Syllabus Pathologie 3
1. Welke laboratoriumtesten worden gebruikt om schildklierproblemen te
diagnosticeren? Beschrijf ze aan de hand van het fysiologische mechanisme bij de
secretie van schildklierhormoon.
De labotesten die kunnen gebruikt worden zijn TSH gehalte in het bloed en T4.
De secretie van schildklierhormoon verloopt via een hormonale regelkring:
De hypothalamus produceert TRH (thyrotropin releasing hormone) -> TRH stimuleert de
hypofyse voor de secretie van TSH (thyroid stimulating hormone) -> TSH stimuleert de
schildklier voor de productie van schildklierhormoon (T4, thyroxine). Dit systeem wordt
gestuurd volgens een negatieve feedback. Het schildklierhormoon remt de secretie van TRH
en TSH.
Als de schildklier te weinig werkt en er dus een hypothyreoidie is, is er minder T4 ->
hypofyse zal meer TSH secreteren.
Als de schildklier te hard werkt en er een hyperthyreoidie is, is er meer T4 -> hypofyse zal
minder TSH secreteren.
Hypo: TSH te hoog, T4 te laag
Hyper: TSH te laag, T4 te hoog
2. Geef vijf effecten van respectievelijk glucagon en insuline in de menselijke cel.
Glucagon Insuline
Verhoogd de afgifte van glucose uit de cel Toename van de snelheid van
naar het bloed glucosetransport naar intracellulair
Gluconeogenese Toename van de snelheid van
glucoseverbruik
Afbraak van glycogeen tot glucose Vorming van glycogeen
Verhoogde afbraak van vetten Synthese van vetten
Proteolyse Synthese van eiwitten
1
,3. Beschrijf hoe glucose doorheen een celmembraan getransporteerd wordt en leid
hieruit de gevolgen af voor de pathologie.
Glucose is een te groot en hydrofiel molecuul om zelfstandig door het lipidenlaag van het
celmembraan te diffunderen. Daarom gebeurt het transport via specifieke
membraanproteïnen, de zogenaamde carriërs. Afhankelijk van de cel en de omstandigheden
bestaan er twee hoofdmechanismen: Na⁺/glucose cotransport en gefaciliteerde diffusie via
GLUT-carriërs.
1. Na⁺/glucose cotransport (actief transport)
• Dit systeem komt voor in de enterocyten van de dunne darm (SGLT1) en
de niercellen in de proximale tubuli (SGLT2). (SGLT = sodium glucose transporter)
• Glucose wordt samen met natriumionen getransporteerd. Omdat natrium naar binnen
stroomt volgens zijn concentratiegradiënt, kan glucose tegen zijn gradiënt in worden
opgenomen.
• Dit mechanisme is belangrijk voor het concentreren van glucose in cellen en het
efficiënt heropnemen van glucose uit darm of urine.
2. GLUT-carriërs (gefaciliteerde diffusie)
• Glucose wordt met de gradiënt mee gediffuseerd aan de hand van een carrier
• Belangrijke transporters zijn:
o GLUT1: rode bloedcellen en endotheelcellen
o GLUT2: lever
o GLUT3: neuronen
o GLUT4: spier- en vetcellen, insuline-afhankelijk
• Bij GLUT4 bevindt de transporter zich in rust in vesikels in het cytoplasma. Wanneer
een insulinereceptor gestimuleerd wordt, migreren deze vesikels naar het membraan
en fusioneren ermee, waardoord glucose in de cel wordt binnengebracht.
Pathologische gevolgen:
• Chronisch hyperglycemie en overmatige insuline-stimulatie kunnen leiden
tot downregulatie van insulinereceptoren en GLUT4-carriërs, waardoor cellen minder
gevoelig worden voor insuline. Deze verminderde insulinegevoeligheid vormt de
basis van type 2 diabetes.
• Een sedentair leven versterkt dit effect omdat de hoeveelheid GLUT4 in spiercellen
afneemt (downregulatie), terwijl lichaamsbeweging de expressie van GLUT4 kan
verhogen (upregulatie) en zo de glucoseopname vergemakkelijkt en de
insulinegevoeligheid verbetert.
Downregulatie: een te freq stimulatie van bepaalde receptoren leiden tot een verminderde
aanmaak en dus een lagere aanmaak van deze receptoren.
Upregulatie: een weinig freq stimulatie zal aanleiding geven tot een verhoogde aanmaak en
dus een hogere aantal van deze receptor
4. Geef de basis functionele pathologische indeling van longpathologie, en zoek bij
elk item een voorbeeld.
