ons samenleven sturen
1. Een beeld van een titel
- Volledige titel drukt fundamenteel sociologische verhouding uit tss slev, sociale spelregels,
maatschappelijke spelers, en h spel
Samenlevingsspel
Spelregels
o Niet allemaal even dwingend
o Bestraft d inbreuken naargelang v d ernst
o Ook informele regels, goede gewoonten of regels vr interpretatie vatbaar
o Maatschappelijke leven beheerst dr geboden en verboden, regels en taboes
Posities
o Verzameling v posities niet onveranderlijk
Aantal en soorten variëren
Verzameling posities niet immuun vr d tijd vb. culturele veranderingen
Rollen
o Wat er verwacht wordt
Hogere of lagere status
Communiceren en interageren
Taakverdeling en hiërarchie
o Wie onvoldoende bijdraagt aan ‘het doel’ v h veld gehaald
Ruimte rond h veld
o Tribune meest geschikt om positie v socioloog te kenschetsen
Wetenschappers en sociologen onder categorie ‘neutrale waarnemers’ verwacht dat ze
volledige beschrijving v gebeurtenis geven, ze analyseren en verklaring zoeken vr wat
zich afspeelt op h speelveld
3
, o V hedendaagse wetenschappers verwacht dat ze zich uitspreken over hun positionaliteit
Mogelijk invloed op neutraliteit v onderzoek vb. zwarte, homoseksuele vrouwelijke
onderzoeker zal vaker dan witte heteroseksuele toeleggen op thema’s zoals
onderdrukking v minderheden
2. Het dagelijks leven door de lens van de socioloog
- Sociologische lens: instrument dat mogelijk maakt om ee beeld te vormen vd structuur v d zichtbare
sociale werkelijkheid
o Surveys, observaties, dieptie-interviews, … sociologen geven betekenis aan d waarnemingen
dr hun opleiding en ervaring in d sociale wetenschappen
Charles Wright Mills 20eE ‘sociological imagination’
Sociale verbeelding= vermogen om te begrijpen dat iemands individuele ervaringen in verband staan
m maatschappelijke krachten en d ruimere historische context
o Verhaal is op ontelbare wijzen beïnvloed dr sociale structuren en mensen die voor jou kwamen
o 3 componenten v sociologische verbeelding:
Geschiedenis (hoe kwam ee slev tot stand en hoe verandert ze?)
Biografie (welke mensen bevolken ee bepaalde slev?)
Sociale structuur (hoe werken d maatschappelijke instituties, wat zijn d dominante
instituties, hoe houden ze d maatschappelijke orde in stand?)
o 1 belangrijke voorwaarde om sociologische verbeelding te kunnen toepassen: vermogen om v
perspectief te wisselen dr afstand te nemen v d actuele toestand en ee alternatief standpunt in te
nemen !
Afstand nemen v vanzelfsprekendheden zo dagelijkse werkelijkheid in ruimere
historische en sociale context geplaatst
2.1 selectieve waarneming
- Routineus denken en handelen zo diep ingebed in dagelijks leven lijken enige geldige waarheid
o Routines (gedrag) en denken (common sense) gebruikt om dagelijkse situaties te confronteren
Common sense: stortvloed aan info in sociale context zullen reduceren, ordenen en
interpreteren uit onze eigen positie in d wereld waarneming wordt selectief
Aantal kenmerken die selectiviteit v alledaagse waarneming verklaren:
1) Fysische en sociale beperkingen
- Gebonden aan materiële en sociale ruimte
o Nemen slev waar v uit ee bepaalde sociale positie missen daardoor stukken info, of kunnen ze
juist gemakkelijker verkrijgen
4
1.1. Een beeld van een titel
1.2. Het dagelijks leven door de sociologische lens
1.2.1.Selectieve waarneming
1.2.2.Referentiekaders
1.2.3.Overs sport
1.2.4.Over voetbal
1.3. Een stap verder
1.3.1.Echtscheiding
1.3.2.Zelfdoding
1.3.3.Arbeid
1.4. Een eerste definitie van sociologie
2. De samenleving is een veld (van tegengestelde krachten)
2.1. Individu en samenleving: een tweestrijd?
2.2. De samenleving: een vat vol mogelijkheden en beperkingen
2.3. Solidariteit versus strijd
2.3.1.Solidariteit en cohesie
2.3.2.Strijd en conflict
2.4. Ongelijkheid versus gelijkheid
3. Waarmee zijn sociologen bezig? (sociologen doen aan… sociologie)
3.1. De sociologie, een wetenschap als (g)een ander?
3.1.1.Er is meer wetenschap onder de zon dan enkel natuurwetenschap
3.1.2.Laat de samenleving experimenten toe?
