Volledige samenvatting van de premaster in management.

Blok 1: Wetenschappelijk onderzoek



W1: Wat is wetenschappelijk onderzoek



1.1. Onderzoek in de managementwetenschappen

Samenvatting van de reader tekst 1.1.
Inleiding
In wetenschappelijke opleidingen is het gebruikelijk dat studenten hun studie afronden met
onderzoek. Wat houdt wetenschappelijk onderzoek in? We kunnen dit herleiden naar een aantal
deelvragen:

1. Wat is onderzoek: hoe onderscheid je onderzoek van andere activiteiten?

2. Wat is wetenschappelijk (aan onderzoek): hoe onderscheid je wetenschappelijk
onderzoek van ander onderzoek?

3. Wat is het afstudeeronderzoek in de opleiding MSc in Management?

4. Wat zijn managementwetenschappen?

Managementwetenschappen is de tak van wetenschap omtrent bestuur, leiding en leiderschap
in organisaties op basis van managementvraagstukken in organisatie (bedrijfsleven, overheid,
non-profit). Theoretisch is het vakgebied divers, gezien de wortels ervan in de economische,
sociale en technische wetenschappen.



Wat is onderzoek?
Onderzoek = voortdurend proces (in het dagelijks leven, vaak onbewust). Probleem of vraag 
zoeken naar een oplossing en antwoorden. Iets willen weten wat we nog niet wisten. Zie
voorbeeld artikel tekst 1.1. Besluit van de voorbeelden is, dat er een gemeenschappelijk
element aanwezig is, namelijk kennistekort (probleem), die wordt opgelost door activiteiten te
ondernemen die leiden tot nieuwe kennis.



Bij onderzoek spelen de volgende elementen een rol:

 Een kennisbehoefte

 Bestaande kennis die kennelijk tekortschiet

 Activiteiten om nieuwe kennis te verkrijgen

 Het resultaat = uitbreiden van bestaande kennis en bevrediging van de aanvankelijke
kennisbehoefte.


1

,Onderzoek is vrijwel een synoniem voor leren. Het alledaagse “onderzoek” is zo verweven met
het handelen zelf, dat we het niet zien als onderzoek. Daarom wordt onderzoek gereserveerd
voor activiteiten die expliciet gericht zijn om kennishiaat te vervullen. Onderzoek heeft vaste
fasen die doorlopen in een vaste volgorde (= systematische aanpak  probleemstelling,
beschikbare kennis (literatuuronderzoek), methode van onderzoek, gegevens verzamelen en
analyseren om tot een conclusie te komen (antwoord op de probleemstelling). Dit soort
onderzoek onderscheidt zich van wetenschappelijk onderzoek. Wetenschappelijk onderzoek
behoort tot deze categorie van expliciet wetenschappelijk onderzoek.



Wat is wetenschappelijk onderzoek (WO)?
Criteria voor wetenschappelijk onderzoek, namelijk, moet relevant én verantwoord zijn.

Bij het ontwerpen van onderzoek moet de onderzoeker drie vragen (in samenhang)
beantwoorden, namelijk;

1) Wat ga ik onderzoeken? (onderwerp en probleemstelling)
Relevantie
2) Waarom ga ik dat onderzoeken? (argumentatie en relevantie)

3) Hoe ga ik dat onderzoeken? (methode van onderzoek) Verantwoord



Wetenschappelijk relevant
De eis van relevantie verwijst naar de inhoud en het doel van het onderzoek. Wetenschappelijk
onderzoek bouwt verder op bestaande wetenschappelijke kennis en voegt kennis toe.
Onderzoek is pas relevant als het nieuwe kennis toevoegt aan bestaande kennis (evolutie “huis
van de wetenschap” = nooit af). Doel van onderzoek is om vragen te beantwoorden, maar het
roept ook nieuwe (onderzoeks)vragen op.



Via literatuurstudie beargumenteren we waarom een onderzoek wetenschappelijk relevant is.
De argumentatie leidt tot een probleemstelling. Een onderzoeker mag niet zeggen “dit is nog
nooit eerder onderzocht”. Inhoudelijke argumenten en probleemstelling nodig. Onderzoek moet
op welke manier dan ook bijdragen aan de bestaande ‘body of knowledge’. Kan leiden tot
aanpassing of verfijning van bestaande kennis of vorming van nieuwe theorieën.

 Inventariseren van kennis = verplicht en noodzakelijk  volstaat niet.

 Toepassen van bestaande kennis voldoet niet aan de eis van relevantie.

Praktijkgericht onderzoek (PO)  toepassen van kennis om praktische problemen om te
lossen. Niet perse gericht op het bijdragen van kennis en theorie. Probleemstelling heeft een
andere karakter (komt uit de praktijk en moet relevant zijn voor de praktijk). Resultaten en
uitkomsten moeten kunnen direct toegepast worden in de praktijk. PO kan relevant zijn voor WO.
Afhankelijk van de manier waarop het onderzoek gevoerd is.


