, 1 Griekse Oudheid
De polis en de megapolis: Organisatie van een samenleving door architectuur
Griekse architectuur Romeinse architectuur
Zuilen, polychromie, typologie
Rond de polis (stadstaat) Mondain imperium (centrale besturing)
Vervolmaken van tradities (in bouw en kunst) Assimilatie (diverse invloeden)
Zuil + architraaf —> lineaire afwisseling tussen massa Zuil + boog/gewelf —> creëren van volumes
en leegte
Johann Joachim Winckelmann Giovanni Battista Piranesi
(1717-1768) (1720-1778)
Culturele verfijning Constructieve logica
Harmonie met natuur Zwaartekracht en verval
Arcadische eenvoud Natuur eist plaats weer op
Diagonale benadering Detailtekening
Hera I, Phaestum Hera I, Phaestum
Griekse architectuur
Polis: Stadstaten of provincies (politiek onafhankelijk), geen centrale besturing
Wel culturele samenhang! = antiek Griekse cultuur
—> op basis van taal: Hellinisten vs barbaroi (spreken geen Grieks)
—> op basis van geloof: de goden van Olympos
—> Pan-Helleense plaatsen: architecturale constructies waar alle Grieken welkom zijn (neutrale plaatsen)
Ontstaan
Minoïsche cultuur (Kreta)
Archaïsche fase Klassieke fase Hellenistische fase
+ Myceense cultuur
Rechthoekig grondplan Perfectioneren Mengcultuur door verspreiding cultuur
Zuilen in draagfunctie Proporties zuilen en grondplan Megalomane projecten
Fronton op korte zijde Realisme in sculpturen Klassieke + oosterse elementen
Optische correcties
Proto-Griekse erfenis
Minoïsche cultuur (2000 - 1100 VC) Onderzocht door archeoloog Arthur John Evans
Mythologie: in Homeros; de minotauros en architect Daedalus
Vrouw van koning Minos baart minotaurus die wordt opgesloten in doolhof
Kenmerken:
Realisme van mensen en creaturen in harmonie met de natuur
Architecturale polychromie
Megaron grondplan
Zuil-architraafsysteem en tympanon
Architraaf = dwarsbalk
Fronton/tympanon Zuilen in antis:
Pro-style: zuilen vooraan
Peristyle/peripteraal: 1rij zuilen rondom
Dipteraal: 2 rijen zuilen rondom
, Myceense cultuur (1250 VC) Onderzocht door archeoloog Heinrich Schliemann
Mythologie: in Homeros; cyclopenmuur en beleg van Troje
Kenmerken:
Zuil-architraafsysteem en tympanon/fronton
Bouwen met steen
De Leeuwenpoort in Mycene
Proto-Griekse erfenis:
● Megaronplan
●
Zuil-architraaf constructie
●
Tempelfronton/tympanon
● Polychromie
●
Realisme
Zuilen
Altijd constructief (samen met entablement), nooit decoratief
Stilistisch (Dorisch, Ionisch en Korintisch)
Enkel tempelordes of geconnecteerd aan bepaalde tempelgenres
Dorisch: tempels voor mannelijke of oorlogsgoden
Ionisch: tempels voor oudere vrouwelijke goden
Korintisch: tempels voor jongere vrouwelijke goden
Opbouw
Zuil: basis + schacht + kapiteel (varieert per stijl)
hier Dorisch kapiteel met echinus en abacus
Entablement (horizontale balkwerk): architraaf + fries + kroonlijst
Fronton (driehoekig): tympanon + sima
Griekse zuilen Romeinse zuilen
Verticale inkepingen
Lineaire architectuur (opgemaakt uit massa en leegtes)
Afstand tussen zuilen (= intercolumnië) wordt
berekend op basis van diameter aan de voet van
de zuil (= modulus) Krulletjes
Kleine verticale groeven
Kleine reliëfsculpturen
, Stijlfases
Archaïsche fase (700 - 480 VC)
Politieke instabiliteit, maar culturele bloei (veel gebouwd en geperfectioneerd)
Ideaal
Ontwikkeling van standaard voor gebouwen
perfectioneren, harmonie met natuur, realisme
Ook beeldhouwkunst wordt realistischer (focus op spiermassa, ribben, …)
Veel kleurgebruik (polychromie) ontdekt door Hittorff
Hera I, Phaestum
# zuilen: N = 2a + 1
Hera II (Poseidon), Phaestum
megaron grondplan,
peripterale tempel
MAAR:
●
cella doormidden gedeeld door rij zuilen door stabiliteit ● Entasis subtieler
●
aantal zuilen klopt niet volgens standaard ● Aantal zuilen volgens N = 2a + 1
●
afstand tussen zuilen is niet overal gelijk ● Hoektriglief boven zuil (zuil steekt nog uit)
●
echinus lijkt geplet te worden onder abacus (niet esthetisch) ● Echinus en abacus in proportie
●
entasis (optische correctie door zuil iets boller te maken)
zeer zichtbaar
● hoektriglief niet boven hoekzuil (niet esthetisch)
Klassieke fase (480 - 400 VC)
Ook gekend als eeuw van Athene of Perikles
Focus op perfectioneren adhv optische correcties
Realisme in gelaat, draperie en actie
Parthenon, Athene
Architecten: Icnitus en Kalikrates
Beeldhouwer: Phidias
Megaron grondplan
Periterale tempel (formule klopt)
IS ECHTER EEN COMPLETE OPTISCHE ILLUSIE
