OMGEVINGSRECHT
Gitte Dekens
UGent 2024-2025
Geert Van Hoorick
,OMGEVINGSRECHT
INLEIDING
= ruimtelijk ordeningsrecht en milieurecht
Alles wat te maken heeft met omgevingsvergunningen → bestuursrecht
Maar ook andere rechtstakken als milieuschade, ecofiscaliteit → fiscaal recht
Maar ook privaatrecht zoals bodemattesten bij verkoop onroerend goed
Milieubeleid: milieuhygiëne (verontreiniging/ vervuiling), beheer natuurlijke rijkdommen (aardolie,
water, bodem …), natuurbehoud (natuurgebieden, fauna en flaura)
Ruimtelijke ordening: toekennen van functies aan grondoppervlakte (wonen-industrie-landbouw)
Onroerend erfgoed: stads-en dorpsgezichten, cultuurhistorische landschappen, monumenten
Energierecht: regulering productie, transport + verbruik energie (gaan we het niet over hebben)
Ontwikkeling:
Term omgevingsrecht is heel recent, maar wilt niet zeggen dat er daarvoor niets was
Er waren al verordeningen die zeiden dat je niets in rivier mocht werpen, stroomafwaarts mocht het
wel
Napoleontische tijd: wetgeving over inrichting (geur) → vergunning?
Milieu is ingedeeld in verschillende compartimenten → lucht, bodem, grondwater, afval, natuur met
hun eigen vergunningen (moesten soms 5 verschillende vergunning hebben voor 1 zaak)
Gevolg: bureaucratisch en langdurend (1970)
+ stedenbouwwet in 1962: bouwvergunning en ruimtelijke planning
1980: vooral milieu als hoofdzaak, maar Wallonië wou niet mee → Vlaanderen wou vooruit
Ruimtelijke ordening geen Europese bevoegdheid → hebben overal te veel gebouwd en zorgt voor
overstromingen, maar Europa kan dit enkel aanpakken via omwegstrategie
= kan er geen Europese richtlijn gemaakt worden?
Evolutie in soort problemen:
Milieurecht → nog steeds plaatselijke problemen, maar ook mondiaal
Ruimtelijke ordening → zeer slecht
Europees milieubeleid → zeer veel aandacht voor natuur (Hof van Justitie zeer belangrijke speler)
Laatste jaren: grote tendens naar integratie en codificatie
- Exploitatie-en lozingsvergunning naar milieuvergunning
- Hand wordt uitgereikt van politiek naar universiteiten/ wetenschappers
- Decreet Algemene bepalingen en milieubeleid (DABM)
Vandaag: nog steeds nieuwe wetgeving gecreëerd
Bij nieuwe Europese commissie: zegt letterlijk dat ze klimaatambities willen verzwakken
Jonge rechtstakken (bijvoorbeeld milieurecht is pas opgericht in 1988)
Staat zeer sterk in beleid met beleid
Recht = middel om beleid te voeren
Eigen rechtstak, want heeft eigen systematiek en instrumenten
Belang: welzijn + economie
Wie bezig is met publiekrecht en bestuursrecht, moet omgevingsrecht er bijnemen
, Historisch
Oertijd: invloed van mens op omgeving was beperkt
Wordt daarna sedentair en begint invloed te krijgen op omgeving
1800: zeer veel vervuiling door industriële revolutie
20e eeuw: omwenteling in de landbouw (kunstmest) → vermindering fauna
Ook bevolkingsexplosie: huizen, wegen, steden nodig = landschappen gaan kapot = verlies natuur
Wel een beleid qua vervuiling momenteel
Relatie met het recht? (mens als nestbevuiler, maakt zijn eigen omgeving kapot)
‘tragedy of the commons’: commons zijn gemeenschappelijke weidegronden, herder zegt dat hij
schaap meer op grond zla laten grazen → buur doet hetzelfde → veel te veel schapen → gedorde
gemeenschappelijke weidegrond
Gewin bepaalde actie = individueel (jou brengt het meer geld in de portemonnee, maar nadeel voor
de gemeenschap)
Vb.: wij als herders in de ochtend naar werk met de auto
Gevolgen: files, uitstoot
Vb.: stuk grond in eigendom → woning bouwen
Recht tegenover tragedy of the commons: vooral in het privaatrecht → art 544 en 714 oud BW
Bij herwerking Burgerlijk Wetboek: toch een nuance (andere formulering)
➔ Art 3.50 BW, art 3.43 BW, art 3.39 BW (zie verschillen)
Rol staat: niet alleen spelregels maken, maar zorgen dat mensen het goed hebben
Duurzame ontwikkeling
Definitie: ontwikkeling die voorziet in behoeften van de huidige generatie zonder de mogelijkheden in
gevaar te brengen voor toekomstige generaties om in hun behoeften te voorzien
Ontstaan in jaren ’80 → politici streven naar economische groei
Was slecht concept → Brundtland commissie heeft begrip geïntroduceerd → afzetting tegen streven
economische groei
Inter-intragenerationale billijkheid
Inter: tussen verschillende generaties
Intra: binnen dezelfde generatie tussen Noord en Zuid en Oost en West
Operationalisering moeilijk:
Streng zijn op vlak van milieu → toch sociale collateral damage
Vb.: we zijn allemaal voor goed klimaatbeleid → streng met energie, brandstoffen beperkt
➔ Zal je hogere kostprijs voor moeten betalen (zitten in portemonnee van de mensen)
Toekomst: infrastructuur bouwen voor verschillende woningen (niet telkens kostprijs betalen)
In Vlaanderen: energiescore opleggen (renovaties nodig)
Gitte Dekens
UGent 2024-2025
Geert Van Hoorick
,OMGEVINGSRECHT
INLEIDING
= ruimtelijk ordeningsrecht en milieurecht
Alles wat te maken heeft met omgevingsvergunningen → bestuursrecht
Maar ook andere rechtstakken als milieuschade, ecofiscaliteit → fiscaal recht
Maar ook privaatrecht zoals bodemattesten bij verkoop onroerend goed
Milieubeleid: milieuhygiëne (verontreiniging/ vervuiling), beheer natuurlijke rijkdommen (aardolie,
water, bodem …), natuurbehoud (natuurgebieden, fauna en flaura)
Ruimtelijke ordening: toekennen van functies aan grondoppervlakte (wonen-industrie-landbouw)
Onroerend erfgoed: stads-en dorpsgezichten, cultuurhistorische landschappen, monumenten
Energierecht: regulering productie, transport + verbruik energie (gaan we het niet over hebben)
Ontwikkeling:
Term omgevingsrecht is heel recent, maar wilt niet zeggen dat er daarvoor niets was
Er waren al verordeningen die zeiden dat je niets in rivier mocht werpen, stroomafwaarts mocht het
wel
Napoleontische tijd: wetgeving over inrichting (geur) → vergunning?
