Samenvatting H3 nierziekten (toegepaste dieetleer 3)

Nierziekten
1 Voeding bij acute en chronische
nierinsufficiëntie
1.1 Acute nierinsufficiëntie
Functie nier valt acuut weg -> acute daling uitscheidingsfunctie (GFR )
 Stoornis water- en elektrolytenbalans
Urine Anurie (< 100 ml)
Oligurie (< 400 ml)
Polyurie
Vocht Oedemen
Na Hypertensie
K Hartritmestoornissen
Zuren Acidose
Andere Bloedingen
Verwardheid
Kortademigheid

Indeling patiënte obv katabole stress (illustratief)
Groep Stijging ureum (mmol/l)/d Eiwitafbraak (g N/d)
A: geen katabole stress 4-8 10 - 14
Medicatie + aangepaste
voeding
B: katabool 8 - 12 14 - 24
Medicatie + aangepaste
voeding + NVT
C: hyperkatabool > 12 > 24
Medicatie + aangepaste
voeding + NVT


Behandeling:
Wegnemen oorzakelijke factor
Goede voeding is belangrijk => voedingstoestand beheren/handhaven (-> anorexie)


Dieetadvies
Zonder katabole stress: geen NVT + noodzaak voedingsinterventie evalueren
Energie: 30 – 40 kcal/ kg RG/d
- Of energiebehoefte (H&B) x 1,25
- Voldoende om eiwitafbraak te voorkomen + zorgen voor efficiënt gebruik E
Eiwitten: 0,6 – 0,7 g E/kg RG/d


1

, - Behoefte <-> uremie
Vocht: 1000 ml totaal + urineproductie
- Overvulling <-> patiënt dagelijks wegen
Na:
- Oligurie/anurie/oedemen/hypertensie: 2000 mg/d
- Polyurie: geen beperking
K:
- > 5,5 mmol/l: 2000 – 2400 mg/d + eventueel K-bindende medicatie
- Polyurie: geen beperking
P: 700 mg/dag
- > 1,8 mmol/l: fosfaatbindende medicatie


Met katabole stress: NVT nodig
Energie: > 35 kcal/ kg RG/d
- Voldoende om eiwitafbraak te voorkomen + zorgen voor efficiënt gebruik E
Eiwitten:
- B: 1 – 1,2 g E/kg RG/d
- C: 1,2 – 1,8 g E/kg RG/d
-  N-verliezen (katabolisme + therapie)
Vocht:
- Continue dialyse: geen beperking
- Intermitterende dialyse: dialyse aanpassing zodat voldoende vocht kan gegeven worden
(EN/PN)
Na, K, P: ifv NVT


Praktische realisatie
Probleem: voldoende voeding
1. “gewone voeding
2. vloeibare bijvoeding/volledige voeding -> speciale formules
3. enterale voeding: juiste keuze sondevoeding
4. parenterale voeding: aangepaste AZ formules


1.2 Chronische nierinsufficiëntie
Oorzaken:
- Ziekte van de nier
- Ziekten waarbij de nieren beschadigd worden (bv DM en hypertensie)
- Langdurige afvoerbelemmering van de urine


Stadia CNI
Obv GFR en albuminurie normaal GFR: 120 ml/min



2

, Beginstadium: - Creatinine/ureum  - RR 
GFR = 50 – 100 ml/min - Proteïnurie/hematurie - moeheid
- Oedemen
- Vaak geen klachten – toeval
GFR < 50 ml/min Stoornis calciumfosfaathouding:
- P uitscheiding  => P in bloed  => Ca in bloed  => afscheiding
parathormoon  => P uitscheiding  + Ca afgifte uit botten
- In nier Vit D geactiveerd => actief vit D remt parathormoon => tekort
actief vit D => parathormoon 
 Secundair hyperparathyroïde
 Renale osteodystrofie
GFR < 30 ml/min: -  zuren van afbraak E (fosforzuur en zwavelzuur) => metabole acidose
-  EPO => anemie

GFR < 8 – 10 ml/min Ondervoeding:
=> NVT o uremie;
o bijkomende ziekten / infecties, ontstekingen;
o effect van medicijngebruik;
o beperkte kookvaardigheden;
o veranderde smaakwaarneming bij uremie: vooral zoet en bitter
wekken aversie op;
o metabole acidose;
o sociale factoren; functionele beperkingen; emotionele depressie;
o gestoorde maaglediging.
Kans op complicaties 
o Klachten spijsverteringsstelsel
o Bloedingsneiging 
o Hartritmestoornissen
o Oedeemvorming en kortademigheid
o Neurologische stoornissen


3