DE ZIEKTE VAN PARKINSON
1. Inleiding
Parkinson behoort tot de groep van de neurodegeneratieve ziekten gekenmerkt door
progressieve dysfunctie
afsterven van zenuwcellen
® zoals Alzheimer – ALS – Chorea van Huntington
® veroorzaken een typisch traag, progressief verlies van zelfstandigheid
VPK: focus op symtoommanagement + ondersteunen onafhankelijkheid
Þ interdisciplinaire samenwerkigen
Þ aandacht voor QOL
2. Definiëring
“Een chronisch progressieve neurodegeneratieve aandoening gekenmerkt door de
aanwezigheid van predominante motorische symptomen (TRAP). Het wordt ook geassocieerd
met een diversiteit aan non – motorische symptomen die samen met een gevorderde
motorische symptomen zoals posturale instabiliteit en vallen, spraak – en slikmoeilijkheden en
freezing.”
3. Prevalentie
0,3% Þ populatie
1% Þ 60+
3,5% Þ 85 – 89j
4. Etiologie
4.1. Voorkomen
Meestal idiopatisch (=zonder duidelijke oorzaak)
Kleine minderheid: vergiftiging met bepaalde stoffen zoals pesticides – herbiciden –
mangaan – zware metalen – drugs
Bij 5 – 10% is de ziekte erfelijk
4.2. Pathofysiologie
Men vermoed dat de zwarte celkernen hun eigen celdood programmeren (apoptose); in de
afstervende cellen worden “Lewy bodies” aangetroffen, die het EW alfasynucleïne
bevatten. Hierbij gaat het bij de ziekte Parkinson duidelijk mis.
, Dopaminerge neuronen zitten in de substantia nigra
Substantia nigra behoort tot de basale ganglia
Basale ganglia is een groep hersenstructuren betrokken bij:
- Verrichten van automatische bewegingen
- Aansturen spontane bewegingen
- Expressie van emotie
- Integratie houding en motoriek
Dopaminerge neuronen sterven af
Þ onevenwicht tussen dopamine (↓) en acetylcholine (↑)
Þ zijn beide neutrotransmitters: zorgen voor de prikkeloverdracht
tussen zenuwcellen
5. Symptomen
Treden meestal niet op voor vernietiging van 70% van de neuronen
Þ begint sluipend
Zwakke tremor is vaak het eerste teken; lange préklinische fase met vermoeidheid,
lusteloosheid, concentratiestoornissen, ‘lam’ gevoel in extremiteiten en pijn.
Primaire symptomen: T = tremor
R = rigiditeit
A = akinesie of bradykinesie
P = posturale instabiliteit
Secundaire symptomen: Uiterlijk
Zicht
Cognitief/gedrag
Spraak
Autonome stoornissen
Fijne motoriek
Þ belangrijke invloed op ADL: voelen zich zwak en vermoeid
Þ p8 - 9
1. Inleiding
Parkinson behoort tot de groep van de neurodegeneratieve ziekten gekenmerkt door
progressieve dysfunctie
afsterven van zenuwcellen
® zoals Alzheimer – ALS – Chorea van Huntington
® veroorzaken een typisch traag, progressief verlies van zelfstandigheid
VPK: focus op symtoommanagement + ondersteunen onafhankelijkheid
Þ interdisciplinaire samenwerkigen
Þ aandacht voor QOL
2. Definiëring
“Een chronisch progressieve neurodegeneratieve aandoening gekenmerkt door de
aanwezigheid van predominante motorische symptomen (TRAP). Het wordt ook geassocieerd
met een diversiteit aan non – motorische symptomen die samen met een gevorderde
motorische symptomen zoals posturale instabiliteit en vallen, spraak – en slikmoeilijkheden en
freezing.”
3. Prevalentie
0,3% Þ populatie
1% Þ 60+
3,5% Þ 85 – 89j
4. Etiologie
4.1. Voorkomen
Meestal idiopatisch (=zonder duidelijke oorzaak)
Kleine minderheid: vergiftiging met bepaalde stoffen zoals pesticides – herbiciden –
mangaan – zware metalen – drugs
Bij 5 – 10% is de ziekte erfelijk
4.2. Pathofysiologie
Men vermoed dat de zwarte celkernen hun eigen celdood programmeren (apoptose); in de
afstervende cellen worden “Lewy bodies” aangetroffen, die het EW alfasynucleïne
bevatten. Hierbij gaat het bij de ziekte Parkinson duidelijk mis.
, Dopaminerge neuronen zitten in de substantia nigra
Substantia nigra behoort tot de basale ganglia
Basale ganglia is een groep hersenstructuren betrokken bij:
- Verrichten van automatische bewegingen
- Aansturen spontane bewegingen
- Expressie van emotie
- Integratie houding en motoriek
Dopaminerge neuronen sterven af
Þ onevenwicht tussen dopamine (↓) en acetylcholine (↑)
Þ zijn beide neutrotransmitters: zorgen voor de prikkeloverdracht
tussen zenuwcellen
5. Symptomen
Treden meestal niet op voor vernietiging van 70% van de neuronen
Þ begint sluipend
Zwakke tremor is vaak het eerste teken; lange préklinische fase met vermoeidheid,
lusteloosheid, concentratiestoornissen, ‘lam’ gevoel in extremiteiten en pijn.
Primaire symptomen: T = tremor
R = rigiditeit
A = akinesie of bradykinesie
P = posturale instabiliteit
Secundaire symptomen: Uiterlijk
Zicht
Cognitief/gedrag
Spraak
Autonome stoornissen
Fijne motoriek
Þ belangrijke invloed op ADL: voelen zich zwak en vermoeid
Þ p8 - 9
