ECONOMIE examenvragen
1) Leg uit. Kondratieff golf.
De Kondratieff golf is uitgevonden door de Russische econoom Kondratieff. Hij
bestudeerde de ontwikkeling van prijzen op lange termijn en concludeerde dat de
economie groeit in golven van ongeveer 50 jaar. De K-golf bestaat uit bepaalde fasen:
eerst is er een lange periode van economische expansie, hierna volgt een korte
periode van stagnatie. Na deze periode is er een nog kortere periode met
economische recessie en dan kom je weer op het begin van de volgende golf.
De eerste K-golf was van 1780-1840 en dit was de opkomst van de textielmachines. In
totaal zijn er al 4 golven geweest en zijn we bezig aan de vijfde. Deze golf is de
opkomst van micro-elektronica, ict en internet en loopt van 1980-2030. Wat de zesde
golf zal zijn weten we nog niet, het zou bijvoorbeeld de opkomst van robots en
cyborgs kunnen zijn.
2) Leg uit. The Economy of the Common Good van Christian Felber.
Christian Felber bedacht een tegenbeweging tegen de bedrijven die alleen aan winst
denken. Hij bedacht de tegenbeweging waarbij bedrijven een ‘common good balance
sheet’ opnemen in hun rapporten en hiermee punten kunnen verdienen. Deze
‘common good balance sheet’ beoordeelt de bijdrage van de onderneming aan het
algemeen belang. Hierbij wordt dus ook het onderscheid gemaakt tussen shareholder
capitalism en stakeholder capitalism. Er is sprake van shareholder capitalism wanneer
de onderneming werkt voor de aandeelhouders en de aandeelhouders het beleid
goedkeuren. Wanneer we spreken over stakeholder capitalism bedoelen we een
onderneming die werkt voor aandeelhouders en een selectie maakt van
maatschappelijke stakeholders. Dit zorgt dat het bedrijf maatschappelijk verantwoord
kan ondernemen.
3) Wat is de financial instability hypothesis en wie was de bedenker ervan?
De bedenker van de financial instability hypothesis was Hyman Minsky. Hij
formuleerde een hypothese waarbij hij het verloop van economische crisissen
beschreef. In het begin gaat het goed want de economie draait goed, en je kan dus
spreken van optimisme. Er is ook een vlotte toegang tot leningen die dit verloop
bevestigd. Daarna komen er speculatieve prijsstijgingen die ervoor zorgen dat er nog
meer investeringen gaan volgen. Ten gevolge van deze speculatieve golf, spreken we
van marktfalen. Er worden verkeerde beslisingen genomen door de markt die
verkeerde prijzen genereert. Vervolgens is er minder inkomen over voor andere
uitgaven en dus blijven de prijzen stijgen, de economie blijft groeien en iedereen
denkt zich rijk. De balans tussen het aanbod en de vraag wordt verstoord. Daarna
volgt de boom (zie tekening). En dan volgt het Minsky-moment, dit is de piek die de
crisis bereikt. De crisis wordt gevolgd door een correctie van de prijzen.
, 4) Leg uit hoe de toename van wanbetalingen van hypothecaire leningen zorgden dat
Belgische banken in de problemen kwamen?
Er was een hele lage rentevoet in Amerika, die zorgde ervoor dat heel veel mensen
leningen aangingen bij de bank. Er ontstond een zeepbel uit leningen en CDO’s die
bleef groeien. Een CDO is een collateral Debt obligation, het is een pakettje van
hypotecaire leningen die werden doorverkocht aan mensen of banken die hierin
wouden investeren. Banken maakte het heel aantrekkelijk om CDO’s aan te gaan. Er
ontstonden bedrijven die de CDO’s gingen beoordelen op basis van hun veiligheid
(van AAA-CCC). Deze bedrijven gaven vaker AAA als beoordeling waardoor CDO’s ook
aantrekkelijk werden voor Europese banken (zoals banken van België). Prijzen kunnen
natuurlijk niet blijven stijgen waardoor op het minsky-moment de zeepbel is geklakt.
Iedereen die geinvesteerd had in deze CDO’s zijn hun geld verloren, de banken zijn
hun geld verloren,… Dus doordat er veel Europese (en dus Belgische) banken hier ook
in geinvesteerd hadden, zijn onze banken ook in de problemen gekomen.
5) Monopolie uitleggen en grafiek kunnen tekenen en uitleggen (mark -up en winst).
6) Laissez - faire was een overheidsinterventie: leg uit.
De dynamiek van de industriële revolutie sloeg naast Engeland ook aan op het
Europese vasteland. De industriële productie van textielproducten begon. De
Engelsen veranderden hierdoor hun pleidooi voor een vrije markt. Ze wouden alleen
nog een vrije interne markt voor Engelse producten en zeer hoge invoertarieven om
de import van buitenlandse textielproducten bijna onmogelijk te maken. Het Engelse
parlement stemde hiermee in, dit betekent dat de nationale overheid lang en hard
werkte aan de vrije markt. Hierdoor kunnen we dus concluderen dat de vrije markt
eigenlijk een overheidsinterventie is.
7) Leg het supply-push/demand-pull schema uit.
Het supply-push/deman-pull schema is uitgevonden door Norberg Bohm.
Het heeft een chronologische volgorde:
Supply push: (ze zorgen voor het aanbod en zijn daarom supply-push maatregelen)
1. Publieke R&D-inspanningen: basisonderzoek (De overheid financiert R&D-
inspanningen rond radicaal nieuwe technologische trajecten)
2. Publieke R&D-inspanningen: toegepast onderzoek (zonder publieke R&D-
inspanningen wordt dit marktfalen betendigd en kan de maatschappij niet
genieten van belangrijke innovaties)
1) Leg uit. Kondratieff golf.
