De apologie
Apologie = een soort verdediging
De apologieën van Plato en van Willem van Oranje (bekende apologieën in de
geschiedenis) als voorbeeld/inspiratie voor Van Gorp
- Geachte toehoorders! apologie is een genre, die uit de geschiedenis als
inspiratie voor het boek (vreemde formuleringen zoals deze komen ook daar
vandaan, lay-out ook aangepast voor zijn boek)
Dit stuk van het boek is een apologie voor de journalistiek (in het begin van het
boek), Van Gorp wil het als wetenschapper opnemen voor journalisten (hij wil
veel door de vingers zien voor
journalisten, heeft wel veel kritiek op politici).
- Hij vindt het goed om dingen aan het licht te brengen
- Veelvoorkomende kritiek op journalisten stereotype: onbetrouwbaar, clickbait, etc.
- Subjectiviteit, sensatie en roddel worden ook veel in verband gebracht met
journalisten Het sjabloon ‘de media als zondebok’
- Er wordt van alles geproblematiseerd en als journalist moet je proberen te
nuanceren (ook als je over de media zelf schrijft!)
- Wat je vaak hoort: “alles wat echt belangrijk is komt niet in de media!”
vanuit extreemrechtse hoeken waarschijnlijk, “de regimepers” worden ze
ook wel genoemd (= journalisten horen bij de linkse regering)
‘De media’ de media bestaat eigenlijk niet, er zijn allerlei genres (je moet eigenlijk
specifieker zijn met kritiek dan, niet ‘de media’ aanhalen) je moet je als journalist
eigenlijk schikken naar het medium, er zijn per redacties andere verwachtingen
- Goede journalist kan voor verschillende publieken schrijven (registers in de
vingers hebben) Journalisten vs academici
- Vervullen gelijkaardige jobs (bevragen, hebben baat bij een
problematisering van de samenleving journalisten worden ook vaak
negatief genoemd)
- Academici moeten net zoals journalisten veel nadruk leggen op negatieve
dingen en maken soms dingen negatiever dan ze zijn (afhankelijk van
subsidies, “dit is een heel groot probleem dus dit moet onderzocht worden”)
politici doen dit ook, probleem werd daarvoor misschien nooit als probleem
gezien
Honoré de Balzac (Les Journalistes, 1843) dit voorbeeld laat volgens Van Gorp
zien dat er altijd al kritiek is geweest op de pers. Balzac beklaagt zich erover dat er
in de krant belangrijke dingen staan maar niet de hele belangrijke dingen
- Hij noemt dat de ‘canards’, domme verhaaltjes die regelmatig opdoken
maar die geen actualiteitswaarde hadden
- Hij merkt ook op dat journalisten van elkaar overschrijven, of dat een titel niet
de hele lading dekt (soort clickbait)
- Die stukjes dienen echter ook om het verteerbaar te maken
1
,Gezond evenwicht tussen hard en zacht nieuws zorgt ervoor dat mensen het medium
willen kopen (krant bijv.) sportnieuws erg belangrijk
- Commercieel
- Mensen moeten willen betalen voor nieuws
Hoe kritiek op het bestaan van journalisten is ontstaan
- Als journalist ben je kritisch, gaat in tegen instituties (politieke partijen, katholieke kerk,
etc.)
- Het onpartijdige botst met de machtshebbers
- Maar als je kritiek krijgt, ben je dus eigenlijk goed bezig als journalist
- Alle media zitten onder dezelfde koepel, is dat geen probleem (schraler
en schraler)? Tijdsdruk die journalisten ervaren is ook een probleem (tot vijf
artikelen per dag)
- Generalisten: journalisten die over alles moeten kunnen schrijven (op moment dat
je
research doet weet je eigenlijk nog niks, kans is groter dat invloed komt van de
bronnen i.p.v. eigen kennis)
- Specialisten: mensen die specifieke dingen volgen
- Volgens Van Gorp zijn er steeds minder specialisten
Tips van wetenschapsjournalist Steven Stroeykens (De Standaard) voor onderzoekers:
- Geen jargon, niet te academisch: toegankelijk schrijven
- Je moet niet de journalist voor ogen houden, maar de lezer! Het is bestemd voor
de lezer
- Er moeten quotes in de tekst staan
- Lever de tekst persklaar
- Verstuur het via e-mail (niet bellen)
- Stuur goede foto’s ook door (zelf een soort persfoto proberen te maken in hoge
resolutie)
- Factsheet (wie heeft het gefinancieerd etc.)
