INLEIDING IN DE ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE – COLLEGE 1
Doel van het vak:
- Belangrijke begrippen uit de ontwikkelingspsychologie kennen
- Belangrijke theorieën uit de ontwikkelingspsychologie kennen
- Kritisch en genuanceerd kijken naar belangrijke begrippen en theorieën
- Waarom is dit belangrijk voor een pedagoog?
Tentamen: 30 vragen (meerkeuze)
- Stof uit het boek (behalve hfk 3)
- Vragen in het Nederlands, maar de termen in het Engels (zoals in het boek).
- Bijna 80% van de tentamenvragen meestal over belangrijke theorieën en begrippen.
- Ongeveer 20% over ‘mijlpalen/ontwikkelingen.’
Vragen bij ontwikkelingspsychologie:
- Hoe ontwikkelen mensen (kinderen) zich op psychologisch vlak? (Hiervoor was het idee dat mensen statisch
waren, ontwikkelingspsychologie zegt juist: mensen ontwikkelen zich door de tijd heen)
- Hoe hangen vroege gebeurtenissen/ ontwikkelingen samen met latere uitkomsten? (Nare ervaringen kunnen
bijvoorbeeld later nog doorwerken op het kind)
Bijvoorbeeld spraakontwikkeling, veranderd door de tijd heen en heeft dus later betere uitkomsten.
Bijvoorbeeld traumatische §ervaringen, dat ze hier later nog steeds last van kunnen hebben.
- Hoe kunnen we deze inzichten toepassen?
Verandering en tijd zijn belangrijk
Jouw eigen ontwikkeling
Problematische stellingen
Nature (nativism) = aangeboren Nurture (empiricism) = aangeleerd
Geboren misdadigers (vergelijk Ijskastmoeders (ging over het idee
Oliver twist) dat kinderen met autisme
veroorzaakt wordt door moeders
‘koud” tegen de kinderen gedroeg
Aangeboren verschillen in
intelligentie (etniciteit)
Superieur soort mens (denk aan
rassenleer 2e wereldoorlog)
Theorie: Maturational theory (Gesell en Classical & Operant Conditioning
McGraw) – deze theorie sterk (Jaren 1880 tot 1950) – Deze
gericht op nature ‘theorie’ bijna uitsluitend gericht op
nurture
Nature & Nurture, meerdere theorieën nodig
, Hoe ontwikkelt pesten?
Kinderen die pesten is een deel genetisch bepaald, dit hangt sterk samen met pesten. Bepaalde manier waarop
kinderen zich gedragen komt door een genetische aanleg.
Tweeling onderzoek voor genetische aanleg. Psychopathie (deels genetisch bepaald) hangt sterk samen met
pesten. Maár nooit alleen genetica de oorzaak, omgeving ook invloed:
Positive reinforcement (meelopers) is nodig om te blijven pesten, ze moeten zien dat het blijkbaar leuk is.
Populariteit krijgen door pesten reinforcet het pesten, optreden van de leerkracht is belangrijk om pesten
tegen te gaan, verdedigers zijn ook nodig om pesten tegen te gaan.
Modellen van ontwikkeling
Continu VS discontinu
Continu is bijvoorbeeld lineair als in studietijd en woordenkennis, elk halfuur leer je 10 woorden dus als je een
uur leert leer je 20 woorden. Studietijd staat gelijk aan het aantal woorden dat je leert.
Discontinu ontwikkeling zegt eigenlijk dat je niks ziet aan het kind tot dat ze het opeens wel doen. Ze blijven op
een fase van ontwikkeling zitten en dan springen ze naar de volgende fase. Ah nu snap ik het, sprongetjes door
een knop die om gaat door de wereld die we anders gaan zien en ons anders gaan gedragen. Geen langzame
gestaagde groei. (theorie van piaget gaat hier veel over)
Overlapping wavess (onderste foto) houdt in: we kunnen verschillende strategieën leren om iets te doen.
Wijzen: kind wijst en wilt daarmee iets bereiken.
