Publiekrecht
Samenvatting Praktisch Bestuursrecht, Praktisch Straf(proces)recht
& Powerpoints
Praktisch Bestuursrecht H1: Kennismaking met het
bestuursrecht
Openbaar bestuur: de overheid voor zover zij zich met bestuurstaken bezighoudt. Treedt
op in verschillende hoedanigheden en op verschillende manieren en behartigt daarbij het
algemeen belang (datgene wat in ieders belang zou moeten zijn).
Functies van het recht:
- Normatieve functie → orde in samenleving, normen en regels.
- Geschiloplossende functie → om te bepalen of iemand een straf krijgt en welke straf.
- Waarborgfunctie → het bieden van waarborging tegen het handelen van de overheid.
- Instrumentele functie → afspraken over hoe we dingen gebruiken.
Bestuursrecht: heeft betrekking op het juridisch functioneren van het openbaar bestuur en
zijn relatie tot de burger. Niet alles staat in de wet (ongeschreven regels). Bevat regels
(rechtsnormen) met betrekking tot:
- De organisatie van het openbaar bestuur.
- Het verlenen van bestuursbevoegdheden aan bestuursorganen.
- De rechtsnormen waaraan het openbaar bestuur zich moet houden bij de uitvoering
van die bestuursbevoegdheden.
- Rechtsnormen die gelden voor de burger en regels voor de handhaving ervan.
- De juridische bescherming voor de burger tegen het optreden van het openbaar
bestuur.
Publiekrecht: relatie overheid-burger staat centraal. Onderverdeeld in 3 delen:
I. Bestuursrecht: het openbaar bestuur kan reguleren, stimuleren, faciliteren, verbieden
of beperken. Dit resulteert meestal in rechten en plichten van burgers jegens het
openbaar bestuur. Het strafrecht valt hieronder.
II. Staatsrecht: beschrijft de bevoegdheden van de verschillende overheidsorganen.
III. Strafrecht (alles moet in de wet staan).
Privaatrecht: relatie tussen burgers onderling staat centraal.
B’s van bestuursrecht: beginselen, (legaliteitsbeginsel, specialiteitsbeginsel),
bestuursorgaan, belanghebbende, besluit, beschikking, algemene beginselen van behoorlijk
bestuur.
Legaliteitsbeginsel: wetmatigheid van bestuur. Het openbaar bestuur mag alleen als
openbaar bestuur optreden als dit vastgelegd is in een wet.
,Wet- en regelgeving: het totaal van alle soorten wetten.
Wet in formele zin: een wet die wordt vastgesteld door de formele wetgever
(volksvertegenwoordiging (Staten-Generaal) en regering samen).
Wet in materiële zin: een wet die algemeen verbindende voorschriften bevat waaraan
iedereen voor wie die wet is bedoeld gebonden is.
Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo): verzameling van wetten die het
aanvragen van een omgevingsvergunning vereenvoudigt door het integreren van
vergunningen, ontheffingen en meldingen.
Omgevingsvergunning: toestemming van het openbaar bestuur voor het uitvoeren van
projecten in de fysieke omgeving. Getoetst door GS, die een Verklaring van geen bedenking
(Vvgb) geven.
Specialiteitsbeginsel: bevoegdheid mag alleen gebruikt worden voor het doel waarvoor de
wet deze bevoegdheid geeft.
Bronnen van bestuursrecht: 3 rechtsbronnen:
I. Wet- en regelgeving en verdragen.
II. Jurisprudentie: uitspraken van rechters.
III. Ongeschreven recht: met name algemene beginselen van behoorlijk bestuur.
Hiërarchisch normenstelsel: een lagere regeling mag niet in strijd zijn met een hogere.
I. Verdragen (vastgesteld door: Staat der Nederlanden) → valt niet onder wet- en
regelgeving: afspraken tussen staten. Belangrijke verdragen:
A. Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens (EVRM):
persoonlijke vrijheidsrechten voor burgers vastgelegd.
B. Verdrag van de Europese Unie (EU-Verdrag) en Verdrag betreffende de
werking van de Europese Unie (EU-Werkingsverdrag): bevatten bepalingen
voor vrij verkeer van personen, diensten, goederen en kapitaal binnen de EU.
