CHRISTENDOM SAMENVATTING
Inhoud
Christendom Samenvatting................................................................................................1
Hoofdstuk 1: De Joodse Bijbel en context........................................................................8
Situering van het christendom......................................................................................8
Jezus van Nazareth- Christos........................................................................................9
Oorsprong van het christendom.................................................................................10
Ontstaan uit het jodendom......................................................................................10
Hoe kunnen we christendom bestuderen?..................................................................10
Paulus en zijn brieven.............................................................................................. 10
De joodse Bijbel: Het Oude Testament.......................................................................12
Etymologie ‘bijbel’................................................................................................... 12
Apocrypha of pseudepigrapha.................................................................................12
Het gods- en mensbeeld in het OT..........................................................................13
Namen voor joodse God.......................................................................................13
God als persoon: antropomorf?............................................................................13
God als vrouw? Boek wijsheid van Salomon.........................................................13
God androgyn?..................................................................................................... 13
Heeft christendom iets nieuws gebracht op vlak van moraliteit?.........................14
Joods-Christelijke antropologie is veel theocentrischer dan de Griekse................14
Etymologie van ‘ziel’............................................................................................ 15
Het nieuwe testament................................................................................................ 16
Hoofdstuk 2: Bronnen mbt de historische Jezus.............................................................16
Zoon van een timmerman of Kosmische Logos..........................................................16
Eerste probleem: het vaststellen van de juiste Bijbeltekst.........................................17
Intellectuele horizon van de evangeliën.....................................................................17
Doorbreken van sociale en religieuze normen van die tijd en samenleving................17
Radicaliseren van moraal........................................................................................... 17
De mirakels van Christus, magiër of goddelijk?..........................................................17
Parallellen met Apollonius van Tyana.........................................................................18
Een immer wisselende identiteit..............................................................................18
Scepticisme, syncretisme, intellectueel anti-exclusivisme..........................................19
Hoofdstuk 3: De historische Jezus II...............................................................................19
Herhaling etymologie en betekenis christus...............................................................19
De ontstaansgeschiedenis van het christendom begrijpen dmv context....................20
Flavius Josephus (1e eeuw)......................................................................................20
, Flavius Josephus – over de Joodse Oorlog/ De bello iudaico.....................................20
De Essenen.......................................................................................................... 21
Bar Kochba-opstand of Tweede Joodse Opstand (130 NOT).................................21
Diversiteit van het jodendom in de Oudheid...............................................................22
Oudste synagoge en christelijke kerk......................................................................22
Sociaal- politieke onrust.......................................................................................... 22
Verhalen over de kruisiging..................................................................................23
Weergave van de kruisiging in kunst................................................................23
Jezus doorbreekt en radicaliseert sociale en relgieuze normen..................................23
Theorie over eschatologische godsdiensten...............................................................24
Cognitieve dissonantietheorie van Leon Festinger..................................................24
Kenmerken van bewegingen die geloven dat het einde van de wereld nabij is....24
Hoofdstuk 4: Mysterieculten (enkel ppt)........................................................................25
Het vroege christendom en antieke mysterieculten...................................................25
Esoterisch: Griekse etymologie...................................................................................26
Antieke mysterieculten, Grieks/oosters-Hellenistisch.................................................26
Eigenschappen-clichés............................................................................................ 26
Mysterie geheimhouding, Muo/µύω = sluit ogen, mond..........................................27
Wat gebeurde er tijdens teletè?..............................................................................27
Eleusis:.................................................................................................................... 27
Mysteriën van Eleusis, Athene Geheim en (zeer) publiek........................................27
Inwijdingen: Rites de Passages................................................................................27
Kleine mysteriën: Agrai (bij Athene) Februari.............................................................28
Dionysos: Hieros Gamos.......................................................................................... 28
Verlies van identiteit:.............................................................................................. 28
Link met Orfisme – Pythagorisme............................................................................28
Mysteriosophia........................................................................................................ 28
Kennis over Mysteriën................................................................................................ 29
Banden Christendom-Mysteriën..............................................................................29
Antieke christenen hebben zelf parallellen aangeduid:...........................................29
Benadering les:........................................................................................................... 29
Doop als mysteriën..................................................................................................... 30
Hoofdstuk 5: Paulus....................................................................................................... 30
Inleiding...................................................................................................................... 30
Joodse Boeken......................................................................................................... 31
Joodse stromingen pre 70........................................................................................ 31
Zeloten................................................................................................................. 31
Doopbewegingen................................................................................................. 31
, Essenen................................................................................................................ 32
Sadduceeën......................................................................................................... 32
Farizeeën.............................................................................................................. 32
