Samenvatting Personen en familierecht - RE1 - HoGent

Personen en familierecht


INLEIDING
1. SITUERING VAN HET PERSONEN EN FAMILIERECHT

Actualiteit volgen heel belangrijk!  kan examenvraag worden

 Geslacht
 Biologische afstamming
 Feitelijk samenwonend
 Geadopteerd
 Minderjarig/meerderjarig
 Getrouwd




Situering van het personen- en familierecht binnen de
verschillende rechtstakken



2. ONTWIKKELINGEN IN HET PERSONEN- EN FAMILIERECHT



De maatschappij verandert Het recht verandert mee



Vroeger:

 Niet onlogisch dat kinderen geboren binnen het huwelijk meer rechten hadden dan
kinderen buiten het huwelijk
 Sterke vrouw: Paula Marx werd bewust ongehuwde moeder van dochter Alexandra,
omdat ze niet getrouwd was moest ze haar kind erkennen  vond ze discriminatie
dus ze is naar het EHRM, gestaafd door het EVRM, België moest de hele wetgeving
veranderen
o Nu wordt de moeder die van het kind bevalt automatisch juridisch de moeder

Ancien regime:

 Man + vrouw  huwelijk + kinderen
 Grote baas: de man
 Echtscheiding was verboden

19e eeuw-eerste helft 20e eeuw:

 Huwelijk was niet meer wettelijk verplicht maar wel maatschappelijke druk, ongehuwd
samenwonen was schande en was niet erkend binnen de wet
 Kinderen geboren voor het huwelijk= onwettige kinderen
 Relatie tussen mensen van het zelfde geslacht werd niet erkend en was zelf strafbaar




1

, Personen en familierecht


Vanaf WOII:

 Emancipatie van de vrouw
 Holebi kregen meer rechten
 1932: vrouw kreeg beheer over goederen uit haar beroepsarbeid
 1958: opheffing handelingsonbekwaamheid gehuwde vrouw
 1958: afschaffing toestemming aan vrouw van man voor beroepsactiviteit
 1962: afschaffing machtiging ouders voor echtscheiding
 1965: man en vrouw delen ouderlijke macht over kinderen –bij meningsverschil
beslist vader
 1969: afschaffing regel: EOT pas mogelijk na 20 jaar huwelijk of als de vrouw ouder
was dan 45 jaar
 1975: homoseksualiteit niet langer strafbaar
 1976: man en vrouw volkomen gelijk
 1972: afschaffing regel: bij EOT gaat helft van vermogen van echtgenoten
automatisch over op de kinderen
 1987: overspel niet langer strafbaar
 1987: gelijkstelling van kinderen geboren binnen en buiten het huwelijk
 1998: naast huwelijk is ook wettelijke samenwoning mogelijk
 1995: gezamenlijke uitoefening ouderlijk gezag wordt de regel
 2003: holebi-huwelijk mogelijk
 2006: adoptie door holebi-koppels mogelijk
 2014: meemoederschap
In de toekomst:

 Ontwikkelen ikv genderidentiteit
o Transgender is politiek gevoelig
o Is sinds enkele jaren mogelijk om van geslacht te veranderen zonder
geslachtsoperatie
o Zelfs nu: men kan onbeperkt van geslacht veranderen
o Nu: enkel ‘man en vrouw’
o Grondwettelijk Hof zegt: discriminatie en willen een ‘derde geslacht’ of
geslacht afschaffen
 Juridische meerouderschap
o Is het niet mogelijk om 4 juridische ouders te hebben?
 Voorbeeld: een vrouw en een holebi koppel die kinderen willen
 Vrouw wordt zwanger (juridische moeder) en 1 van de mannen
wordt juridische vader
 Kan het niet dat de vrouw (juridische moeder) en de twee
mannen juridische vader worden?  juridisch meerouderschap
 Voorbeeld: biologische ouders en stiefouders




 Donoranonimiteit

2

, Personen en familierecht


o Op dit moment zijn donoren nog steeds anoniem, maar kind heeft nood en
recht op afstammingsinformatie
 September 2024: Grondwettelijk Hof  donoranonimiteit is in strijd
met de Grondwet
 Internationale adoptie
o Kinderen zouden van hun oorspronkelijke ouders worden ontvoerd en in
westerse bureaus als adoptie worden aangeboden  adoptiestop