II. EU-verordening en EU-richtlijn (vastgesteld door: Europees Parlement, Europese
Raad of Europese Commissie): gericht tot lidstaten. EU-verordeningen hebben
rechtstreekse werking, EU-richtlijnen in beginsel niet.
III. Grondwet (vastgesteld door: formele wetgever): hoogste wet in formele zin.
IV. Wetten in formele zin (vastgesteld door: formele wetgever).
V. Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) (vastgesteld door: regering): bevatten
hoofdzakelijk algemeen verbindende voorschriften voor burgers en overheden en
kennen bevoegdheden toe aan organen van het openbaar bestuur.
VI. Ministeriële regeling (vastgesteld door: minister): bevatten hoofdzakelijk algemeen
verbindende voorschriften voor burgers en overheden en kennen bevoegdheden toe
aan organen van het openbaar bestuur.
VII. Provinciale verordening (vastgesteld door: Provinciale Staten): bevatten
hoofdzakelijk algemeen verbindende voorschriften voor burgers en overheden en
kennen bevoegdheden toe aan organen van het openbaar bestuur binnen het
grondgebied.
, VIII. Waterschapsverordening / gemeentelijke verordening (vastgesteld door:
waterschapsbestuur of gemeenteraad): bevatten hoofdzakelijk algemeen
verbindende voorschriften voor burgers en overheden en kennen bevoegdheden toe
aan organen van het openbaar bestuur binnen het grondgebied.
IX. Beleidsregels en vergunningvoorschriften (op alle niveaus van het openbaar bestuur)
→ valt niet onder wet- en regelgeving. Eigen beleidsregels voor organen van het
openbaar bestuur en vergunningsvoorschriften voor individuen.
Gelede normstelling: systeem waarbij normen in het individuele geval mede worden
bepaald door normen in diverse regelingen die vaak in een hiërarchische verhouding tot
elkaar staan.
Algemeen bestuursrecht: bevat regels die op alle terreinen van het bestuurlijk optreden
van toepassing zijn. Bijvoorbeeld: regels voor de toekenning van bestuursbevoegdheden
aan bestuursorganen en voor de handhaving van rechtsnormen en besluiten.
Bijzonder bestuursrecht: bevat regels die speciaal zijn opgesteld voor de bijzondere
gebieden waarop het openbaar bestuur actief is. Bijvoorbeeld:
- Ordenende overheidstaken: politie, defensie, waterstaat, milieubeheer, ruimtelijke
ordening, economische ordening.
- Verzorgende overheidstaken: onderwijs, cultuur, wetenschap, sociale zorg,
gezondheidszorg.
In een coördinatiewet worden bepalingen bij elkaar gebracht, die in alle regelingen op een
bepaald gebied van het bestuursrecht voorkomen.
Algemene wet bestuursrecht (Awb): hierin zijn algemene regels opgenomen die van
toepassing zijn op het hele bestuursrecht en in beginsel op elke bestuurstaak. Geeft aan de
wetgever de opdracht om een wet te maken met algemene regels van het bestuursrecht,
met als doel:
- Het bevorderen van eenheid binnen de bestuursrechtelijke wetgeving.
- De vereenvoudiging van bestuursrechtelijke wetgeving.
- Het opnemen in de wet van ontwikkelingen in de bestuursrechtelijke rechtspraak.
- Het treffen van algemene voorzieningen voor onderwerpen die zich niet lenen voor
regeling in een bijzondere wet.
De Awb is een aanbouwwet (krijgt vormt door er steeds meer delen aan toe te voegen) die
in 4 tranches (fasen) tot stand is gebracht, in hoofdstukken met een gelaagde structuur:
I. Inleidende bepalingen.
II. Regels voor het verkeer tussen burgers en bestuursorganen.
III. Algemene bepalingen over besluiten.
IV. Bijzondere bepalingen over besluiten.
V. Handhaving van overtredingen.
VI. Algemene bepalingen over bezwaar en beroep.
VII. Bijzondere bepalingen over bezwaar en beroep.
VIII. Regels over de wijze van procederen bij de bestuursrechter.
IX. Behandeling van klachten.
X. Bepalingen over bestuursorganen.
XI. Slotbepalingen.
Samenvatting Praktisch Bestuursrecht, Praktisch Straf(proces)recht
& Powerpoints
Praktisch Bestuursrecht H1: Kennismaking met het
bestuursrecht
Openbaar bestuur: de overheid voor zover zij zich met bestuurstaken bezighoudt. Treedt
op in verschillende hoedanigheden en op verschillende manieren en behartigt daarbij het
algemeen belang (datgene wat in ieders belang zou moeten zijn).