Brabbelen: kind snapt dat wijzen niet altijd werkt (bijv. als ouder met rug naar kind toe staat). Ze gaan
brabbelen om dit te bereiken en minder wijzen
Correct uitspreken: kind gaat steeds meer correct praten en ziet dat dit beter werkt en gaat minder brabbelen.
De ene strategie gaat over in de andere strategie
Critical & sensitive periods
- Critical period: een periode (leeftijd) waarbinnen een gebeurtenis/ gebeurtenissen noodzakelijk zijn voor een
typische ontwikkeling. (Als dit nu niet gebeurt, is een typische ontwikkeling voor dit kind/dier niet meer
mogelijk). Voorbeeld: binnen de eerste 10 jaar moeten kinderen taal horen om te leren praten, als ze het niet
horen in deze periode dan zullen ze nooit meer leren spreken als een normaal persoon.
- Sensitive period: een periode (leeftijd) waarbinnen een gebeurtenis/ gebeurtenissen belangrijk zijn voor een
typische ontwikkeling (niet noodzakelijk). Zonder de gebeurtenissen kan de typische ontwikkeling nog
gebeuren. (Maár moet later alsnog veel moeite doen, zodat het alsnog gebeurt om de typische ontwikkeling te
bereiken.
Zie boek: deprivatie voor 6 maanden minder gevaarlijk voor cognitieve ontwikkeling dan deprivatie na
zes maanden. (Bijvoorbeeld bij verwaarlozing)
- Ook aanwijzingen voor bijvoorbeeld taal en hechting
, Waar stopt ontwikkeling? (Allport, 1954)
Geen moment dat je stopt met ontwikkeling, je blijft altijd ontwikkelen ook qua tevredenheid over je leven.
Autoriteit nodig voor adolescenten (bijvoorbeeld bij leerkracht weg pesten want hij/zij liet het gebeuren).
Ontwikkeling gaat door in de volwassenheid. (Ontwikkeling stopt niet zomaar. De nadruk ligt wel op de vroege
ontwikkeling, daar is de ontwikkeling het grootst)
Zelfspot na adolescentie moet je kunnen leren, leren jezelf minder serieus te nemen en stoppen met rebelleren
tegen je ouders. Huwelijk maakt mensen volwassen voornamelijk jongens, want je neemt verantwoording en
word je bewust van de behoeftes van anderen. Kwaliteit van huwelijk kan je afnemen aan de hoeveelheid dat
de partners samen lachen.
Invidu’s VS-omgeving
Individu en omgeving (alles wat niet in onszelf ligt) beïnvloeden elkaar, kind beïnvloedt ouders en ouders
beïnvloeden kind. Individu en omgeving interacteren (samen groter dan de som der delen).
Individu Omgeving
Genetica Ouders
Persoonlijkheid Vrienden
Intelligentie Thuisomgeving
Psychopathologie Samenleving
Cross-cultureel onderzoek
Door naar een andere cultuur te kijken leer je over verschillen in bijvoorbeeld kinderen. In niet-westerse landen
is het aantal familieverplichtingen bijvoorbeeld groter. Hierdoor hebben kinderen een grotere familie gevoel en
dat ze iets terug moeten doen voor de familie, hierdoor halen ze bijvoorbeeld hogere cijfers.
Co-sleeping, familieverplichtingen, naschoolse activiteiten, tijgermoederen, overeenkomsten zijn ook belangrijk
(genetische basis).
Co-sleeping: (in india was het gewoon voor ouders om kind de 1e 3 jaar kind bij zich in bed te houden. In
nederland is dit heel raar).
Veel variabelen blijken belangrijk, welke is het belangrijkst, hoe meet je die, hoe interacteren de variabelen met
elkaar en de wereld veranderd steeds.
Ontwikkelingsstadia Freud (5 fases):
- Oraal fase (0-1)
- Anaal fase (1-3)
- Fallisch fase (3-5/6)
- Latent (5/6 tot adolescentie)
- Genitaal
, Erikson:
Hij zei: Ik zie dat we meer ‘stadia’ hebben, namelijk 8. Hij koppelde fases aan de verschillende leeftijdsgroepen
en formuleerde daarbij een taak en een risico. – Deze theorie is niet compleet genoeg. Heel veel andere
ontwikkelingen zijn ook heel belangrijk. Niet alleen die taken. Dit lijkt nu zo.