Na joodse opstand................................................................................................... 33
Farizeeën.............................................................................................................. 33
Vroegchristenen................................................................................................... 33
Gamaliël.................................................................................................................. 33
Visies op de Messias................................................................................................ 33
Paulus: leven en context............................................................................................ 34
Geestdriftige karakteristiek.....................................................................................34
Bronnen over en van Paulus....................................................................................34
Nieuwe testament................................................................................................... 35
Handelingen van de apostelen.............................................................................35
Paulinische brieven; corpus Paulinum..................................................................36
Paulus’ theologie..................................................................................................... 37
De rol van de wet................................................................................................. 38
Hoofdstuk 6: Het christendom in de VS.........................................................................38
Mythische geschiedenis van religie en politiek in de VS.............................................38
Religieuze dissenters en centrifugale krachten i/d koloniën.......................................39
Religie, politiek en economie: wisselwerking...........................................................39
Onafhankelijkheidsoorlog + documenten van deze gebeurtenis.............................39
Puritanisme................................................................................................................ 40
Civil religion en secundair messianisme.....................................................................45
Fundamentalisme....................................................................................................... 46
John Nelson Darby en het Dispensationalisme............................................................47
Het aardse en hemelse Jeruzalem..............................................................................49
The Rapture................................................................................................................ 50
Scheiding tussen kerk en Staat: het Hooggerechthof vs the Evangelicals..................50
The Christian Right en Presidentsverkiezingen...........................................................51
Corporate Christianity................................................................................................. 53
Terugblik en vooruitblik.............................................................................................. 53
Hoofdstuk 7: De Reformatie........................................................................................... 54
Reformatiebewegingen............................................................................................... 54
Franciscanen.............................................................................................................. 54
Dominicanen.............................................................................................................. 55
Het Westerse Schisma (1378-1417)...........................................................................55
Opkomend humanisme en bestuderen van bronnen..................................................56
Pre-reformatie?........................................................................................................... 56
, De moderne devotie/ Devotio Moderna...................................................................56
Desiderius Erasmus van Rotterdam (15e – 16e eeuw).................................................56
Thomas More (15e -16e eeuw).....................................................................................56
Maarten Luther (15e-16e eeuw)...................................................................................57
Disputen met katholieken........................................................................................ 57
Protestantisme........................................................................................................... 57
Culturele gevolgen van het Lutheranisme..................................................................57
Anabaptisten.............................................................................................................. 57
Zwingli (15e-16e eeuw)................................................................................................ 58
Johannes Calvijn (16e eeuw).......................................................................................58
Godsdienstoorlogen.................................................................................................... 58
Anglicanisme, Church of England...............................................................................58
Radicale reformatie en verlichting..............................................................................58
Hoofdstuk 8: Katholicisme............................................................................................. 58
Repressie en reformatorische tendens.......................................................................58
Concilie van Trente 1545-1563................................................................................58
Structuren van de katholieke kerk..............................................................................59
Verering van de Maagd Maria.....................................................................................60
Controlemechanismen................................................................................................ 60
Index en inquisitie................................................................................................... 60
Mariaverschijningen................................................................................................ 60
Syllabus Errorum..................................................................................................... 61
Pius X (20e eeuw): sterk anti-modernisme...............................................................61
Rerum Novarum 1891............................................................................................. 61
Kerk-staatverhouding in Europa.................................................................................61
Benedictus XV......................................................................................................... 61
Opus Dei 1928......................................................................................................... 61
Concordaat Kerk-fascisme: Verdrag van Lateranen.................................................62
Tweede Vaticaanse Concilie: aggiornamento..........................................................62
Katholieken en protestanten vinden elkaar................................................................62
Hoofdstuk 9: Gnosticisme.............................................................................................. 62
Inleiding:..................................................................................................................... 62
Probleemstelling......................................................................................................... 62
Terminologie:.......................................................................................................... 63
Gnostici...................................................................................................................... 63
Terminologie........................................................................................................... 63
Bronnen:.................................................................................................................. 64
Dualisme.................................................................................................................... 65