Hoe meer je dit doet, hoe groter de kans is dat het gepubliceerd wordt (zo kwam het
over op Van Gorp)
- Wat Van Gorp opvalt: deze dingen zouden de onderzoeker extra tijd kosten en
de journalist minder…
- Probleem: het staat erin zoals de schrijver het wil (een bepaalde point of view)
- Veel sneller veel meer schrijven korte artikelen snel kunnen schrijven om tijd
te kunnen maken voor het grote artikel (research, bronnen zoeken etc.)
- Probleem: gebrek aan tijd voor journalisten
Academici worden in Vlaanderen als heel belangrijke/onpartijdige bronnen gezien, in
Nederland wordt het nog meer bevraagd (nog checken met andere academici)
- Subjectiviteit sluipt overal dus binnen, het idee dat wetenschappers altijd
objectief zijn is niet juist
OW dat in verschillende cursussen terugkomt: busongeluk van Sierre (maart 2012)
- Via facebook van ouders foto’s van overleden kinderen genomen aanpassing
2
,in de gedragscode van journalisten (kan niet zomaar van iemands pagina
foto’s nemen, zeker niet bij kinderen, zeker niet in de context dat ze zijn
omgekomen…je moet toestemming vragen!)
3
, - Pers is zelfregulerend raad van journalistiek, ethische gedragscode, je kan er
klachten indienen beter dit dan wetten die verbieden, dan kunnen de
machtshebbers persvrijheid beperken (wat de onafhankelijkheid ook
beïnvloedt)
Waarom zou je voor journalistiek wel/niet een diploma moeten hebben?
- Persvrijheid: maar “je moet dat diploma hebben” = inperken, “je mag alleen
maar hier iets over aan het schrijven/zeggen als je een diploma hebt” gaat
daar direct tegen in
- Beroepsjournalist mag je jezelf niet noemen, dat is een beschermde/erkende
titel (je kan jezelf met je blog in principe wel een journalist noemen…)
Perdiep Ramesar (Trouw)
- Een van de sterjournalisten, sterke verhalen totdat collega’s het gingen bevragen
- Aan een groep wetenschappers gevraagd om al zijn artikelen onder de loep te
nemen en in te schatten of die artikelen wel klopten
- Minstens 100/1000 gebruikte hij bronnen die niet bestonden (waren niet terug te
vinden)
- Hij verzon quotes en mensen probeerde gewoon de beste artikelen te maken
- Migratieachtergrond veel redacties zijn wit, “we moeten daar niets achter zoeken”
- Ook hier weer nieuwe zelfregulering/nieuwe regels: anonieme bron kon niet
zomaar, tegen de eindredacteur moet je dan wel kunnen uitleggen wie het is
(of een andere naam geven,
pseudoniem, dat gaat niet zomaar kunnen maar moet wel in overleg, moet
verantwoord zijn)
- Ook besloten om een ombudsman aan te stellen voor de krant (lezers die
klachten kunnen indienen)
Hoe dicht zijn we bij de grens beland (in Vlaanderen/Nederland) dat de kwaliteit eronder
gaat lijden? (door zelfregulering)
- De druk zit erop, alles moet snel en kort en zo veel mogelijk geld binnen slepen
- Weinig die meerdere dagen krijgen om aan iets te werken
- Tijd en kwaliteit zijn communicerende vaten (hoe meer tijd, hoe meer kwaliteit
en vice versa) Terugkomend op de apologie: het gaat hier over de belangrijkste
kwaliteiten van een journalist
- Met deadlines kunnen omgaan (druk, snel werken, doelgericht, weten wie je
moet bereiken etc.)/stressbestendig
- Inlevingsvermogen
- Inclusief/laagdrempelig
- Assertief zijn/lef hebben, uit je comfortzone durven treden
- Taalvaardig
- Geduld
- Nieuwsgierigheid
- Kritisch
- Doorzettingsvermogen
- Alert/ad rem
- Empathisch
- Toegankelijk (dat mensen je vertrouwen)
- Out-of-the-box denken
4
Apologie = een soort verdediging
De apologieën van Plato en van Willem van Oranje (bekende apologieën in de
geschiedenis) als voorbeeld/inspiratie voor Van Gorp
- Geachte toehoorders! apologie is een genre, die uit de geschiedenis als
inspiratie voor het boek (vreemde formuleringen zoals deze komen ook daar
vandaan, lay-out ook aangepast voor zijn boek)
Dit stuk van het boek is een apologie voor de journalistiek (in het begin van het
boek), Van Gorp wil het als wetenschapper opnemen voor journalisten (hij wil
veel door de vingers zien voor
journalisten, heeft wel veel kritiek op politici).
