NEUROCHIRURGIE
1. Inleiding
Neurochirurgie = chirurgische ingrepen aan de CZS (hersenen + ruggenmerg)
benige omhulsels (schedel + wervels)
perifere zenuwen
!! Ingrepen aan wervelkolom zijn ook orthopedisch, andere strikt neurologisch
2. Anatomie van de schedel
Meningen:
1. Dura mater
= harde hersenvlies
Ligt tegen de schedel (dubbele laag geeft sinus), systeem voor bloeduitwisseling
2. Arachnoidea
= spinnenwebvlies
3. Pia mater
= zachte hersenvlies
Bevat veel bloedvaten, volgt het hele hersenoppervlak inclusief windingen en groeven
,3. Trepanatie of craniotomie
3.1. Osteoplastische of supratentoriële trepanaties
Osteplastische trepanatatie = chirurgische ingreep waarbij de schedel wordt geopend via
een botluik, dit wordt na de operatie meestal teruggeplaatst
Supratentoriële trepanatie = chirugische ingreep boven het tentorium, dit is een membraan
dat de grote hersenen van de kleine hersnenen scheidt, meestal om RIP te verwijderen
® bij bloeding of tumor die zich bevindt epiduraal (tussen schedel en dura mater)
subduraal (tussen dura mater en arachnoidea)
intracerebraal (in hersenweefsel zelf)
Trepanaties kunnen nodig zijn om schedelfracturen, hersenbloedingen of vaatafwijkingen
zoals aneurysma’s te behandelen
3.2. Trepanaties voor cranio – cerebraal trauma
3.2.1. Het epiduraal hematoom
= bloeding tussen de schedel en de dura mater
Etiologie Vaak ontstaat de bloeding door een scheur in de a. meningea media
® slagader die hersenvliezen van bloed voorziet
® vaak veroorzaakt door hoofdtrauma, gepaard met schedelfractuur
De bloeding ontwikkelt zich meestal temporaal en ↑ snel in omvang
Þ ↑ICP
CT: ellipsvormige witte vlek
Symptomen 1. Kortdurend bewustzijnsverlies direct na trauma
® Herstel van bewustzijn, soms met retrograde amnesie
® na 1 tot 6u: opnieuw daling van bewustzijn
® progressieve bewustzijnsdaling tot coma
2. Hoofdpijn en braken + ↓HF + ↑RR
3. Zonder snelle behandeling: risico op temporale inklemming
= druk op hersenstem door zwelling
4. Unilaterale mydriase
= één verwijde pupil die niet op licht reageert
5. Contralaterale hemiparese
6. Ademhalingsstoornissen zoals Cheyne – stokes tot AHstilstand
7. Decerebratiestijfheid (abnormale spierspanning) en strekkramp
Observatie Patiënt met craniocerebraal trauma is bewusteloos geweest?
® regelmatige controle (om de 3min) van de vitale functies (HF, AH, RR) + GCS
Behandeling Dringende trepanatie
,3.2.2. Acuut subduraal hematoom
= bloeding tussen de dura mater en arachnoïdea
Etiologie Vaak na een cranio – cerebraal trauma, kan met schedelfracturen
Anker – of brugvenen die zich tussen de hersenen en dura mater
bevinden kunnen inscheuren
Þ bloeding in subdurale ruimte
CT: schilvormige bloeding die zich langs hersenen verspreid
Symptomen 1. Snelle daling van het bewustzijn
2. Tekenen van tentoriële inklemmming
3. Lichte hersencontusie (kneuzing hersenweefsel)
4. Asymmetrische hersenzwelling
Behandeling Trepanatie: hersenen meer ruimte geven, ICP↓
® botluik wordt bewaard in botbank en nadien terug ingeplant
3.2.3. Chronisch subduraal hematoom
= bloeding tussen de dura mater en arachnoïdea dat is geliquifiëerd
Etiologie Kleine bloeding in subdurale ruimte, veroorzaakt door scheuren van
een ankervene, kan in de loop van de tijd liquifiëren
® rond de vloeistof vormt zich een kapsel van fibrine
® kapsel fungeert als semi – permeabel membraan
Bij ↑osm druk kapsel dan in liquor wordt vocht aangetrokken in kapsel
Þ geleidelijke toename van hematoom + ↑ICP
Komt vaak voor na licht schedeltrauma dat evt onopgemerkt blijft, PT wordt na
weken of zelf maanden pas suf (vaak bij ouderen met hersenatrofie)
Symptomen 1. Zeer trage evolutie
2. Vermindere interesse en initiatief, te verwarren met dementie
