’23-‘24
Klassieke
sociologische
theorieën
Universiteit Antwerpen
Hanne Van der Heyden
Sociologie
,Informatie
Kijk ook ppt op BB
Info examen
Schriftelijk examen: zelf redeneringen opbouwen over auteurs en hun denken, paradigma's, theorieën. Allemaal
open vragen, vak is meer dan een kennis vak
Hoe word je beoordeeld op het examen?
1: klopt het wat je zegt? Juiste begrippen
2: vermogen om al denkend om te gaan met de ideeën van Marx enzo discussie ruimte openen en ontvangen
denken over de theorie dus
Structuur om te antwoorden op het examen
1. Korte inleiding: wie is de socioloog? Welke stroming? Welk paradigma? Binnen welk werk van de socioloog is
de vraag gesitueerd (een boek of docoraat)
2. Midden: je geeft een duidelijk antwoord op vraag
3. Slot: je schrijft een klein slot (korte krachtige 2 zinnen die alles duidelijk samenvatten)
Bij open vragen: eerst basisbegrippen uitleggen (bv geld, kapitaal)
Je krijgt een vraag of begrip van op de slide van de laatste les! Kijk die slides!
Soort vragen
- 5 begrippen (op 1 punt)
- 4 openvragen (op 4 punten)
Studiemateriaal
Dit is geen cursus maar een gemakkelijke uitleg over de denkweg van de grondleggers je moet mee de denkweg
afleggen lees de teksten en ga daarmee om denk erover na en sta stil bij de zaken die je echt interesseren
Waarom nu Marx enzo bespreken? Sociologen hebben niet alleen betekenis voor de wetenschap maar ook een
algemene en culturele betekenis voor de maatschappij
1
,Inhoudsopgave
Info examen.................................................................................................................................................................1
Studiemateriaal...........................................................................................................................................................1
1.1 Wat is dat eigenlijk, een theorie?..............................................................................................................................6
Theorie........................................................................................................................................................................6
Model.......................................................................................................................................................................... 6
Paradigma....................................................................................................................................................................6
Stroming......................................................................................................................................................................7
Theorie, stroming en traditie.......................................................................................................................................7
1.2 Ontwikkeling van de sociologische theorie................................................................................................................8
Klassieke fase: eigenzinnige auteurs............................................................................................................................8
Moderne fase: paradigmate........................................................................................................................................8
Eclecticisme en nieuwe syntheses...............................................................................................................................8
1.3 De hoofdparadigma’s.................................................................................................................................................8
Twee basisvragen.........................................................................................................................................................8
Vier (hoofd)paradigmata.............................................................................................................................................0
1.1 De gerealiseerde technocratie?.................................................................................................................................1
Definitie gerealiseerde technocratie............................................................................................................................1
Waar is Comte?...........................................................................................................................................................1
1.2 Comté en de erfenis van het positivisme...................................................................................................................1
Ontstaan en denkers bij het positivisme......................................................................................................................1
Comté hybride positivistische droom..........................................................................................................................1
Positivisme als ‘religie van de mensheid’.....................................................................................................................1
1.3 Saint-Simon (1760-1825)...........................................................................................................................................0
Tijdsgeest..................................................................................................................................................................... 0
Belang van organiseren...............................................................................................................................................0
Zijn opvattingen/ uitspraken........................................................................................................................................0
Het Saint-Simonisme...................................................................................................................................................2
Comte als leerling van SS.............................................................................................................................................2
Het meningsverschil tussen Saint-Simon en Comte.....................................................................................................2
1.4 Onderscheidt vijf termen onder het positivisme.......................................................................................................0
Het reële versus het verbeelde (1)..............................................................................................................................0
Het nuttige versus het ledige (2)..................................................................................................................................1
Zekerheid versus twijfel (3)..........................................................................................................................................1
De impasse van het logisch positivisme.......................................................................................................................0
Het positieve versus het negatieve (4).........................................................................................................................0