2

,WO PO: In ieder WO wordt ingegaan op de praktische relevantie van het onderzoek,
omdat het onderzoek in de werkelijkheid (=empirie) is uitgevoerd. Ieder wetenschappelijk artikel
waarin verslag wordt gedaan van onderzoek, eindigt dan ook altijd in een verhandeling met
‘recommendations for practice’. Steeds vaker aandacht voor de betekenis en waarde van het
WO voor de maatschappij (want gefinancierd uit publieke gelden). Valorisatie belangrijk
aandachtspunt. Valorisatie = de resultaten van het onderzoek worden daadwerkelijk gebruikt
voor innovaties, concrete toepassingen en het oplossen van maatschappelijke vraagstukken.
Voor- en nadelen;

: kans, erkenning van de betekenis van WO, waarbij de uitgaven gerechtvaardigd worden

: bedreiging van de academische vrijheid en aandacht voor fundamenteel onderzoek (op
lange termijn van waarde kan zijn)



Wetenschappelijk verantwoord
Verwijst naar methodologische aspecten (= regels voor goed onderzoek, geaccepteerde
methoden, procedures en werkwijze voor het verwerven van kennis). Verschillende methodes
voor verschillende soorten wetenschappen. Belangrijke! Regels van onderzoeksmethodologie
hebben betrekking op het streven naar eerlijkheid, waarheidsgetrouwheid en openheid in
verslaggeving.

 Op een verantwoorde manier onderzoek doen

 Publiekelijke verantwoording van alle keuzes die in een onderzoek zijn gedaan (inzage
geven in hun manier van werken)



1) Expliciteren van keuzes = Tijdens het onderzoeksproces  bronvermelding bij
verslaggeving, informatie over de gevolgde methode,…etc. voor als iemand het
onderzoek zou willen controleren of repliceren, moet hij de ondernomen stappen
kennen. Verwachting van WO dat de onderzoeker deze publiceert in een ‘academic
journal’. In zulke journals wordt het principe van ‘double blind (beide partijen weten wie
niet wie/wie is) peer review (collega’s uit het betreffende vakgebied, met verdiensten in
het vakgebied = eigen publicatie) gehanteerd. Belangrijke stap, zodat het artikel kritisch
wordt beoordeeld, waaruit eventuele aanpassingen of afwijzingen geformuleerd kunnen
worden op basis van (gebrek aan) wetenschappelijk relevantie/methodologie.



2) Verantwoorden van keuzes = bijvoorbeeld, waarom is gekozen voor een case studie? De
onderzoekers moeten aannemelijk maken dat het onderzoek in voldoende mate voldoet
aan gestelde kwaliteitseisen (= validiteit). Met andere woorden, het verantwoorden voor
de opzet van het onderzoek en correct toepassen van technieken voor het analyseren
van (verzamelde) data. Hetzelfde geldt voor de gerapporteerde resultaten en conclusies.


3

, Zorgvuldigheid in het noteren, bewerken en voostellen van de inhoud van het inderzoek =
belangrijke skill in wetenschapsbeoefening.

Wetenschap = manier om tot “waarheidsvindingen” te komen. Wettenschappelijke houding =
kritisch zijn & bestaande kennis ter discussie stellen. Absolute waarheid bestaat niet 
indicatie: wat is waar en wat we voorlopig als waar kunnen aannemen. Wetenschap probeert
fenomenen die zich voordoen in de empirie te begrijpen en te verklaren = streven naar
‘waarheidsgetrouwheid” met andere woorden overeenstemming tussen kennis en beschikbare
feiten en waarnemingen.

Validiteit = meest algemene en belangrijke kwaliteitseis die aan onderzoek wordt opgesteld.

Dit verwijst naar de geldigheid van de onderzoeksresultaten. Verschillende soorten varianten
van validiteit, de meest gebruikte indeling is van Yin (2009 - ‘Case Study Research’). Volgens Yin,
vier criteria:

1) Construct-validiteit

2) Interne validiteit

3) Externe validiteit

4) Betrouwbaarheid

Construct-validiteit = dekken de waarnemingen in het onderzoek op een goede manier de
begrippen en variabelen af (zie voorbeeld pagina 5 tekst 1.1.). Werd het beoogde begrip wel op
een goede manier gemeten? In kwalitatief onderzoek is deze vorm van validiteit een probleem.
Wordt de waarheid achterhaald door de gestelde vragen? Zie voorbeeld pagina 5.

Interne validiteit = via deze willen we weten of de gevonden verklaringen correct zijn. Hierbij
speelt dus de vraag naar causaliteit. Kloppen de redeneringen? Geen andere verklaring?

Externe validiteit = gaat over de generaliseerbaarheid van de onderzoeksresultaten. In welke
maten zijn de gegevens uit de onderzochte bedrijven bijvoorbeeld wel representatief voor andere
organisaties? Resultaten gelden alleen voor de bevraagde groep = niet extern valide = geen
uitspraken over andere groepen mogelijk.

Betrouwbaarheid = stabiliteit van de onderzoeksresultaten. Zouden andere onderzoekers tot
dezelfde uitkomsten komen? Verschil tussen betrouwbaarheid en construct validiteit? Bv. Als
een weegschaal consequent 5 kilogram te veel aangeeft, dan zijn de metingen niet valide
(gewicht klopt niet), maar wel betrouwbaar (telkens dezelfde uitkomst bij herwegingen).

Problemen/issues die validiteit (kunnen) verminderen:

 Non-response: mensen/organisaties/… willen niet meewerken. Oppassen met
uitspraken op basis van de onderzoeksresultaten.

 Zelfselectie: door vrijwillige deelname kan de samenstelling van de
steekproef/onderzochte eenheden leiden tot een vertekening (‘bias’) van de resultaten.

 Sociaal wenselijke antwoorden: vaak voor gevoelige onderwerpen antwoorden mensen
wenselijk = onjuist beeld van de werkelijkheid.

4