Identiteit heeft hij wel goed gezien. Daar halen mensen Erikson nog wel eens aan voor inspiratie.
Bronfenbrenner Ecological perspective
- Microsysteem: directe omgeving kind
- Mesosysteem: interactie tussen de microsystemen
- Exosysteem: wel invloed, maar niet direct, zoals werk en vrienden van ouders etc.
- Macrosysteem: cultuur/wetgeving etc.
Die pijltjes in die systemen van Bronfenbrenner werken allemaal 2 kanten op. Dus niet alleen alle lagen
invloed op het kind, maar al die lagen ook invloed op elkaar.
Belangrijk om theorieën naast elkaar te zetten
- Je ontwikkelt wetenschappelijk begrip
- Hoe komt het een voort uit het ander?
- Hoe kun je kijken naar ontwikkelingspsychologie?
- Veel komt later nog eens terug.
Classical & Operant Conditionering, Watson (1880-1950)
- Ontwikkeling als leerproces
- Angst, voorkeuren en aversies (classical).
Voorbeeld bij angst: little Albert – John Watson. (Hij zei ook: we worden geboren als tabula rasa, dit betekent:
geboren als ‘leeg blad.’
Vrijwillig gedrag, verlegenheid, woede-aanvallen en fietsen (operant).
Zeer nuttig voor interventies
Bijna uitsluitend gericht op ‘nurture
Maturational theory (Gesell en McGraw) - Jaren 30 en 40
Evolutie geeft ons een biologische agenda in ons DNA. Door deze agenda zullen vaardigheden vanzelf
tevoorschijn komen in een vaste volgorde. Er zullen ook agenda's zijn waar we niet vanaf weten. Volgorde
controle van baby’s: lippen en tong, ogen, nek, schouders, armen, handen, vingers, voeten, zitten, staan, lopen
en rennen. Dit gaat vanzelf en wees terughoudend met ingrijpen. Is sterk gericht op nature.
- Deze informatie zit al in je bij de bevruchting.
Doel van het vak:
- Belangrijke begrippen uit de ontwikkelingspsychologie kennen
- Belangrijke theorieën uit de ontwikkelingspsychologie kennen
- Kritisch en genuanceerd kijken naar belangrijke begrippen en theorieën
- Waarom is dit belangrijk voor een pedagoog?
Tentamen: 30 vragen (meerkeuze)
- Stof uit het boek (behalve hfk 3)
- Vragen in het Nederlands, maar de termen in het Engels (zoals in het boek).
- Bijna 80% van de tentamenvragen meestal over belangrijke theorieën en begrippen.
- Ongeveer 20% over ‘mijlpalen/ontwikkelingen.’
Vragen bij ontwikkelingspsychologie:
- Hoe ontwikkelen mensen (kinderen) zich op psychologisch vlak? (Hiervoor was het idee dat mensen statisch
waren, ontwikkelingspsychologie zegt juist: mensen ontwikkelen zich door de tijd heen)
- Hoe hangen vroege gebeurtenissen/ ontwikkelingen samen met latere uitkomsten? (Nare ervaringen kunnen
bijvoorbeeld later nog doorwerken op het kind)
Bijvoorbeeld spraakontwikkeling, veranderd door de tijd heen en heeft dus later betere uitkomsten.
Bijvoorbeeld traumatische §ervaringen, dat ze hier later nog steeds last van kunnen hebben.
- Hoe kunnen we deze inzichten toepassen?
Verandering en tijd zijn belangrijk
Jouw eigen ontwikkeling
Problematische stellingen
Nature (nativism) = aangeboren Nurture (empiricism) = aangeleerd
Geboren misdadigers (vergelijk Ijskastmoeders (ging over het idee
Oliver twist) dat kinderen met autisme
veroorzaakt wordt door moeders
‘koud” tegen de kinderen gedroeg
Aangeboren verschillen in
intelligentie (etniciteit)
Superieur soort mens (denk aan
rassenleer 2e wereldoorlog)
Theorie: Maturational theory (Gesell en Classical & Operant Conditioning
McGraw) – deze theorie sterk (Jaren 1880 tot 1950) – Deze
gericht op nature ‘theorie’ bijna uitsluitend gericht op
nurture
Nature & Nurture, meerdere theorieën nodig
, Hoe ontwikkelt pesten?