De polis en de megapolis: Organisatie van een samenleving door architectuur
Griekse architectuur Romeinse architectuur
Zuilen, polychromie, typologie
Rond de polis (stadstaat) Mondain imperium (centrale besturing)
Vervolmaken van tradities (in bouw en kunst) Assimilatie (diverse invloeden)
Zuil + architraaf —> lineaire afwisseling tussen massa Zuil + boog/gewelf —> creëren van volumes
en leegte
Johann Joachim Winckelmann Giovanni Battista Piranesi
(1717-1768) (1720-1778)
Culturele verfijning Constructieve logica
Harmonie met natuur Zwaartekracht en verval
Arcadische eenvoud Natuur eist plaats weer op
Diagonale benadering Detailtekening
Hera I, Phaestum Hera I, Phaestum
Griekse architectuur
Polis: Stadstaten of provincies (politiek onafhankelijk), geen centrale besturing
Wel culturele samenhang! = antiek Griekse cultuur
—> op basis van taal: Hellinisten vs barbaroi (spreken geen Grieks)
—> op basis van geloof: de goden van Olympos
—> Pan-Helleense plaatsen: architecturale constructies waar alle Grieken welkom zijn (neutrale plaatsen)
Ontstaan
Minoïsche cultuur (Kreta)
Archaïsche fase Klassieke fase Hellenistische fase
+ Myceense cultuur
Rechthoekig grondplan Perfectioneren Mengcultuur door verspreiding cultuur
Zuilen in draagfunctie Proporties zuilen en grondplan Megalomane projecten
Fronton op korte zijde Realisme in sculpturen Klassieke + oosterse elementen
Optische correcties
Proto-Griekse erfenis
Minoïsche cultuur (2000 - 1100 VC) Onderzocht door archeoloog Arthur John Evans
Mythologie: in Homeros; de minotauros en architect Daedalus
Vrouw van koning Minos baart minotaurus die wordt opgesloten in doolhof
Kenmerken:
Realisme van mensen en creaturen in harmonie met de natuur
Architecturale polychromie
Megaron grondplan
Zuil-architraafsysteem en tympanon
Architraaf = dwarsbalk
Fronton/tympanon Zuilen in antis:
Pro-style: zuilen vooraan
Peristyle/peripteraal: 1rij zuilen rondom
Dipteraal: 2 rijen zuilen rondom
, Myceense cultuur (1250 VC) Onderzocht door archeoloog Heinrich Schliemann
Mythologie: in Homeros; cyclopenmuur en beleg van Troje
Kenmerken:
Zuil-architraafsysteem en tympanon/fronton
Bouwen met steen
De Leeuwenpoort in Mycene
Proto-Griekse erfenis:
● Megaronplan
●
Zuil-architraaf constructie
●
Tempelfronton/tympanon
● Polychromie
●
Realisme
Zuilen
Altijd constructief (samen met entablement), nooit decoratief
Stilistisch (Dorisch, Ionisch en Korintisch)
Enkel tempelordes of geconnecteerd aan bepaalde tempelgenres
Dorisch: tempels voor mannelijke of oorlogsgoden
Ionisch: tempels voor oudere vrouwelijke goden
Korintisch: tempels voor jongere vrouwelijke goden
Opbouw
Zuil: basis + schacht + kapiteel (varieert per stijl)
hier Dorisch kapiteel met echinus en abacus
Entablement (horizontale balkwerk): architraaf + fries + kroonlijst
Fronton (driehoekig): tympanon + sima
Griekse zuilen Romeinse zuilen
Verticale inkepingen
Lineaire architectuur (opgemaakt uit massa en leegtes)
Afstand tussen zuilen (= intercolumnië) wordt
berekend op basis van diameter aan de voet van
de zuil (= modulus) Krulletjes
Kleine verticale groeven
Kleine reliëfsculpturen
, Stijlfases
Archaïsche fase (700 - 480 VC)
Politieke instabiliteit, maar culturele bloei (veel gebouwd en geperfectioneerd)
Ideaal
Ontwikkeling van standaard voor gebouwen
perfectioneren, harmonie met natuur, realisme
Ook beeldhouwkunst wordt realistischer (focus op spiermassa, ribben, …)
Veel kleurgebruik (polychromie) ontdekt door Hittorff
Hera I, Phaestum
# zuilen: N = 2a + 1
Hera II (Poseidon), Phaestum
megaron grondplan,
peripterale tempel
MAAR:
●
cella doormidden gedeeld door rij zuilen door stabiliteit ● Entasis subtieler
●
aantal zuilen klopt niet volgens standaard ● Aantal zuilen volgens N = 2a + 1
●
afstand tussen zuilen is niet overal gelijk ● Hoektriglief boven zuil (zuil steekt nog uit)
●
echinus lijkt geplet te worden onder abacus (niet esthetisch) ● Echinus en abacus in proportie
●
entasis (optische correctie door zuil iets boller te maken)
zeer zichtbaar
● hoektriglief niet boven hoekzuil (niet esthetisch)
Klassieke fase (480 - 400 VC)
Ook gekend als eeuw van Athene of Perikles
Focus op perfectioneren adhv optische correcties
Realisme in gelaat, draperie en actie
Parthenon, Athene
Architecten: Icnitus en Kalikrates
Beeldhouwer: Phidias
Megaron grondplan
Periterale tempel (formule klopt)
IS ECHTER EEN COMPLETE OPTISCHE ILLUSIE