1.5 Besluit........................................................................................................................................................................ 1
De gerealiseerde technocratie?...................................................................................................................................1
, 2.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................3
2.2 Karl Marx meer als een mummie?.............................................................................................................................3
Definitie mummie........................................................................................................................................................3
Marx’s wereldhistorische betekenis............................................................................................................................3
2.2 Geschiedenis van Marx..............................................................................................................................................0
Algemene informatie...................................................................................................................................................0
Hegel........................................................................................................................................................................... 1
Bruno Bauer................................................................................................................................................................ 2
Ludwig Feuerbach.......................................................................................................................................................2
2.3 Parijse tijd.................................................................................................................................................................. 0
Marx de journalist (Marx was te radicaal dus academisch niveau was niet mogelijk).................................................0
Ontdekking van het proletariaat..................................................................................................................................0
Wapen van de kritiek...................................................................................................................................................0
Vriendschap met Friedrich Engels...............................................................................................................................1
2.3 Marx in Brussel..........................................................................................................................................................1
Marx, een democratische dictator...............................................................................................................................1
De organisatie van de communisten............................................................................................................................2
Marx uitgewezen uit België.........................................................................................................................................2
Revolutie jaar 1848......................................................................................................................................................2
2.4 Het communistisch manifest.....................................................................................................................................0
De dialectische wereldgeschiedenis volgens Marx: de (bijna) eeuwige klassenstrijd..................................................0
De constructieve rol van de Bourgeoisie.....................................................................................................................1
Kleine uitstap naar productie in de 21ste eeuw............................................................................................................0
Is de communistische revolutie een zoveelste politieke omwenteling?......................................................................0
Het zijn de (economie) bepaalt het bewustzijn...........................................................................................................0
Wetenschappelijk socialisme.......................................................................................................................................1
2.5 Historisch materialisme.............................................................................................................................................2
Bestaan er historische wetmatigheden?......................................................................................................................2
Metafoor van de onderbouw en bovenbouw..............................................................................................................0
Einde aan de voorgeschiedenis...................................................................................................................................1
2.6 Naar Das Kapital........................................................................................................................................................1
Emigré in Londen (1848-1833)....................................................................................................................................1
Aanleiding tot Das kapital............................................................................................................................................1
De eerste internationale..............................................................................................................................................1
Hoe moeten we Max nu interpreteren?......................................................................................................................0
2.8 Das Kapital................................................................................................................................................................. 0
Wat is kapitaal?...........................................................................................................................................................0
De waar – gebruikswaarde en ruilwaarde...................................................................................................................1
1
Klassieke
sociologische
theorieën
Universiteit Antwerpen
Hanne Van der Heyden
Sociologie
,Informatie
Kijk ook ppt op BB
Info examen
Schriftelijk examen: zelf redeneringen opbouwen over auteurs en hun denken, paradigma's, theorieën. Allemaal
open vragen, vak is meer dan een kennis vak
Hoe word je beoordeeld op het examen?
1: klopt het wat je zegt? Juiste begrippen
2: vermogen om al denkend om te gaan met de ideeën van Marx enzo discussie ruimte openen en ontvangen
denken over de theorie dus
Structuur om te antwoorden op het examen
1. Korte inleiding: wie is de socioloog? Welke stroming? Welk paradigma? Binnen welk werk van de socioloog is
de vraag gesitueerd (een boek of docoraat)
2. Midden: je geeft een duidelijk antwoord op vraag
3. Slot: je schrijft een klein slot (korte krachtige 2 zinnen die alles duidelijk samenvatten)
Bij open vragen: eerst basisbegrippen uitleggen (bv geld, kapitaal)
Je krijgt een vraag of begrip van op de slide van de laatste les! Kijk die slides!