Milieu is ingedeeld in verschillende compartimenten → lucht, bodem, grondwater, afval, natuur met
hun eigen vergunningen (moesten soms 5 verschillende vergunning hebben voor 1 zaak)
Gevolg: bureaucratisch en langdurend (1970)
+ stedenbouwwet in 1962: bouwvergunning en ruimtelijke planning
1980: vooral milieu als hoofdzaak, maar Wallonië wou niet mee → Vlaanderen wou vooruit
Ruimtelijke ordening geen Europese bevoegdheid → hebben overal te veel gebouwd en zorgt voor
overstromingen, maar Europa kan dit enkel aanpakken via omwegstrategie
= kan er geen Europese richtlijn gemaakt worden?
Evolutie in soort problemen:
Milieurecht → nog steeds plaatselijke problemen, maar ook mondiaal
Ruimtelijke ordening → zeer slecht
Europees milieubeleid → zeer veel aandacht voor natuur (Hof van Justitie zeer belangrijke speler)
Laatste jaren: grote tendens naar integratie en codificatie
- Exploitatie-en lozingsvergunning naar milieuvergunning
- Hand wordt uitgereikt van politiek naar universiteiten/ wetenschappers
- Decreet Algemene bepalingen en milieubeleid (DABM)
Vandaag: nog steeds nieuwe wetgeving gecreëerd
Bij nieuwe Europese commissie: zegt letterlijk dat ze klimaatambities willen verzwakken
Jonge rechtstakken (bijvoorbeeld milieurecht is pas opgericht in 1988)
Staat zeer sterk in beleid met beleid
Recht = middel om beleid te voeren
Eigen rechtstak, want heeft eigen systematiek en instrumenten
Belang: welzijn + economie
Wie bezig is met publiekrecht en bestuursrecht, moet omgevingsrecht er bijnemen
, Historisch
Oertijd: invloed van mens op omgeving was beperkt
Wordt daarna sedentair en begint invloed te krijgen op omgeving
1800: zeer veel vervuiling door industriële revolutie
20e eeuw: omwenteling in de landbouw (kunstmest) → vermindering fauna
Ook bevolkingsexplosie: huizen, wegen, steden nodig = landschappen gaan kapot = verlies natuur
Wel een beleid qua vervuiling momenteel
Relatie met het recht? (mens als nestbevuiler, maakt zijn eigen omgeving kapot)
‘tragedy of the commons’: commons zijn gemeenschappelijke weidegronden, herder zegt dat hij
schaap meer op grond zla laten grazen → buur doet hetzelfde → veel te veel schapen → gedorde
gemeenschappelijke weidegrond
Gewin bepaalde actie = individueel (jou brengt het meer geld in de portemonnee, maar nadeel voor
de gemeenschap)
Vb.: wij als herders in de ochtend naar werk met de auto
Gevolgen: files, uitstoot
Vb.: stuk grond in eigendom → woning bouwen
Recht tegenover tragedy of the commons: vooral in het privaatrecht → art 544 en 714 oud BW
Bij herwerking Burgerlijk Wetboek: toch een nuance (andere formulering)
➔ Art 3.50 BW, art 3.43 BW, art 3.39 BW (zie verschillen)
Rol staat: niet alleen spelregels maken, maar zorgen dat mensen het goed hebben
Duurzame ontwikkeling
Definitie: ontwikkeling die voorziet in behoeften van de huidige generatie zonder de mogelijkheden in
gevaar te brengen voor toekomstige generaties om in hun behoeften te voorzien
Ontstaan in jaren ’80 → politici streven naar economische groei
Was slecht concept → Brundtland commissie heeft begrip geïntroduceerd → afzetting tegen streven
economische groei
Inter-intragenerationale billijkheid
Inter: tussen verschillende generaties
Intra: binnen dezelfde generatie tussen Noord en Zuid en Oost en West
Operationalisering moeilijk:
Streng zijn op vlak van milieu → toch sociale collateral damage
Vb.: we zijn allemaal voor goed klimaatbeleid → streng met energie, brandstoffen beperkt
➔ Zal je hogere kostprijs voor moeten betalen (zitten in portemonnee van de mensen)
Toekomst: infrastructuur bouwen voor verschillende woningen (niet telkens kostprijs betalen)
In Vlaanderen: energiescore opleggen (renovaties nodig)
