Samenvatting: Zorg op School 3
Hoofdstuk 1: inleiding
1. Zorgcontinuüm
Het zorgcontinuüm bevat drie niveaus:
- brede basiszorg: goed onderwijs, 80-85%
van de leerlingen gedijt hier goed bij
- verhoogde zorg: extra ondersteuning
door schoolinterne deskundigen voor
ongeveer 10-15% van de leerlingen
- uitbreiding van zorg: extra ondersteuning
door externe deskundigen voor ongeveer
5-10% van de leerlingen.
Hoofdstuk 2: uitgangspunten van handelingsgericht werken
1. Uitgangspunten
Handelingsgericht werken (HGW) gaat over goed onderwijs. Het doel ervan is de kwaliteit van het
onderwijs en de leerlingenbegeleiding te verbeteren.
1. HGW is doelgericht.
2. HGW gaat om wisselwerking en afstemming.
3. Onderwijsbehoeften staan centraal.
4. Leerkrachten maken het verschil, ouders doen er evenzeer toe.
5. Positieve aspecten van leerlingen, leerkrachten en ouders zijn van groot belang.
6. De betrokkenen werken constructief samen.
7. De werkwijze is systematisch en transparant.
HGW kan als kader voor reflectie en kwaliteitsverbetering dienen:
,- Feed-up: Wat van HGW spreekt ons aan? Welke doelen willen we ermee bereiken? Wat zien
en horen we als deze doelen zijn behaald?
- Feedback: Hoe dicht bij onze doelen zijn we al? Wat hebben we al bereikt?
- Feedforward: Wat kunnen we doen om nog dichter bij onze doelen te komen?
,1.1 HGW is doelgericht
Theorie
Succesvolle onderwijsprofessionals werken doelgericht.
analyseren constant de effecten van hun aanpak: “Is mijn handelen afgestemd op wat deze
klas, leerling, collega of ouder nu nodig heeft om ... (doel)?”
Ze zijn vooral geïnteresseerd in hun impact op leerlingen: bereiken ze de doelstellingen?
Uitdagende doelen zijn goed voor alle leerlingen, ook voor de leerlingen die extra ondersteuning
nodig hebben.
SMARTI-methode van doelen opstellen:
o Specifiek: concreet, klein, overzichtelijk; het is duidelijk wat je ziet of hoort als het
doel bereikt is, de criteria voor succes zijn helder.
o Meetbaar: voldoende objectief vast te stellen, zodat bij de evaluatie nagegaan kan
worden of het doel daadwerkelijk behaald is.
o Ambitieus en aanvaardbaar: leerkrachten, leerlingen en ouders zien het hoge doel
zitten, ze zien er het nut van in.
o Realistisch: reëel en haalbaar, uitdagend maar niet te hoog gegrepen gezien de
mogelijkheden en beperkingen van het team, de leerkracht, de klas, de leerlingen en
hun ouders.
o Tijdgebonden: wanneer en voor hoe lang. Ook de evaluatiedatum is bekend.
o Inspirerend: de betrokkenen hebben er zin in. Het doel is betekenisvol, het stimuleert
hen tot creatief denken en het motiveert hen tot actie.
Implicaties voor HGW
HGW legt de lat hoog bij het formuleren van doelen voor de school, klas en individuele leerlingen.
Je evalueert steeds weer of de doelen al dan niet zijn behaald en analyseer je de redenen
daarvoor.
Hoe zorgen we ervoor dat we alsnog het doel behalen en dat doel niet naar beneden bij
hoeven te stellen? Voor welke leerlingen kunnen we het doel verhogen?
, Doelen voor de hele school zijn noodzakelijk:
- Vanuit doelen op lange termijn (einddoelen) formuleert het schoolteam doelen op korte
termijn (tussendoelen) en vertaalt die naar een kwalitatief sterk onderwijsaanbod voor de
komende periode, zoals het volgende hoofdstuk in de leerstof.
- zitten we nog op koers? Wat lukt al? Wat kan nog beter? Waarin willen we ons als team
verder professionaliseren en wanneer zijn we tevreden?