Ventilatie versus perfusie stoornissen:
Bij gasuitwisseling zijn zowel ventilatie (lucht in en uit de longen) als perfusie (langs de
longen moet voldoende bloed stromen om de stroom van aan- en afgevoerde gassen te
onderhouden) essentieel. 3 type problemen:
- Dode ruimte ventilatie: deel van de longen wordt geventileerd, maar niet doorbloed ->
geen gasuitwisseling
o Bv: longembolie
- Shunt: deel van de longen wordt doorbloed, maar niet geventileerd -> bloed passeerd
onveranderd
2
, o Bv: pneumonie
- Diffusiestoornis: gasuitwisseling vindt niet plaats ondanks normale ventilatie en
perfusie
o Bv: emfyseem
Obstructief versus restrictief longlijden:
- Obstructief: vernauwing van de luchtwegen -> lucht kan moeilijk uitstromen
o Bv: astma, COPD
- Restrictief: verminderde totale longcapaciteit door stijf interstitieel weefsel of externe
druk (longen kunnen niet meer voldoende uitzetten)
o Bv: longfibrose, centrale obesitas, zwangerschap
5. Beschrijf het ECG, en de ziektetoestanden die hiermee kunnen aangetoond worden.
Het ECG (electrocardiogram) is het basisonderzoek van het hart. Het registreert
de elektrische activiteit van het hart aan het huidoppervlak met behulp van elektroden.
Omdat het hart een spier is die voortdurend depolariseert en repolariseert, kunnen deze
elektrische spanningen (in millivolt) worden gemeten en uitgezet in de tijd.
Opbouw van het ECG:
• P-top: Geeft de depolarisatie van de voorkamers (atria) weer. Dit is het begin van de
hartslag.
• QRS-complex: Bestaat uit de Q-golf, R-top en S-golf en stelt de depolarisatie van de
kamers (ventrikels) voor. Dit is het krachtigste elektrische signaal, omdat de kamers
de grootste spiermassa hebben. + repolaristatie voorkamers (onder QRS)
• T-top: Geeft de repolarisatie van de kamers weer (herstel van de elektrische toestand
na contractie).
De tijdsrelaties tussen deze onderdelen zijn normaal constant. Bij een gezond en regelmatig
hartritme volgt het QRS-complex bijvoorbeeld telkens na een vaste tijd op de P-top.
Het ECG laat toe om verschillende ziektetoestanden en stoornissen op te sporen:
1. Hartritmestoornissen
2. Stoornissen in het geleidingssysteem (sinusAV knoop)
3. Zuurstoftekort (ischemie) van de hartspier (gestoorde repolarisatie door tekort aan
ATP in de ATP afhankelijke K+ kanalen)
6. Geef een overzicht van de verschillende tekens en symptomen die bij hartziekten
voorkomen.
1. Pijn op de borst (angina pectoris)
• Angina pectoris (angor) is een benauwd, dof en drukkend gevoel op of onder het
borstbeen dat ontstaat door zuurstoftekort in het hart.
• Uitstraling naar linker arm, rug, kaken
• Bij problemen in het inferiore hartgebied kan de pijn ook in de maagstreek worden
gevoeld.
3
1. Welke laboratoriumtesten worden gebruikt om schildklierproblemen te
diagnosticeren? Beschrijf ze aan de hand van het fysiologische mechanisme bij de
secretie van schildklierhormoon.
De labotesten die kunnen gebruikt worden zijn TSH gehalte in het bloed en T4.
De secretie van schildklierhormoon verloopt via een hormonale regelkring:
De hypothalamus produceert TRH (thyrotropin releasing hormone) -> TRH stimuleert de
hypofyse voor de secretie van TSH (thyroid stimulating hormone) -> TSH stimuleert de
schildklier voor de productie van schildklierhormoon (T4, thyroxine). Dit systeem wordt
gestuurd volgens een negatieve feedback. Het schildklierhormoon remt de secretie van TRH
en TSH.
Als de schildklier te weinig werkt en er dus een hypothyreoidie is, is er minder T4 ->
hypofyse zal meer TSH secreteren.
Als de schildklier te hard werkt en er een hyperthyreoidie is, is er meer T4 -> hypofyse zal
minder TSH secreteren.
Hypo: TSH te hoog, T4 te laag
Hyper: TSH te laag, T4 te hoog
2. Geef vijf effecten van respectievelijk glucagon en insuline in de menselijke cel.
Glucagon Insuline
Verhoogd de afgifte van glucose uit de cel Toename van de snelheid van
naar het bloed glucosetransport naar intracellulair
Gluconeogenese Toename van de snelheid van
glucoseverbruik
Afbraak van glycogeen tot glucose Vorming van glycogeen
Verhoogde afbraak van vetten Synthese van vetten
Proteolyse Synthese van eiwitten
1
,3. Beschrijf hoe glucose doorheen een celmembraan getransporteerd wordt en leid
hieruit de gevolgen af voor de pathologie.
Glucose is een te groot en hydrofiel molecuul om zelfstandig door het lipidenlaag van het
celmembraan te diffunderen. Daarom gebeurt het transport via specifieke
membraanproteïnen, de zogenaamde carriërs. Afhankelijk van de cel en de omstandigheden
bestaan er twee hoofdmechanismen: Na⁺/glucose cotransport en gefaciliteerde diffusie via
GLUT-carriërs.
1. Na⁺/glucose cotransport (actief transport)
• Dit systeem komt voor in de enterocyten van de dunne darm (SGLT1) en
de niercellen in de proximale tubuli (SGLT2). (SGLT = sodium glucose transporter)
• Glucose wordt samen met natriumionen getransporteerd. Omdat natrium naar binnen
stroomt volgens zijn concentratiegradiënt, kan glucose tegen zijn gradiënt in worden
opgenomen.