Kinderen die pesten is een deel genetisch bepaald, dit hangt sterk samen met pesten. Bepaalde manier waarop
kinderen zich gedragen komt door een genetische aanleg.
Tweeling onderzoek voor genetische aanleg. Psychopathie (deels genetisch bepaald) hangt sterk samen met
pesten. Maár nooit alleen genetica de oorzaak, omgeving ook invloed:
Positive reinforcement (meelopers) is nodig om te blijven pesten, ze moeten zien dat het blijkbaar leuk is.
Populariteit krijgen door pesten reinforcet het pesten, optreden van de leerkracht is belangrijk om pesten
tegen te gaan, verdedigers zijn ook nodig om pesten tegen te gaan.
Modellen van ontwikkeling
Continu VS discontinu
Continu is bijvoorbeeld lineair als in studietijd en woordenkennis, elk halfuur leer je 10 woorden dus als je een
uur leert leer je 20 woorden. Studietijd staat gelijk aan het aantal woorden dat je leert.
Discontinu ontwikkeling zegt eigenlijk dat je niks ziet aan het kind tot dat ze het opeens wel doen. Ze blijven op
een fase van ontwikkeling zitten en dan springen ze naar de volgende fase. Ah nu snap ik het, sprongetjes door
een knop die om gaat door de wereld die we anders gaan zien en ons anders gaan gedragen. Geen langzame
gestaagde groei. (theorie van piaget gaat hier veel over)
Overlapping wavess (onderste foto) houdt in: we kunnen verschillende strategieën leren om iets te doen.
Wijzen: kind wijst en wilt daarmee iets bereiken.
Brabbelen: kind snapt dat wijzen niet altijd werkt (bijv. als ouder met rug naar kind toe staat). Ze gaan
brabbelen om dit te bereiken en minder wijzen
Correct uitspreken: kind gaat steeds meer correct praten en ziet dat dit beter werkt en gaat minder brabbelen.
De ene strategie gaat over in de andere strategie
Critical & sensitive periods
- Critical period: een periode (leeftijd) waarbinnen een gebeurtenis/ gebeurtenissen noodzakelijk zijn voor een
typische ontwikkeling. (Als dit nu niet gebeurt, is een typische ontwikkeling voor dit kind/dier niet meer
mogelijk). Voorbeeld: binnen de eerste 10 jaar moeten kinderen taal horen om te leren praten, als ze het niet
horen in deze periode dan zullen ze nooit meer leren spreken als een normaal persoon.
- Sensitive period: een periode (leeftijd) waarbinnen een gebeurtenis/ gebeurtenissen belangrijk zijn voor een
typische ontwikkeling (niet noodzakelijk). Zonder de gebeurtenissen kan de typische ontwikkeling nog
gebeuren. (Maár moet later alsnog veel moeite doen, zodat het alsnog gebeurt om de typische ontwikkeling te
bereiken.
Zie boek: deprivatie voor 6 maanden minder gevaarlijk voor cognitieve ontwikkeling dan deprivatie na
zes maanden. (Bijvoorbeeld bij verwaarlozing)
- Ook aanwijzingen voor bijvoorbeeld taal en hechting
, Waar stopt ontwikkeling? (Allport, 1954)
Geen moment dat je stopt met ontwikkeling, je blijft altijd ontwikkelen ook qua tevredenheid over je leven.
Autoriteit nodig voor adolescenten (bijvoorbeeld bij leerkracht weg pesten want hij/zij liet het gebeuren).
Ontwikkeling gaat door in de volwassenheid. (Ontwikkeling stopt niet zomaar. De nadruk ligt wel op de vroege
ontwikkeling, daar is de ontwikkeling het grootst)
Zelfspot na adolescentie moet je kunnen leren, leren jezelf minder serieus te nemen en stoppen met rebelleren
tegen je ouders. Huwelijk maakt mensen volwassen voornamelijk jongens, want je neemt verantwoording en
word je bewust van de behoeftes van anderen. Kwaliteit van huwelijk kan je afnemen aan de hoeveelheid dat
de partners samen lachen.
