Samenvatting - De leefwereld van het kind

De leefwereld van het kind
Hoofdstuk 1: de brede en diverse beginsituatie
1. De leef en belevingswereld

1.1. De leefwereld vroeger en nu

Leefwereld = alle contexten waarmee een kind in aanraking komt, en die inwerken op het kind bv.
vrienden op school, thuissituatie, ...

 Bied het kind bepaalde ontwikkelingskansen
 Evolueert heel snel bv. Andere pedagogische benadering, andere schoolcontext

Belevingswereld = wat er inwendig gebeurt bij het kind, manier hoe het kind de werkelijkheid beleeft
bv. angstig, verdrietig, fantasierijk

1.2. De leefwereld van het kind en die van de leerkracht

Weinig variatie in schoolteams: vaak blanke vrouwen zonder migratieachtergrond uit de
middenklasse  onze eigen wereld niet als maatstaf gebruiken

1.3. Diverse leefwerelden van kinderen

Diversiteit is heel ruim: religie, gezinssituatie, interesses, uiterlijk, taal, cultuur, sociaal - economische
status, betrokkenheid van de ouders, ...

 Etnische achtergrond = bevolkingsgroep waartoe de lln behoort
 Culturele achtergrond = normen, waarden en verwachtingen die worden meegegeven
 Sociale achtergrond = sociale milieu en maatschappelijke groepering
 Hangen heel nauw samen

2. Het kind in de thuiscontext

2.1. Definitie

Thuisomgeving = meest centrale plek, belangrijkste opvoedingsmilieu

Thuiscontext = heel ruime context waarin het kind opgroeit

Gezin = wordt eng bekeken, vaak stereotiepe bijklank

Gezinsleden = degene die door geboorte, adoptie, huwelijk of een commitment van solidariteit,
diepe persoonlijke bindingen hebben en die op elkaar mogen en kunnen rekenen voor het geven en
ontvangen van steun van welke aard dan ook, voor zover mogelijk en vooral in tijd van nood

 Solidariteitsrelaties
 Diversiteit

Bronnen van diversiteit in de thuiscontext: cultuur, religie, etniciteit, sociale achtergrond,
gezinssamenstelling, opvoedingsstijlen = heel diverse beginsituatie

2.2. Relatie ouders – kinderen

,1/ Loyaliteit = oprechte trouw zonder achterhoudendheid

 Basis ouder-kindrelatie: pasgeborene zoekt liefde bij de moeder
 Balans geven – ontvangen: ouders geven voeding, bescherming, ... later ontvangen ze een
eerste lach van hun kind, ...
 Mate van betrouwbaarheid
 Zorgt al dan niet voor een gezonde relatie
 Loyaliteit onder druk: echtscheiding

2/ Streefdoelen binnen opvoeding

= zelfstandig, verantwoordelijke mens die volwassen kan functioneren in de samenleving bv alleen
naar school, een gsm

 In welke mate heeft het kind de kans zelfstandig te zijn? (beginsituatie)

3/ Eigen ervaringen

 Doorgave van als essentieel geschatte waarden (transgenerationele lijn)
 Andere opvoedingsaspecten doorbreken bij negatieve ervaring
 Invloed van stress op een traumasituatie

4/ Gezin en omgeving

 Eigen opvattingen doorgeven aan het kind
 Opvattingen worden gedeeld met omgeving

5/ Opvoedingsstijlen




Assen

,  Mate van invloed = mate waarin de ouders sturen en grenzen stellen aan het gedrag van het
kind + mate waarin ze hun kind volgen en ruimte geven
 Mate van nabijheid = mate waarin de ouders een hechte band hebben met het kind, de mate
van warmte en liefde naar het kind

Stijlen

 Controlerend: veel sturing, geen contact, geen oor voor noden vh kind
 Aansturend: in contact, geeft grenzen aan = overlegcultuur
 Begeleidend: veen ruimte, veel contact = initiatief bij het kind
 Laat maar waaien: alle ruimte, geen contact + fysiek afwezig


2.3. Relatie met de broer(s) en/of zus(sen)

Factoren die voor diversiteit zorgen binnen gezinnen:

 Het aantal kinderen
 De plaats in de kinderrij
 Leeftijdsverschillen tussen de kinderen (hoe kleiner verschil hoe meer contact)
 Verdeling van geslachten (zorgt voor andere leefwerelden)


2.4. Relatie tussen ouders

Factoren die voor diversiteit zorgen binnen gezinnen:

 Hoe conflicten getoond worden aan de kinderen
 Hoe de communicatie loopt
 Scheiding van ouders: verschuiving leefwereld kind = ondersteunen als leerkracht
 Deel van identiteit van het kind, als lkr rekening mee houden
o Communicatie naar beide ouders zonder kind als boodschapper
o Aparte oudercontacten
o Neutraliteit van de school


2.5. Diversiteit in gezinsvormen

 Kerngezin = traditioneel gezin met twee ouders  Homo- of lesbogezin
 Samengesteld gezin = na echtscheiding  Pleeggezin
 Eenoudergezin = een aanwezige opvoeder  Adoptiegezin
 Generatiegezin = grootouders ook  Co-ouderschap
 Woongroep = verschillende gezinnen  Begeleid wonen
 Mee-oudergezin = zelf een gezin + ondersteuning  Latgezin
van een buitenstaand gezin



2.6. Etnische-culturele diversiteit

= verbonden aan een bepaalde groep op basis van een bepaald kenmerk bv. taal = grote variatie