• Dit mechanisme is belangrijk voor het concentreren van glucose in cellen en het
efficiënt heropnemen van glucose uit darm of urine.
2. GLUT-carriërs (gefaciliteerde diffusie)
• Glucose wordt met de gradiënt mee gediffuseerd aan de hand van een carrier
• Belangrijke transporters zijn:
o GLUT1: rode bloedcellen en endotheelcellen
o GLUT2: lever
o GLUT3: neuronen
o GLUT4: spier- en vetcellen, insuline-afhankelijk
• Bij GLUT4 bevindt de transporter zich in rust in vesikels in het cytoplasma. Wanneer
een insulinereceptor gestimuleerd wordt, migreren deze vesikels naar het membraan
en fusioneren ermee, waardoord glucose in de cel wordt binnengebracht.
Pathologische gevolgen:
• Chronisch hyperglycemie en overmatige insuline-stimulatie kunnen leiden
tot downregulatie van insulinereceptoren en GLUT4-carriërs, waardoor cellen minder
gevoelig worden voor insuline. Deze verminderde insulinegevoeligheid vormt de
basis van type 2 diabetes.
• Een sedentair leven versterkt dit effect omdat de hoeveelheid GLUT4 in spiercellen
afneemt (downregulatie), terwijl lichaamsbeweging de expressie van GLUT4 kan
verhogen (upregulatie) en zo de glucoseopname vergemakkelijkt en de
insulinegevoeligheid verbetert.
Downregulatie: een te freq stimulatie van bepaalde receptoren leiden tot een verminderde
aanmaak en dus een lagere aanmaak van deze receptoren.
Upregulatie: een weinig freq stimulatie zal aanleiding geven tot een verhoogde aanmaak en
dus een hogere aantal van deze receptor
4. Geef de basis functionele pathologische indeling van longpathologie, en zoek bij
elk item een voorbeeld.
Ventilatie versus perfusie stoornissen:
Bij gasuitwisseling zijn zowel ventilatie (lucht in en uit de longen) als perfusie (langs de
longen moet voldoende bloed stromen om de stroom van aan- en afgevoerde gassen te
onderhouden) essentieel. 3 type problemen:
- Dode ruimte ventilatie: deel van de longen wordt geventileerd, maar niet doorbloed ->
geen gasuitwisseling
o Bv: longembolie
- Shunt: deel van de longen wordt doorbloed, maar niet geventileerd -> bloed passeerd
onveranderd
2
, o Bv: pneumonie
- Diffusiestoornis: gasuitwisseling vindt niet plaats ondanks normale ventilatie en
perfusie
o Bv: emfyseem
Obstructief versus restrictief longlijden:
- Obstructief: vernauwing van de luchtwegen -> lucht kan moeilijk uitstromen
o Bv: astma, COPD
- Restrictief: verminderde totale longcapaciteit door stijf interstitieel weefsel of externe
druk (longen kunnen niet meer voldoende uitzetten)
o Bv: longfibrose, centrale obesitas, zwangerschap
5. Beschrijf het ECG, en de ziektetoestanden die hiermee kunnen aangetoond worden.
Het ECG (electrocardiogram) is het basisonderzoek van het hart. Het registreert
de elektrische activiteit van het hart aan het huidoppervlak met behulp van elektroden.
Omdat het hart een spier is die voortdurend depolariseert en repolariseert, kunnen deze
elektrische spanningen (in millivolt) worden gemeten en uitgezet in de tijd.
Opbouw van het ECG:
• P-top: Geeft de depolarisatie van de voorkamers (atria) weer. Dit is het begin van de
hartslag.
• QRS-complex: Bestaat uit de Q-golf, R-top en S-golf en stelt de depolarisatie van de
kamers (ventrikels) voor. Dit is het krachtigste elektrische signaal, omdat de kamers
de grootste spiermassa hebben. + repolaristatie voorkamers (onder QRS)
• T-top: Geeft de repolarisatie van de kamers weer (herstel van de elektrische toestand
na contractie).
De tijdsrelaties tussen deze onderdelen zijn normaal constant. Bij een gezond en regelmatig
hartritme volgt het QRS-complex bijvoorbeeld telkens na een vaste tijd op de P-top.
Het ECG laat toe om verschillende ziektetoestanden en stoornissen op te sporen:
1. Hartritmestoornissen
2. Stoornissen in het geleidingssysteem (sinusAV knoop)
3. Zuurstoftekort (ischemie) van de hartspier (gestoorde repolarisatie door tekort aan
ATP in de ATP afhankelijke K+ kanalen)
6. Geef een overzicht van de verschillende tekens en symptomen die bij hartziekten
voorkomen.
1. Pijn op de borst (angina pectoris)
• Angina pectoris (angor) is een benauwd, dof en drukkend gevoel op of onder het
borstbeen dat ontstaat door zuurstoftekort in het hart.
• Uitstraling naar linker arm, rug, kaken
• Bij problemen in het inferiore hartgebied kan de pijn ook in de maagstreek worden
gevoeld.
3