Doelen voor iedere klas:
- De leerkracht legt vast wat er dit schooljaar met deze klas bereikt moet worden bij bv taal,
wiskunde, aardrijkskunde, motivatie, leren leren, sociale competenties en schoolplezier.
- Zijn die doelen in het midden en aan het einde van het schooljaar behaald?
o Zo ja, hoe is je dat gelukt? Waar ga je mee door omdat het werkt bij deze klas?
o Zo nee, hoe komt dat? Hoe kan je het leren van deze klasgroep verbeteren?
Doelen voor leerlingen die het minimumniveau niet bereiken:
- Zorg ervoor dat ook die leerlingen profiteren van uitdagende doelen en effectieve feedback.
Betrek hen bij het opstellen ervan, visualiseer de doelen en de vooruitgang. Werk met ‘kleine
snelle doelen’.
1.2 HGW gaat om wisselwerking en afstemming
Theorie
De leerling en zijn omgeving beïnvloeden elkaar dus wederzijds; beiden veranderen als gevolg van die
interacties. De ontwikkeling verloopt in een voortdurende wisselwerking tussen leerling, onderwijs en
opvoeding.
Bijvoorbeeld: een leerkracht beïnvloedt een leerling (ze weet hem te motiveren tot lezen) en
als dat lukt (de leerling leest gemotiveerd), dan beïnvloedt die leerling weer zijn leerkracht
(ze voelt zich competent, het is gelukt de leerling gemotiveerd aan het lezen te krijgen, ze
ervaart dat ze ertoe doet voor die leerling). Stel dat ook de ouders betrokken zijn. Het is ze
ook gelukt: hun zoon leest thuis met plezier. Ze ervaren de impact van hun inzet (ze hebben
bibliotheekboeken gehaald en die met hem gelezen en besproken). Geeft de leerkracht de
ouders ook nog eens positieve feedback op hun bijdrage (“Mede dankzij jullie inzet leest hij
nu gemotiveerd en met plezier”), dan voelen ook de ouders zich competent (ze ervaren dat
ze het leren van hun zoon kunnen bevorderen).
Hoofdstuk 1: inleiding
1. Zorgcontinuüm
Het zorgcontinuüm bevat drie niveaus:
- brede basiszorg: goed onderwijs, 80-85%
van de leerlingen gedijt hier goed bij
- verhoogde zorg: extra ondersteuning
door schoolinterne deskundigen voor
ongeveer 10-15% van de leerlingen
- uitbreiding van zorg: extra ondersteuning
door externe deskundigen voor ongeveer
5-10% van de leerlingen.
Hoofdstuk 2: uitgangspunten van handelingsgericht werken
1. Uitgangspunten
Handelingsgericht werken (HGW) gaat over goed onderwijs. Het doel ervan is de kwaliteit van het
onderwijs en de leerlingenbegeleiding te verbeteren.
1. HGW is doelgericht.
2. HGW gaat om wisselwerking en afstemming.
3. Onderwijsbehoeften staan centraal.
4. Leerkrachten maken het verschil, ouders doen er evenzeer toe.
5. Positieve aspecten van leerlingen, leerkrachten en ouders zijn van groot belang.
6. De betrokkenen werken constructief samen.
7. De werkwijze is systematisch en transparant.
HGW kan als kader voor reflectie en kwaliteitsverbetering dienen:
,- Feed-up: Wat van HGW spreekt ons aan? Welke doelen willen we ermee bereiken? Wat zien
en horen we als deze doelen zijn behaald?
- Feedback: Hoe dicht bij onze doelen zijn we al? Wat hebben we al bereikt?
- Feedforward: Wat kunnen we doen om nog dichter bij onze doelen te komen?
,1.1 HGW is doelgericht
Theorie
Succesvolle onderwijsprofessionals werken doelgericht.
analyseren constant de effecten van hun aanpak: “Is mijn handelen afgestemd op wat deze
klas, leerling, collega of ouder nu nodig heeft om ... (doel)?”
Ze zijn vooral geïnteresseerd in hun impact op leerlingen: bereiken ze de doelstellingen?