3. Slaperigheid en moeilijk wekbare patiënt
4. Hemibeeld
5. Afhankelijk van de locatie:
® afasie (taalstoornis)
® alexie (leesstoornis)
® agrafie (schijfstoornis)
Behandeling Minitrepanatie of boorgatdrainage
Þ hematoom wordt afgevoerd via kleine opening in schedel
, 3.2.4. Intracerebraal hematoom
= bloeding in de hersenen zelf
Etiologie Hypertensie + atherosclerose
® vaak bij oudere PT die ook anticoagulantia gebruiken
Symptomen 1. Meestal snel opkomende hoofdpijn + braken
2. Afhankelijk van lokalisatie: hemibeeld – afasie – hemiparese
3. Daling van bewustzijn, tot coma afhk van grootte en ligging
Behandeling Afhankelijk van de toestand van de PT voor de bloeding
® klein: wordt geresorbeerd
® groot: trepanatie om bloed te verwijderen en ICP te verlagen
Andere gevallen: drukmeting + externe ventrikelldrainage
Þ evolutie afwachten
3.2.5. Externe ventrikeldrainage (EVD)
Wordt toegepast bij hersenbloedingen
traumatisch hersenletsel
subarachnoïdale bloedingen
meningitis
Þ bij ↑ICP door verstoring hersenvochtcirculatie: hydorcephalie
EVD helpt om druk te verlagen
bloed en vocht af te voeren
druk continu te monitoren
hoogte van opvangreservoir bepaalt snelheid van
de drainage
Þ ingesteld door arts
VPK – aandachtspunten:
1. Houdingsveranderingen
2. Ijken van systeem
3. Observatie van hersenvocht: normaal/ rosé (bloeding?)/ vlokkerig (infectie?)
4. Monitoring van hoeveelheid liquor
1. Inleiding
Neurochirurgie = chirurgische ingrepen aan de CZS (hersenen + ruggenmerg)
benige omhulsels (schedel + wervels)
perifere zenuwen
!! Ingrepen aan wervelkolom zijn ook orthopedisch, andere strikt neurologisch
2. Anatomie van de schedel
Meningen:
1. Dura mater
= harde hersenvlies
Ligt tegen de schedel (dubbele laag geeft sinus), systeem voor bloeduitwisseling
2. Arachnoidea
= spinnenwebvlies
3. Pia mater
= zachte hersenvlies
Bevat veel bloedvaten, volgt het hele hersenoppervlak inclusief windingen en groeven
,3. Trepanatie of craniotomie
3.1. Osteoplastische of supratentoriële trepanaties
Osteplastische trepanatatie = chirurgische ingreep waarbij de schedel wordt geopend via
een botluik, dit wordt na de operatie meestal teruggeplaatst
Supratentoriële trepanatie = chirugische ingreep boven het tentorium, dit is een membraan
dat de grote hersenen van de kleine hersnenen scheidt, meestal om RIP te verwijderen
® bij bloeding of tumor die zich bevindt epiduraal (tussen schedel en dura mater)
subduraal (tussen dura mater en arachnoidea)
intracerebraal (in hersenweefsel zelf)
Trepanaties kunnen nodig zijn om schedelfracturen, hersenbloedingen of vaatafwijkingen
zoals aneurysma’s te behandelen
3.2. Trepanaties voor cranio – cerebraal trauma
3.2.1. Het epiduraal hematoom
= bloeding tussen de schedel en de dura mater
Etiologie Vaak ontstaat de bloeding door een scheur in de a. meningea media
® slagader die hersenvliezen van bloed voorziet
® vaak veroorzaakt door hoofdtrauma, gepaard met schedelfractuur
De bloeding ontwikkelt zich meestal temporaal en ↑ snel in omvang
Þ ↑ICP
CT: ellipsvormige witte vlek
Symptomen 1. Kortdurend bewustzijnsverlies direct na trauma
® Herstel van bewustzijn, soms met retrograde amnesie
® na 1 tot 6u: opnieuw daling van bewustzijn
® progressieve bewustzijnsdaling tot coma
2. Hoofdpijn en braken + ↓HF + ↑RR
3. Zonder snelle behandeling: risico op temporale inklemming
= druk op hersenstem door zwelling
4. Unilaterale mydriase
= één verwijde pupil die niet op licht reageert
5. Contralaterale hemiparese
6. Ademhalingsstoornissen zoals Cheyne – stokes tot AHstilstand
7. Decerebratiestijfheid (abnormale spierspanning) en strekkramp
Observatie Patiënt met craniocerebraal trauma is bewusteloos geweest?