Inhoud
Christendom Samenvatting................................................................................................1
Hoofdstuk 1: De Joodse Bijbel en context........................................................................8
Situering van het christendom......................................................................................8
Jezus van Nazareth- Christos........................................................................................9
Oorsprong van het christendom.................................................................................10
Ontstaan uit het jodendom......................................................................................10
Hoe kunnen we christendom bestuderen?..................................................................10
Paulus en zijn brieven.............................................................................................. 10
De joodse Bijbel: Het Oude Testament.......................................................................12
Etymologie ‘bijbel’................................................................................................... 12
Apocrypha of pseudepigrapha.................................................................................12
Het gods- en mensbeeld in het OT..........................................................................13
Namen voor joodse God.......................................................................................13
God als persoon: antropomorf?............................................................................13
God als vrouw? Boek wijsheid van Salomon.........................................................13
God androgyn?..................................................................................................... 13
Heeft christendom iets nieuws gebracht op vlak van moraliteit?.........................14
Joods-Christelijke antropologie is veel theocentrischer dan de Griekse................14
Etymologie van ‘ziel’............................................................................................ 15
Het nieuwe testament................................................................................................ 16
Hoofdstuk 2: Bronnen mbt de historische Jezus.............................................................16
Zoon van een timmerman of Kosmische Logos..........................................................16
Eerste probleem: het vaststellen van de juiste Bijbeltekst.........................................17
Intellectuele horizon van de evangeliën.....................................................................17
Doorbreken van sociale en religieuze normen van die tijd en samenleving................17
Radicaliseren van moraal........................................................................................... 17
De mirakels van Christus, magiër of goddelijk?..........................................................17
Parallellen met Apollonius van Tyana.........................................................................18
Een immer wisselende identiteit..............................................................................18
Scepticisme, syncretisme, intellectueel anti-exclusivisme..........................................19
Hoofdstuk 3: De historische Jezus II...............................................................................19
Herhaling etymologie en betekenis christus...............................................................19
De ontstaansgeschiedenis van het christendom begrijpen dmv context....................20
Flavius Josephus (1e eeuw)......................................................................................20
, Flavius Josephus – over de Joodse Oorlog/ De bello iudaico.....................................20
De Essenen.......................................................................................................... 21
Bar Kochba-opstand of Tweede Joodse Opstand (130 NOT).................................21
Diversiteit van het jodendom in de Oudheid...............................................................22
Oudste synagoge en christelijke kerk......................................................................22
Sociaal- politieke onrust.......................................................................................... 22
Verhalen over de kruisiging..................................................................................23
Weergave van de kruisiging in kunst................................................................23
Jezus doorbreekt en radicaliseert sociale en relgieuze normen..................................23
Theorie over eschatologische godsdiensten...............................................................24
Cognitieve dissonantietheorie van Leon Festinger..................................................24
Kenmerken van bewegingen die geloven dat het einde van de wereld nabij is....24
Hoofdstuk 4: Mysterieculten (enkel ppt)........................................................................25
Het vroege christendom en antieke mysterieculten...................................................25
Esoterisch: Griekse etymologie...................................................................................26
Antieke mysterieculten, Grieks/oosters-Hellenistisch.................................................26
Eigenschappen-clichés............................................................................................ 26
Mysterie geheimhouding, Muo/µύω = sluit ogen, mond..........................................27
Wat gebeurde er tijdens teletè?..............................................................................27
Eleusis:.................................................................................................................... 27
Mysteriën van Eleusis, Athene Geheim en (zeer) publiek........................................27
Inwijdingen: Rites de Passages................................................................................27
Kleine mysteriën: Agrai (bij Athene) Februari.............................................................28
Dionysos: Hieros Gamos.......................................................................................... 28
Verlies van identiteit:.............................................................................................. 28
Link met Orfisme – Pythagorisme............................................................................28
Mysteriosophia........................................................................................................ 28
Kennis over Mysteriën................................................................................................ 29
Banden Christendom-Mysteriën..............................................................................29
Antieke christenen hebben zelf parallellen aangeduid:...........................................29
Benadering les:........................................................................................................... 29
Doop als mysteriën..................................................................................................... 30
Hoofdstuk 5: Paulus....................................................................................................... 30
Inleiding...................................................................................................................... 30
Joodse Boeken......................................................................................................... 31
Joodse stromingen pre 70........................................................................................ 31
Zeloten................................................................................................................. 31
Doopbewegingen................................................................................................. 31
, Essenen................................................................................................................ 32
Sadduceeën......................................................................................................... 32
Farizeeën.............................................................................................................. 32