- Hij vindt het goed om dingen aan het licht te brengen
- Veelvoorkomende kritiek op journalisten stereotype: onbetrouwbaar, clickbait, etc.
- Subjectiviteit, sensatie en roddel worden ook veel in verband gebracht met
journalisten Het sjabloon ‘de media als zondebok’
- Er wordt van alles geproblematiseerd en als journalist moet je proberen te
nuanceren (ook als je over de media zelf schrijft!)
- Wat je vaak hoort: “alles wat echt belangrijk is komt niet in de media!”
vanuit extreemrechtse hoeken waarschijnlijk, “de regimepers” worden ze
ook wel genoemd (= journalisten horen bij de linkse regering)
‘De media’ de media bestaat eigenlijk niet, er zijn allerlei genres (je moet eigenlijk
specifieker zijn met kritiek dan, niet ‘de media’ aanhalen) je moet je als journalist
eigenlijk schikken naar het medium, er zijn per redacties andere verwachtingen
- Goede journalist kan voor verschillende publieken schrijven (registers in de
vingers hebben) Journalisten vs academici
- Vervullen gelijkaardige jobs (bevragen, hebben baat bij een
problematisering van de samenleving journalisten worden ook vaak
negatief genoemd)
- Academici moeten net zoals journalisten veel nadruk leggen op negatieve
dingen en maken soms dingen negatiever dan ze zijn (afhankelijk van
subsidies, “dit is een heel groot probleem dus dit moet onderzocht worden”)
politici doen dit ook, probleem werd daarvoor misschien nooit als probleem
gezien
Honoré de Balzac (Les Journalistes, 1843) dit voorbeeld laat volgens Van Gorp
zien dat er altijd al kritiek is geweest op de pers. Balzac beklaagt zich erover dat er
in de krant belangrijke dingen staan maar niet de hele belangrijke dingen
- Hij noemt dat de ‘canards’, domme verhaaltjes die regelmatig opdoken
maar die geen actualiteitswaarde hadden
- Hij merkt ook op dat journalisten van elkaar overschrijven, of dat een titel niet
de hele lading dekt (soort clickbait)
- Die stukjes dienen echter ook om het verteerbaar te maken
1
,Gezond evenwicht tussen hard en zacht nieuws zorgt ervoor dat mensen het medium
willen kopen (krant bijv.) sportnieuws erg belangrijk
- Commercieel
- Mensen moeten willen betalen voor nieuws
Hoe kritiek op het bestaan van journalisten is ontstaan
- Als journalist ben je kritisch, gaat in tegen instituties (politieke partijen, katholieke kerk,
etc.)
- Het onpartijdige botst met de machtshebbers
- Maar als je kritiek krijgt, ben je dus eigenlijk goed bezig als journalist
- Alle media zitten onder dezelfde koepel, is dat geen probleem (schraler
en schraler)? Tijdsdruk die journalisten ervaren is ook een probleem (tot vijf
artikelen per dag)
- Generalisten: journalisten die over alles moeten kunnen schrijven (op moment dat
je
research doet weet je eigenlijk nog niks, kans is groter dat invloed komt van de
bronnen i.p.v. eigen kennis)
- Specialisten: mensen die specifieke dingen volgen
- Volgens Van Gorp zijn er steeds minder specialisten
Tips van wetenschapsjournalist Steven Stroeykens (De Standaard) voor onderzoekers:
- Geen jargon, niet te academisch: toegankelijk schrijven
- Je moet niet de journalist voor ogen houden, maar de lezer! Het is bestemd voor
de lezer
- Er moeten quotes in de tekst staan
- Lever de tekst persklaar
- Verstuur het via e-mail (niet bellen)
- Stuur goede foto’s ook door (zelf een soort persfoto proberen te maken in hoge
resolutie)
- Factsheet (wie heeft het gefinancieerd etc.)