® regelmatige controle (om de 3min) van de vitale functies (HF, AH, RR) + GCS
Behandeling Dringende trepanatie
,3.2.2. Acuut subduraal hematoom
= bloeding tussen de dura mater en arachnoïdea
Etiologie Vaak na een cranio – cerebraal trauma, kan met schedelfracturen
Anker – of brugvenen die zich tussen de hersenen en dura mater
bevinden kunnen inscheuren
Þ bloeding in subdurale ruimte
CT: schilvormige bloeding die zich langs hersenen verspreid
Symptomen 1. Snelle daling van het bewustzijn
2. Tekenen van tentoriële inklemmming
3. Lichte hersencontusie (kneuzing hersenweefsel)
4. Asymmetrische hersenzwelling
Behandeling Trepanatie: hersenen meer ruimte geven, ICP↓
® botluik wordt bewaard in botbank en nadien terug ingeplant
3.2.3. Chronisch subduraal hematoom
= bloeding tussen de dura mater en arachnoïdea dat is geliquifiëerd
Etiologie Kleine bloeding in subdurale ruimte, veroorzaakt door scheuren van
een ankervene, kan in de loop van de tijd liquifiëren
® rond de vloeistof vormt zich een kapsel van fibrine
® kapsel fungeert als semi – permeabel membraan
Bij ↑osm druk kapsel dan in liquor wordt vocht aangetrokken in kapsel
Þ geleidelijke toename van hematoom + ↑ICP
Komt vaak voor na licht schedeltrauma dat evt onopgemerkt blijft, PT wordt na
weken of zelf maanden pas suf (vaak bij ouderen met hersenatrofie)
Symptomen 1. Zeer trage evolutie
2. Vermindere interesse en initiatief, te verwarren met dementie
3. Slaperigheid en moeilijk wekbare patiënt
4. Hemibeeld
5. Afhankelijk van de locatie:
® afasie (taalstoornis)
® alexie (leesstoornis)
® agrafie (schijfstoornis)
Behandeling Minitrepanatie of boorgatdrainage
Þ hematoom wordt afgevoerd via kleine opening in schedel
, 3.2.4. Intracerebraal hematoom
= bloeding in de hersenen zelf
Etiologie Hypertensie + atherosclerose
® vaak bij oudere PT die ook anticoagulantia gebruiken
Symptomen 1. Meestal snel opkomende hoofdpijn + braken
2. Afhankelijk van lokalisatie: hemibeeld – afasie – hemiparese
3. Daling van bewustzijn, tot coma afhk van grootte en ligging
Behandeling Afhankelijk van de toestand van de PT voor de bloeding
® klein: wordt geresorbeerd
® groot: trepanatie om bloed te verwijderen en ICP te verlagen
Andere gevallen: drukmeting + externe ventrikelldrainage
Þ evolutie afwachten
3.2.5. Externe ventrikeldrainage (EVD)
Wordt toegepast bij hersenbloedingen
traumatisch hersenletsel
subarachnoïdale bloedingen
meningitis
Þ bij ↑ICP door verstoring hersenvochtcirculatie: hydorcephalie
EVD helpt om druk te verlagen
bloed en vocht af te voeren
druk continu te monitoren
hoogte van opvangreservoir bepaalt snelheid van
de drainage
Þ ingesteld door arts
VPK – aandachtspunten:
1. Houdingsveranderingen
2. Ijken van systeem
3. Observatie van hersenvocht: normaal/ rosé (bloeding?)/ vlokkerig (infectie?)
4. Monitoring van hoeveelheid liquor