Na joodse opstand................................................................................................... 33
Farizeeën.............................................................................................................. 33
Vroegchristenen................................................................................................... 33
Gamaliël.................................................................................................................. 33
Visies op de Messias................................................................................................ 33
Paulus: leven en context............................................................................................ 34
Geestdriftige karakteristiek.....................................................................................34
Bronnen over en van Paulus....................................................................................34
Nieuwe testament................................................................................................... 35
Handelingen van de apostelen.............................................................................35
Paulinische brieven; corpus Paulinum..................................................................36
Paulus’ theologie..................................................................................................... 37
De rol van de wet................................................................................................. 38
Hoofdstuk 6: Het christendom in de VS.........................................................................38
Mythische geschiedenis van religie en politiek in de VS.............................................38
Religieuze dissenters en centrifugale krachten i/d koloniën.......................................39
Religie, politiek en economie: wisselwerking...........................................................39
Onafhankelijkheidsoorlog + documenten van deze gebeurtenis.............................39
Puritanisme................................................................................................................ 40
Civil religion en secundair messianisme.....................................................................45
Fundamentalisme....................................................................................................... 46
John Nelson Darby en het Dispensationalisme............................................................47
Het aardse en hemelse Jeruzalem..............................................................................49
The Rapture................................................................................................................ 50
Scheiding tussen kerk en Staat: het Hooggerechthof vs the Evangelicals..................50
The Christian Right en Presidentsverkiezingen...........................................................51
Corporate Christianity................................................................................................. 53
Terugblik en vooruitblik.............................................................................................. 53
Hoofdstuk 7: De Reformatie........................................................................................... 54
Reformatiebewegingen............................................................................................... 54
Franciscanen.............................................................................................................. 54
Dominicanen.............................................................................................................. 55
Het Westerse Schisma (1378-1417)...........................................................................55
Opkomend humanisme en bestuderen van bronnen..................................................56
Pre-reformatie?........................................................................................................... 56
, De moderne devotie/ Devotio Moderna...................................................................56
Desiderius Erasmus van Rotterdam (15e – 16e eeuw).................................................56
Thomas More (15e -16e eeuw).....................................................................................56
Maarten Luther (15e-16e eeuw)...................................................................................57
Disputen met katholieken........................................................................................ 57
Protestantisme........................................................................................................... 57
Culturele gevolgen van het Lutheranisme..................................................................57
Anabaptisten.............................................................................................................. 57
Zwingli (15e-16e eeuw)................................................................................................ 58
Johannes Calvijn (16e eeuw).......................................................................................58
Godsdienstoorlogen.................................................................................................... 58
Anglicanisme, Church of England...............................................................................58
Radicale reformatie en verlichting..............................................................................58
Hoofdstuk 8: Katholicisme............................................................................................. 58
Repressie en reformatorische tendens.......................................................................58
Concilie van Trente 1545-1563................................................................................58
Structuren van de katholieke kerk..............................................................................59
Verering van de Maagd Maria.....................................................................................60
Controlemechanismen................................................................................................ 60
Index en inquisitie................................................................................................... 60
Mariaverschijningen................................................................................................ 60
Syllabus Errorum..................................................................................................... 61
Pius X (20e eeuw): sterk anti-modernisme...............................................................61
Rerum Novarum 1891............................................................................................. 61
Kerk-staatverhouding in Europa.................................................................................61
Benedictus XV......................................................................................................... 61
Opus Dei 1928......................................................................................................... 61
Concordaat Kerk-fascisme: Verdrag van Lateranen.................................................62
Tweede Vaticaanse Concilie: aggiornamento..........................................................62
Katholieken en protestanten vinden elkaar................................................................62
Hoofdstuk 9: Gnosticisme.............................................................................................. 62
Inleiding:..................................................................................................................... 62
Probleemstelling......................................................................................................... 62
Terminologie:.......................................................................................................... 63
Gnostici...................................................................................................................... 63
Terminologie........................................................................................................... 63
Bronnen:.................................................................................................................. 64
Dualisme.................................................................................................................... 65