Uitdagende doelen zijn goed voor alle leerlingen, ook voor de leerlingen die extra ondersteuning
nodig hebben.
SMARTI-methode van doelen opstellen:
o Specifiek: concreet, klein, overzichtelijk; het is duidelijk wat je ziet of hoort als het
doel bereikt is, de criteria voor succes zijn helder.
o Meetbaar: voldoende objectief vast te stellen, zodat bij de evaluatie nagegaan kan
worden of het doel daadwerkelijk behaald is.
o Ambitieus en aanvaardbaar: leerkrachten, leerlingen en ouders zien het hoge doel
zitten, ze zien er het nut van in.
o Realistisch: reëel en haalbaar, uitdagend maar niet te hoog gegrepen gezien de
mogelijkheden en beperkingen van het team, de leerkracht, de klas, de leerlingen en
hun ouders.
o Tijdgebonden: wanneer en voor hoe lang. Ook de evaluatiedatum is bekend.
o Inspirerend: de betrokkenen hebben er zin in. Het doel is betekenisvol, het stimuleert
hen tot creatief denken en het motiveert hen tot actie.
Implicaties voor HGW
HGW legt de lat hoog bij het formuleren van doelen voor de school, klas en individuele leerlingen.
Je evalueert steeds weer of de doelen al dan niet zijn behaald en analyseer je de redenen
daarvoor.
Hoe zorgen we ervoor dat we alsnog het doel behalen en dat doel niet naar beneden bij
hoeven te stellen? Voor welke leerlingen kunnen we het doel verhogen?
, Doelen voor de hele school zijn noodzakelijk:
- Vanuit doelen op lange termijn (einddoelen) formuleert het schoolteam doelen op korte
termijn (tussendoelen) en vertaalt die naar een kwalitatief sterk onderwijsaanbod voor de
komende periode, zoals het volgende hoofdstuk in de leerstof.
- zitten we nog op koers? Wat lukt al? Wat kan nog beter? Waarin willen we ons als team
verder professionaliseren en wanneer zijn we tevreden?
Doelen voor iedere klas:
- De leerkracht legt vast wat er dit schooljaar met deze klas bereikt moet worden bij bv taal,
wiskunde, aardrijkskunde, motivatie, leren leren, sociale competenties en schoolplezier.
- Zijn die doelen in het midden en aan het einde van het schooljaar behaald?
o Zo ja, hoe is je dat gelukt? Waar ga je mee door omdat het werkt bij deze klas?
o Zo nee, hoe komt dat? Hoe kan je het leren van deze klasgroep verbeteren?
Doelen voor leerlingen die het minimumniveau niet bereiken:
- Zorg ervoor dat ook die leerlingen profiteren van uitdagende doelen en effectieve feedback.
Betrek hen bij het opstellen ervan, visualiseer de doelen en de vooruitgang. Werk met ‘kleine
snelle doelen’.
1.2 HGW gaat om wisselwerking en afstemming
Theorie
De leerling en zijn omgeving beïnvloeden elkaar dus wederzijds; beiden veranderen als gevolg van die
interacties. De ontwikkeling verloopt in een voortdurende wisselwerking tussen leerling, onderwijs en
opvoeding.
Bijvoorbeeld: een leerkracht beïnvloedt een leerling (ze weet hem te motiveren tot lezen) en
als dat lukt (de leerling leest gemotiveerd), dan beïnvloedt die leerling weer zijn leerkracht
(ze voelt zich competent, het is gelukt de leerling gemotiveerd aan het lezen te krijgen, ze
ervaart dat ze ertoe doet voor die leerling). Stel dat ook de ouders betrokken zijn. Het is ze
ook gelukt: hun zoon leest thuis met plezier. Ze ervaren de impact van hun inzet (ze hebben
bibliotheekboeken gehaald en die met hem gelezen en besproken). Geeft de leerkracht de
ouders ook nog eens positieve feedback op hun bijdrage (“Mede dankzij jullie inzet leest hij
nu gemotiveerd en met plezier”), dan voelen ook de ouders zich competent (ze ervaren dat
ze het leren van hun zoon kunnen bevorderen).