Functies van het recht:
- Normatieve functie → orde in samenleving, normen en regels.
- Geschiloplossende functie → om te bepalen of iemand een straf krijgt en welke straf.
- Waarborgfunctie → het bieden van waarborging tegen het handelen van de overheid.
- Instrumentele functie → afspraken over hoe we dingen gebruiken.
Bestuursrecht: heeft betrekking op het juridisch functioneren van het openbaar bestuur en
zijn relatie tot de burger. Niet alles staat in de wet (ongeschreven regels). Bevat regels
(rechtsnormen) met betrekking tot:
- De organisatie van het openbaar bestuur.
- Het verlenen van bestuursbevoegdheden aan bestuursorganen.
- De rechtsnormen waaraan het openbaar bestuur zich moet houden bij de uitvoering
van die bestuursbevoegdheden.
- Rechtsnormen die gelden voor de burger en regels voor de handhaving ervan.
- De juridische bescherming voor de burger tegen het optreden van het openbaar
bestuur.
Publiekrecht: relatie overheid-burger staat centraal. Onderverdeeld in 3 delen:
I. Bestuursrecht: het openbaar bestuur kan reguleren, stimuleren, faciliteren, verbieden
of beperken. Dit resulteert meestal in rechten en plichten van burgers jegens het
openbaar bestuur. Het strafrecht valt hieronder.
II. Staatsrecht: beschrijft de bevoegdheden van de verschillende overheidsorganen.
III. Strafrecht (alles moet in de wet staan).
Privaatrecht: relatie tussen burgers onderling staat centraal.
B’s van bestuursrecht: beginselen, (legaliteitsbeginsel, specialiteitsbeginsel),
bestuursorgaan, belanghebbende, besluit, beschikking, algemene beginselen van behoorlijk
bestuur.
Legaliteitsbeginsel: wetmatigheid van bestuur. Het openbaar bestuur mag alleen als
openbaar bestuur optreden als dit vastgelegd is in een wet.
,Wet- en regelgeving: het totaal van alle soorten wetten.
Wet in formele zin: een wet die wordt vastgesteld door de formele wetgever
(volksvertegenwoordiging (Staten-Generaal) en regering samen).
Wet in materiële zin: een wet die algemeen verbindende voorschriften bevat waaraan
iedereen voor wie die wet is bedoeld gebonden is.
Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo): verzameling van wetten die het
aanvragen van een omgevingsvergunning vereenvoudigt door het integreren van
vergunningen, ontheffingen en meldingen.
Omgevingsvergunning: toestemming van het openbaar bestuur voor het uitvoeren van
projecten in de fysieke omgeving. Getoetst door GS, die een Verklaring van geen bedenking
(Vvgb) geven.
Specialiteitsbeginsel: bevoegdheid mag alleen gebruikt worden voor het doel waarvoor de
wet deze bevoegdheid geeft.
Bronnen van bestuursrecht: 3 rechtsbronnen:
I. Wet- en regelgeving en verdragen.
II. Jurisprudentie: uitspraken van rechters.
III. Ongeschreven recht: met name algemene beginselen van behoorlijk bestuur.
Hiërarchisch normenstelsel: een lagere regeling mag niet in strijd zijn met een hogere.
I. Verdragen (vastgesteld door: Staat der Nederlanden) → valt niet onder wet- en
regelgeving: afspraken tussen staten. Belangrijke verdragen:
A. Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens (EVRM):
persoonlijke vrijheidsrechten voor burgers vastgelegd.
B. Verdrag van de Europese Unie (EU-Verdrag) en Verdrag betreffende de
werking van de Europese Unie (EU-Werkingsverdrag): bevatten bepalingen
voor vrij verkeer van personen, diensten, goederen en kapitaal binnen de EU.