Invidu’s VS-omgeving
Individu en omgeving (alles wat niet in onszelf ligt) beïnvloeden elkaar, kind beïnvloedt ouders en ouders
beïnvloeden kind. Individu en omgeving interacteren (samen groter dan de som der delen).
Individu Omgeving
Genetica Ouders
Persoonlijkheid Vrienden
Intelligentie Thuisomgeving
Psychopathologie Samenleving
Cross-cultureel onderzoek
Door naar een andere cultuur te kijken leer je over verschillen in bijvoorbeeld kinderen. In niet-westerse landen
is het aantal familieverplichtingen bijvoorbeeld groter. Hierdoor hebben kinderen een grotere familie gevoel en
dat ze iets terug moeten doen voor de familie, hierdoor halen ze bijvoorbeeld hogere cijfers.
Co-sleeping, familieverplichtingen, naschoolse activiteiten, tijgermoederen, overeenkomsten zijn ook belangrijk
(genetische basis).
Co-sleeping: (in india was het gewoon voor ouders om kind de 1e 3 jaar kind bij zich in bed te houden. In
nederland is dit heel raar).
Veel variabelen blijken belangrijk, welke is het belangrijkst, hoe meet je die, hoe interacteren de variabelen met
elkaar en de wereld veranderd steeds.
Ontwikkelingsstadia Freud (5 fases):
- Oraal fase (0-1)
- Anaal fase (1-3)
- Fallisch fase (3-5/6)
- Latent (5/6 tot adolescentie)
- Genitaal
, Erikson:
Hij zei: Ik zie dat we meer ‘stadia’ hebben, namelijk 8. Hij koppelde fases aan de verschillende leeftijdsgroepen
en formuleerde daarbij een taak en een risico. – Deze theorie is niet compleet genoeg. Heel veel andere
ontwikkelingen zijn ook heel belangrijk. Niet alleen die taken. Dit lijkt nu zo.
Identiteit heeft hij wel goed gezien. Daar halen mensen Erikson nog wel eens aan voor inspiratie.
Bronfenbrenner Ecological perspective
- Microsysteem: directe omgeving kind
- Mesosysteem: interactie tussen de microsystemen
- Exosysteem: wel invloed, maar niet direct, zoals werk en vrienden van ouders etc.
- Macrosysteem: cultuur/wetgeving etc.
Die pijltjes in die systemen van Bronfenbrenner werken allemaal 2 kanten op. Dus niet alleen alle lagen
invloed op het kind, maar al die lagen ook invloed op elkaar.
Belangrijk om theorieën naast elkaar te zetten
- Je ontwikkelt wetenschappelijk begrip
- Hoe komt het een voort uit het ander?
- Hoe kun je kijken naar ontwikkelingspsychologie?
- Veel komt later nog eens terug.
Classical & Operant Conditionering, Watson (1880-1950)
- Ontwikkeling als leerproces
- Angst, voorkeuren en aversies (classical).
Voorbeeld bij angst: little Albert – John Watson. (Hij zei ook: we worden geboren als tabula rasa, dit betekent:
geboren als ‘leeg blad.’
Vrijwillig gedrag, verlegenheid, woede-aanvallen en fietsen (operant).
Zeer nuttig voor interventies
Bijna uitsluitend gericht op ‘nurture
Maturational theory (Gesell en McGraw) - Jaren 30 en 40
Evolutie geeft ons een biologische agenda in ons DNA. Door deze agenda zullen vaardigheden vanzelf
tevoorschijn komen in een vaste volgorde. Er zullen ook agenda's zijn waar we niet vanaf weten. Volgorde
controle van baby’s: lippen en tong, ogen, nek, schouders, armen, handen, vingers, voeten, zitten, staan, lopen
en rennen. Dit gaat vanzelf en wees terughoudend met ingrijpen. Is sterk gericht op nature.
- Deze informatie zit al in je bij de bevruchting.