De Kondratieff golf is uitgevonden door de Russische econoom Kondratieff. Hij
bestudeerde de ontwikkeling van prijzen op lange termijn en concludeerde dat de
economie groeit in golven van ongeveer 50 jaar. De K-golf bestaat uit bepaalde fasen:
eerst is er een lange periode van economische expansie, hierna volgt een korte
periode van stagnatie. Na deze periode is er een nog kortere periode met
economische recessie en dan kom je weer op het begin van de volgende golf.
De eerste K-golf was van 1780-1840 en dit was de opkomst van de textielmachines. In
totaal zijn er al 4 golven geweest en zijn we bezig aan de vijfde. Deze golf is de
opkomst van micro-elektronica, ict en internet en loopt van 1980-2030. Wat de zesde
golf zal zijn weten we nog niet, het zou bijvoorbeeld de opkomst van robots en
cyborgs kunnen zijn.
2) Leg uit. The Economy of the Common Good van Christian Felber.
Christian Felber bedacht een tegenbeweging tegen de bedrijven die alleen aan winst
denken. Hij bedacht de tegenbeweging waarbij bedrijven een ‘common good balance
sheet’ opnemen in hun rapporten en hiermee punten kunnen verdienen. Deze
‘common good balance sheet’ beoordeelt de bijdrage van de onderneming aan het
algemeen belang. Hierbij wordt dus ook het onderscheid gemaakt tussen shareholder
capitalism en stakeholder capitalism. Er is sprake van shareholder capitalism wanneer
de onderneming werkt voor de aandeelhouders en de aandeelhouders het beleid
goedkeuren. Wanneer we spreken over stakeholder capitalism bedoelen we een
onderneming die werkt voor aandeelhouders en een selectie maakt van
maatschappelijke stakeholders. Dit zorgt dat het bedrijf maatschappelijk verantwoord
kan ondernemen.
3) Wat is de financial instability hypothesis en wie was de bedenker ervan?
De bedenker van de financial instability hypothesis was Hyman Minsky. Hij
formuleerde een hypothese waarbij hij het verloop van economische crisissen
beschreef. In het begin gaat het goed want de economie draait goed, en je kan dus
spreken van optimisme. Er is ook een vlotte toegang tot leningen die dit verloop
bevestigd. Daarna komen er speculatieve prijsstijgingen die ervoor zorgen dat er nog
meer investeringen gaan volgen. Ten gevolge van deze speculatieve golf, spreken we
van marktfalen. Er worden verkeerde beslisingen genomen door de markt die
verkeerde prijzen genereert. Vervolgens is er minder inkomen over voor andere
uitgaven en dus blijven de prijzen stijgen, de economie blijft groeien en iedereen
denkt zich rijk. De balans tussen het aanbod en de vraag wordt verstoord. Daarna
volgt de boom (zie tekening). En dan volgt het Minsky-moment, dit is de piek die de
crisis bereikt. De crisis wordt gevolgd door een correctie van de prijzen.
, 4) Leg uit hoe de toename van wanbetalingen van hypothecaire leningen zorgden dat
Belgische banken in de problemen kwamen?
Er was een hele lage rentevoet in Amerika, die zorgde ervoor dat heel veel mensen
leningen aangingen bij de bank. Er ontstond een zeepbel uit leningen en CDO’s die
bleef groeien. Een CDO is een collateral Debt obligation, het is een pakettje van
hypotecaire leningen die werden doorverkocht aan mensen of banken die hierin
wouden investeren. Banken maakte het heel aantrekkelijk om CDO’s aan te gaan. Er
ontstonden bedrijven die de CDO’s gingen beoordelen op basis van hun veiligheid
(van AAA-CCC). Deze bedrijven gaven vaker AAA als beoordeling waardoor CDO’s ook
aantrekkelijk werden voor Europese banken (zoals banken van België). Prijzen kunnen
natuurlijk niet blijven stijgen waardoor op het minsky-moment de zeepbel is geklakt.
Iedereen die geinvesteerd had in deze CDO’s zijn hun geld verloren, de banken zijn
hun geld verloren,… Dus doordat er veel Europese (en dus Belgische) banken hier ook
in geinvesteerd hadden, zijn onze banken ook in de problemen gekomen.
5) Monopolie uitleggen en grafiek kunnen tekenen en uitleggen (mark -up en winst).
6) Laissez - faire was een overheidsinterventie: leg uit.
De dynamiek van de industriële revolutie sloeg naast Engeland ook aan op het
Europese vasteland. De industriële productie van textielproducten begon. De
Engelsen veranderden hierdoor hun pleidooi voor een vrije markt. Ze wouden alleen
nog een vrije interne markt voor Engelse producten en zeer hoge invoertarieven om
de import van buitenlandse textielproducten bijna onmogelijk te maken. Het Engelse
parlement stemde hiermee in, dit betekent dat de nationale overheid lang en hard
werkte aan de vrije markt. Hierdoor kunnen we dus concluderen dat de vrije markt
eigenlijk een overheidsinterventie is.
7) Leg het supply-push/demand-pull schema uit.
Het supply-push/deman-pull schema is uitgevonden door Norberg Bohm.
Het heeft een chronologische volgorde:
Supply push: (ze zorgen voor het aanbod en zijn daarom supply-push maatregelen)
1. Publieke R&D-inspanningen: basisonderzoek (De overheid financiert R&D-
inspanningen rond radicaal nieuwe technologische trajecten)
2. Publieke R&D-inspanningen: toegepast onderzoek (zonder publieke R&D-
inspanningen wordt dit marktfalen betendigd en kan de maatschappij niet
genieten van belangrijke innovaties)