II. EU-verordening en EU-richtlijn (vastgesteld door: Europees Parlement, Europese
Raad of Europese Commissie): gericht tot lidstaten. EU-verordeningen hebben
rechtstreekse werking, EU-richtlijnen in beginsel niet.
III. Grondwet (vastgesteld door: formele wetgever): hoogste wet in formele zin.
IV. Wetten in formele zin (vastgesteld door: formele wetgever).
V. Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) (vastgesteld door: regering): bevatten
hoofdzakelijk algemeen verbindende voorschriften voor burgers en overheden en
kennen bevoegdheden toe aan organen van het openbaar bestuur.
VI. Ministeriële regeling (vastgesteld door: minister): bevatten hoofdzakelijk algemeen
verbindende voorschriften voor burgers en overheden en kennen bevoegdheden toe
aan organen van het openbaar bestuur.
VII. Provinciale verordening (vastgesteld door: Provinciale Staten): bevatten
hoofdzakelijk algemeen verbindende voorschriften voor burgers en overheden en
kennen bevoegdheden toe aan organen van het openbaar bestuur binnen het
grondgebied.
, VIII. Waterschapsverordening / gemeentelijke verordening (vastgesteld door:
waterschapsbestuur of gemeenteraad): bevatten hoofdzakelijk algemeen
verbindende voorschriften voor burgers en overheden en kennen bevoegdheden toe
aan organen van het openbaar bestuur binnen het grondgebied.
IX. Beleidsregels en vergunningvoorschriften (op alle niveaus van het openbaar bestuur)
→ valt niet onder wet- en regelgeving. Eigen beleidsregels voor organen van het
openbaar bestuur en vergunningsvoorschriften voor individuen.
Gelede normstelling: systeem waarbij normen in het individuele geval mede worden
bepaald door normen in diverse regelingen die vaak in een hiërarchische verhouding tot
elkaar staan.
Algemeen bestuursrecht: bevat regels die op alle terreinen van het bestuurlijk optreden
van toepassing zijn. Bijvoorbeeld: regels voor de toekenning van bestuursbevoegdheden
aan bestuursorganen en voor de handhaving van rechtsnormen en besluiten.
Bijzonder bestuursrecht: bevat regels die speciaal zijn opgesteld voor de bijzondere
gebieden waarop het openbaar bestuur actief is. Bijvoorbeeld:
- Ordenende overheidstaken: politie, defensie, waterstaat, milieubeheer, ruimtelijke
ordening, economische ordening.
- Verzorgende overheidstaken: onderwijs, cultuur, wetenschap, sociale zorg,
gezondheidszorg.
In een coördinatiewet worden bepalingen bij elkaar gebracht, die in alle regelingen op een
bepaald gebied van het bestuursrecht voorkomen.
Algemene wet bestuursrecht (Awb): hierin zijn algemene regels opgenomen die van
toepassing zijn op het hele bestuursrecht en in beginsel op elke bestuurstaak. Geeft aan de
wetgever de opdracht om een wet te maken met algemene regels van het bestuursrecht,
met als doel:
- Het bevorderen van eenheid binnen de bestuursrechtelijke wetgeving.
- De vereenvoudiging van bestuursrechtelijke wetgeving.
- Het opnemen in de wet van ontwikkelingen in de bestuursrechtelijke rechtspraak.
- Het treffen van algemene voorzieningen voor onderwerpen die zich niet lenen voor
regeling in een bijzondere wet.
De Awb is een aanbouwwet (krijgt vormt door er steeds meer delen aan toe te voegen) die
in 4 tranches (fasen) tot stand is gebracht, in hoofdstukken met een gelaagde structuur:
I. Inleidende bepalingen.
II. Regels voor het verkeer tussen burgers en bestuursorganen.
III. Algemene bepalingen over besluiten.
IV. Bijzondere bepalingen over besluiten.
V. Handhaving van overtredingen.
VI. Algemene bepalingen over bezwaar en beroep.
VII. Bijzondere bepalingen over bezwaar en beroep.
VIII. Regels over de wijze van procederen bij de bestuursrechter.
IX. Behandeling van klachten.
X. Bepalingen over bestuursorganen.
XI. Slotbepalingen.