3.2. Sociale feiten zijn dingen
3.3. Sociologie is niet normatief
3.4. Sociologie ontdekt en verruimt
1
, 3.5. De sociologie: een van de huizen op het plein van de samenleving, met verschillende kamers en bijbehorende
ramen
4. Blokken uit de sociologische blokkendoos (over sociaal handelen, interactie en communicatie, posities en relaties, rol
en status)
4.1. Sociaal handelen
4.2. Interactie en communicatie
4.2.1.Interactie
4.2.2.Communicatie: verbaal en niet-verbaal
4.2.3.De impact van sociale media op de communicatie
4.3. Sociale relaties en posities, sociale rol en status
4.3.1.Sociale relaties
4.3.2.Sociale posities
4.3.3.Sociale status
4.3.4.De status(in)congruentiehese
4.4. De sociale rol
4.5. Rolattributen en statussymbolen
5. Een netwerk is geen groep
5.1. Sociale netwerken
5.2. Groepen
5.3. Referentiegroepen
5.4. Groepen tussen conflicten solidariteit
6. Moderne samenlevingen zijn altijd multicultureel
6.1. Door de ogen van anderen
6.2. Waarvoor staat cultuur
6.3. Cultuur met een grote en een kleine c
6.4. Cultuur: een patroon van waarden, normen, doeleinden en verwachtingen
6.5. De ene cultuur is de andere niet
2
, INLEIDING IN DE SOCIOLOGIE VOOR CRIMINOLOGEN
HOOFDSTUK 1: OP ONTDEKKINGSTOCHT DOOR EEN BEKEND GEBIED?
Inleiding: De eigen aard van de samenleving
- Sociologie als ‘studie v d maatschappij’ of ‘samenlevingskunde’
Emmanuel Joseph Sieyès 18eE
o ‘Qu’est-ce que le tiers état?’ (Wat is de derde stand?)
klaagde onderdrukking v gewone volk aan + dat Derde Stand niet werd
vertegenwoordigd 3destand moest rechten krijgen
° concept ‘volkssoevereiniteit’
o Slev v uit politiek gekleurd standpunt
Sociologie= d leer die ee rechtvaardige en revolutionaire inrichting v d slev voorschreef
Auguste Comte 19eE ‘her’uitvinding v term ‘sociologie’
o Taak v sociologen= slev op ee objectieve en empirische wijze doorgronden
Meer weten over hoe mensen samenleven in allerhande sociale verbanden
Benieuwd nr kenmerken v die samenlevingsverbanden + willen wetmatigheden
doorgronden die ons samenleven sturen
1. Een beeld van een titel
- Volledige titel drukt fundamenteel sociologische verhouding uit tss slev, sociale spelregels,
maatschappelijke spelers, en h spel
Samenlevingsspel
Spelregels
o Niet allemaal even dwingend
o Bestraft d inbreuken naargelang v d ernst
o Ook informele regels, goede gewoonten of regels vr interpretatie vatbaar
o Maatschappelijke leven beheerst dr geboden en verboden, regels en taboes
Posities
o Verzameling v posities niet onveranderlijk
Aantal en soorten variëren
Verzameling posities niet immuun vr d tijd vb. culturele veranderingen
Rollen
o Wat er verwacht wordt
Hogere of lagere status
Communiceren en interageren
Taakverdeling en hiërarchie
o Wie onvoldoende bijdraagt aan ‘het doel’ v h veld gehaald
Ruimte rond h veld
o Tribune meest geschikt om positie v socioloog te kenschetsen
Wetenschappers en sociologen onder categorie ‘neutrale waarnemers’ verwacht dat ze
volledige beschrijving v gebeurtenis geven, ze analyseren en verklaring zoeken vr wat
zich afspeelt op h speelveld
3
, o V hedendaagse wetenschappers verwacht dat ze zich uitspreken over hun positionaliteit
Mogelijk invloed op neutraliteit v onderzoek vb. zwarte, homoseksuele vrouwelijke
onderzoeker zal vaker dan witte heteroseksuele toeleggen op thema’s zoals
onderdrukking v minderheden
2. Het dagelijks leven door de lens van de socioloog
- Sociologische lens: instrument dat mogelijk maakt om ee beeld te vormen vd structuur v d zichtbare
sociale werkelijkheid
o Surveys, observaties, dieptie-interviews, … sociologen geven betekenis aan d waarnemingen
dr hun opleiding en ervaring in d sociale wetenschappen
Charles Wright Mills 20eE ‘sociological imagination’
Sociale verbeelding= vermogen om te begrijpen dat iemands individuele ervaringen in verband staan
m maatschappelijke krachten en d ruimere historische context
o Verhaal is op ontelbare wijzen beïnvloed dr sociale structuren en mensen die voor jou kwamen
o 3 componenten v sociologische verbeelding:
Geschiedenis (hoe kwam ee slev tot stand en hoe verandert ze?)
Biografie (welke mensen bevolken ee bepaalde slev?)
Sociale structuur (hoe werken d maatschappelijke instituties, wat zijn d dominante
instituties, hoe houden ze d maatschappelijke orde in stand?)
o 1 belangrijke voorwaarde om sociologische verbeelding te kunnen toepassen: vermogen om v
perspectief te wisselen dr afstand te nemen v d actuele toestand en ee alternatief standpunt in te
nemen !
Afstand nemen v vanzelfsprekendheden zo dagelijkse werkelijkheid in ruimere
historische en sociale context geplaatst
2.1 selectieve waarneming
- Routineus denken en handelen zo diep ingebed in dagelijks leven lijken enige geldige waarheid
o Routines (gedrag) en denken (common sense) gebruikt om dagelijkse situaties te confronteren
Common sense: stortvloed aan info in sociale context zullen reduceren, ordenen en
interpreteren uit onze eigen positie in d wereld waarneming wordt selectief
Aantal kenmerken die selectiviteit v alledaagse waarneming verklaren:
1) Fysische en sociale beperkingen
- Gebonden aan materiële en sociale ruimte
o Nemen slev waar v uit ee bepaalde sociale positie missen daardoor stukken info, of kunnen ze
juist gemakkelijker verkrijgen
4