 Draagmoederschap
o Op dit moment is in België draagmoederschap niet verboden, maar niet
geregeld
 Voorbeeld: ik ben draagmoeder voor mijn broer en zijn vrouw
 Ik beval en wordt de juridische moeder, stel dat ik het kind wil
houden? Kan want ik ben de juridische moeder
 Ik beval en wordt de juridische moeder, stel dat ik het kind niet
wil houden? Dan moet het kind eerst worden geadopteerd door
mijn broer en zijn vrouw

3. WAAR WORDT HET PERSONEN- EN FAMILIERECHT GEREGELD?

 Nationale wetgeving
a) Federaal (BW en Gerechtelijk Wetboek)
b) Gemeenschappen en gewesten (decreten rond bv adoptie)
c) Grondwet (zeker in afstammingsrecht: voorbeeld van Delphine Boël)
 Internationaal
a) EVRM (art. 8 EVRM)
b) IVRK
c) Internationale verdragen
d) EU?
 Onmogelijk, Polen en Hongarije zijn veel conservatiever dan België
 Rechtspraak
 Rechtsleer

Waar vind je de wettelijke die regelen: (WETBOEKEN MOETEN WORDEN VERMELD!
PARAGRAFEN MOETEN WORDEN VERMELD! LEDEN MOETEN WORDEN VERMELD!)

a) vanaf art. 212 Oud BW – wederzijdse rechten en plichten tussen
echtgenoten
b) art. 370/2 Oud BW – voornamen van kinderen
c) art. 1475 §2 Oud BW – wettelijke samenwoning

4. HOE LOS IK EEN JURIDISCHE CASUS OP?

1. Selecteren van de feiten
2. Juridisch kwalificeren van de feiten
3. Selecteren van de rechtsregels
4. Analyseren en interpreteren van de rechtsregels (voorwaarden, gevolgen…)
5. De rechtsregels toepassen op de feiten



3

, Personen en familierecht


HOOFDSTUK 1: STAAT, BESTAAN, GESLACHT EN DE BURGERLIJKE STAND

Wat is een persoon?

 Natuurlijke personen
o Mensen van vlees en bloed
 Rechtspersonen
o Juridische constructies: BV, NV…

1. STAAT EN BURGERLIJKE STAND

1.1. STAAT

 = verschillende hoedanigheden die de rechtstoestand bepalen van een persoon (art.
6 §2 oud BW)  kun je vergelijken met een juridische persoonlijkheid
o Ik ben een moeder, ik ben een dochter, ik ben feitelijk wonend…
Dat allemaal samen  mijn staat
 Doelen:
o Welke rechten heeft een persoon (rechtsbekwaamheid) en kan hij die rechten
uitoefenen? (handelingsbekwaamheid)
 Bv een minderjarige is handelingsonbekwaam en moeten dingen dus
geregeld worden door de ouders
o Een persoon onderscheid zich met een andere personen
 Binnen een familie: juridische verwantschap
 Binnen een land: nationaliteit
o Geen elementen? Ras, godsdienst
 Hoe verkrijgt men de staat?
o Rechtsfeiten
 Voorbeelden: geboorte, eigen overlijden, meerderjarig worden
o Rechtshandelingen
 Voorbeelden: huwelijk, verklaring wettelijke samenwoning, veranderen
van woonplaats, veranderen van naam, veranderen van geslacht,
erkenning van een kind
o Gerechtelijke uitspraken
 Voorbeelden: vonnis adoptie
o Wet
 Voorbeelden: naturalisatie waardoor je de Belgische nationaliteit kan
verkrijgen
 Wanneer begint de staat?
o Vanaf het bestaan
o Eigen staat is evolutief
 Minderjarig  meerderjarig
 Maar ook de elementen zijn evolutief: vroeger  priester en non was
element van de staat, vroeger ook geslacht  de vrouw was na het
huwen handelingsonbekwaam




4