Soort vragen
- 5 begrippen (op 1 punt)
- 4 openvragen (op 4 punten)
Studiemateriaal
Dit is geen cursus maar een gemakkelijke uitleg over de denkweg van de grondleggers je moet mee de denkweg
afleggen lees de teksten en ga daarmee om denk erover na en sta stil bij de zaken die je echt interesseren
Waarom nu Marx enzo bespreken? Sociologen hebben niet alleen betekenis voor de wetenschap maar ook een
algemene en culturele betekenis voor de maatschappij
1
,Inhoudsopgave
Info examen.................................................................................................................................................................1
Studiemateriaal...........................................................................................................................................................1
1.1 Wat is dat eigenlijk, een theorie?..............................................................................................................................6
Theorie........................................................................................................................................................................6
Model.......................................................................................................................................................................... 6
Paradigma....................................................................................................................................................................6
Stroming......................................................................................................................................................................7
Theorie, stroming en traditie.......................................................................................................................................7
1.2 Ontwikkeling van de sociologische theorie................................................................................................................8
Klassieke fase: eigenzinnige auteurs............................................................................................................................8
Moderne fase: paradigmate........................................................................................................................................8
Eclecticisme en nieuwe syntheses...............................................................................................................................8
1.3 De hoofdparadigma’s.................................................................................................................................................8
Twee basisvragen.........................................................................................................................................................8
Vier (hoofd)paradigmata.............................................................................................................................................0
1.1 De gerealiseerde technocratie?.................................................................................................................................1
Definitie gerealiseerde technocratie............................................................................................................................1
Waar is Comte?...........................................................................................................................................................1
1.2 Comté en de erfenis van het positivisme...................................................................................................................1
Ontstaan en denkers bij het positivisme......................................................................................................................1
Comté hybride positivistische droom..........................................................................................................................1
Positivisme als ‘religie van de mensheid’.....................................................................................................................1
1.3 Saint-Simon (1760-1825)...........................................................................................................................................0
Tijdsgeest..................................................................................................................................................................... 0
Belang van organiseren...............................................................................................................................................0
Zijn opvattingen/ uitspraken........................................................................................................................................0
Het Saint-Simonisme...................................................................................................................................................2
Comte als leerling van SS.............................................................................................................................................2
Het meningsverschil tussen Saint-Simon en Comte.....................................................................................................2
1.4 Onderscheidt vijf termen onder het positivisme.......................................................................................................0
Het reële versus het verbeelde (1)..............................................................................................................................0
Het nuttige versus het ledige (2)..................................................................................................................................1
Zekerheid versus twijfel (3)..........................................................................................................................................1
De impasse van het logisch positivisme.......................................................................................................................0
Het positieve versus het negatieve (4).........................................................................................................................0
1.5 Besluit........................................................................................................................................................................ 1
De gerealiseerde technocratie?...................................................................................................................................1
, 2.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................3
2.2 Karl Marx meer als een mummie?.............................................................................................................................3
Definitie mummie........................................................................................................................................................3
Marx’s wereldhistorische betekenis............................................................................................................................3
2.2 Geschiedenis van Marx..............................................................................................................................................0
Algemene informatie...................................................................................................................................................0
Hegel........................................................................................................................................................................... 1
Bruno Bauer................................................................................................................................................................ 2
Ludwig Feuerbach.......................................................................................................................................................2
2.3 Parijse tijd.................................................................................................................................................................. 0
Marx de journalist (Marx was te radicaal dus academisch niveau was niet mogelijk).................................................0
Ontdekking van het proletariaat..................................................................................................................................0
Wapen van de kritiek...................................................................................................................................................0
Vriendschap met Friedrich Engels...............................................................................................................................1
2.3 Marx in Brussel..........................................................................................................................................................1
Marx, een democratische dictator...............................................................................................................................1
De organisatie van de communisten............................................................................................................................2
Marx uitgewezen uit België.........................................................................................................................................2
Revolutie jaar 1848......................................................................................................................................................2
2.4 Het communistisch manifest.....................................................................................................................................0
De dialectische wereldgeschiedenis volgens Marx: de (bijna) eeuwige klassenstrijd..................................................0
De constructieve rol van de Bourgeoisie.....................................................................................................................1
Kleine uitstap naar productie in de 21ste eeuw............................................................................................................0
Is de communistische revolutie een zoveelste politieke omwenteling?......................................................................0
Het zijn de (economie) bepaalt het bewustzijn...........................................................................................................0
Wetenschappelijk socialisme.......................................................................................................................................1
2.5 Historisch materialisme.............................................................................................................................................2
Bestaan er historische wetmatigheden?......................................................................................................................2
Metafoor van de onderbouw en bovenbouw..............................................................................................................0
Einde aan de voorgeschiedenis...................................................................................................................................1
2.6 Naar Das Kapital........................................................................................................................................................1
Emigré in Londen (1848-1833)....................................................................................................................................1
Aanleiding tot Das kapital............................................................................................................................................1
De eerste internationale..............................................................................................................................................1
Hoe moeten we Max nu interpreteren?......................................................................................................................0
2.8 Das Kapital................................................................................................................................................................. 0
Wat is kapitaal?...........................................................................................................................................................0
De waar – gebruikswaarde en ruilwaarde...................................................................................................................1
1