Hoe meer je dit doet, hoe groter de kans is dat het gepubliceerd wordt (zo kwam het
over op Van Gorp)
- Wat Van Gorp opvalt: deze dingen zouden de onderzoeker extra tijd kosten en
de journalist minder…
- Probleem: het staat erin zoals de schrijver het wil (een bepaalde point of view)
- Veel sneller veel meer schrijven korte artikelen snel kunnen schrijven om tijd
te kunnen maken voor het grote artikel (research, bronnen zoeken etc.)
- Probleem: gebrek aan tijd voor journalisten
Academici worden in Vlaanderen als heel belangrijke/onpartijdige bronnen gezien, in
Nederland wordt het nog meer bevraagd (nog checken met andere academici)
- Subjectiviteit sluipt overal dus binnen, het idee dat wetenschappers altijd
objectief zijn is niet juist
OW dat in verschillende cursussen terugkomt: busongeluk van Sierre (maart 2012)
- Via facebook van ouders foto’s van overleden kinderen genomen aanpassing
2
,in de gedragscode van journalisten (kan niet zomaar van iemands pagina
foto’s nemen, zeker niet bij kinderen, zeker niet in de context dat ze zijn
omgekomen…je moet toestemming vragen!)
3
, - Pers is zelfregulerend raad van journalistiek, ethische gedragscode, je kan er
klachten indienen beter dit dan wetten die verbieden, dan kunnen de
machtshebbers persvrijheid beperken (wat de onafhankelijkheid ook
beïnvloedt)
Waarom zou je voor journalistiek wel/niet een diploma moeten hebben?
- Persvrijheid: maar “je moet dat diploma hebben” = inperken, “je mag alleen
maar hier iets over aan het schrijven/zeggen als je een diploma hebt” gaat
daar direct tegen in
- Beroepsjournalist mag je jezelf niet noemen, dat is een beschermde/erkende
titel (je kan jezelf met je blog in principe wel een journalist noemen…)
Perdiep Ramesar (Trouw)
- Een van de sterjournalisten, sterke verhalen totdat collega’s het gingen bevragen
- Aan een groep wetenschappers gevraagd om al zijn artikelen onder de loep te
nemen en in te schatten of die artikelen wel klopten
- Minstens 100/1000 gebruikte hij bronnen die niet bestonden (waren niet terug te
vinden)
- Hij verzon quotes en mensen probeerde gewoon de beste artikelen te maken
- Migratieachtergrond veel redacties zijn wit, “we moeten daar niets achter zoeken”
- Ook hier weer nieuwe zelfregulering/nieuwe regels: anonieme bron kon niet
zomaar, tegen de eindredacteur moet je dan wel kunnen uitleggen wie het is
(of een andere naam geven,
pseudoniem, dat gaat niet zomaar kunnen maar moet wel in overleg, moet
verantwoord zijn)
- Ook besloten om een ombudsman aan te stellen voor de krant (lezers die
klachten kunnen indienen)
Hoe dicht zijn we bij de grens beland (in Vlaanderen/Nederland) dat de kwaliteit eronder
gaat lijden? (door zelfregulering)
- De druk zit erop, alles moet snel en kort en zo veel mogelijk geld binnen slepen
- Weinig die meerdere dagen krijgen om aan iets te werken
- Tijd en kwaliteit zijn communicerende vaten (hoe meer tijd, hoe meer kwaliteit
en vice versa) Terugkomend op de apologie: het gaat hier over de belangrijkste
kwaliteiten van een journalist
- Met deadlines kunnen omgaan (druk, snel werken, doelgericht, weten wie je
moet bereiken etc.)/stressbestendig
- Inlevingsvermogen
- Inclusief/laagdrempelig
- Assertief zijn/lef hebben, uit je comfortzone durven treden
- Taalvaardig
- Geduld
- Nieuwsgierigheid
- Kritisch
- Doorzettingsvermogen
- Alert/ad rem
- Empathisch
- Toegankelijk (dat mensen je vertrouwen)
- Out-of-the-box denken
4
