ORTHOPEDAGOGIEK
Noor Desutter
2023-2024
1
,INHOUDSOPGAVE
Inhoudsopgave........................................................................................................................................................ 2
Les 1: Geschiedenis orthopedagogiek ...................................................................................................................... 6
Naam orthopedagogiek ................................................................................................................................................ 6
Connotaties ................................................................................................................................................................... 6
Defnitie orthopedagogiek ............................................................................................................................................. 7
Differentiatie ................................................................................................................................................................. 7
Orthopedagogie in vlaanderen: Gent ........................................................................................................................... 8
Stromingen.................................................................................................................................................................... 9
nederlandstalige gebieden ....................................................................................................................................... 9
Duitstalige gebieden ............................................................................................................................................... 10
Andere gebieden..................................................................................................................................................... 11
Organisatorische orthopedagogiek ............................................................................................................................ 11
Ideologie ................................................................................................................................................................. 11
Modellen ................................................................................................................................................................. 12
Management........................................................................................................................................................... 13
Structureel .......................................................................................................................................................... 13
principieel ........................................................................................................................................................... 13
Functioneel ......................................................................................................................................................... 13
Les 2: geschiedenis en kopstukken van de orthopedagogiek.................................................................................. 14
Geschiedenis ............................................................................................................................................................... 14
Pedagogiek: eigen identiteit ....................................................................................................................................... 17
Werkvelden ................................................................................................................................................................. 18
Academische discipline ............................................................................................................................................... 18
Een aantal belangrijke kopstukken ............................................................................................................................. 20
“van het eerste uur” ............................................................................................................................................... 20
Waterink (1890-1966) ......................................................................................................................................... 20
I.C. Van Houtte (1892-1989) ............................................................................................................................... 21
Frits Grewel (1898-1973) .................................................................................................................................... 21
W.E. Vliegenthart (1904-1976) ........................................................................................................................... 22
Wilhelmina J. Bladergroen .................................................................................................................................. 22
Leon Van Gelder (1931-1981) ............................................................................................................................. 23
“Van het tweede uur” ............................................................................................................................................. 24
W. Ter Horst (1929) ............................................................................................................................................ 24
J.F.W. Kok (1929) ................................................................................................................................................ 25
J.J. (Joep) Dumont (1935-1994) .......................................................................................................................... 26
“Zwitserse kopstukken” .......................................................................................................................................... 26
H. Hanselmann (1885-1960) ............................................................................................................................... 26
2
, P. Moor (1899-1977) ........................................................................................................................................... 27
“Duitse Kopstukken” ............................................................................................................................................... 28
Ulrich Bleidick ..................................................................................................................................................... 28
Otto Speck........................................................................................................................................................... 28
Conclusies.................................................................................................................................................................... 29
Les 3: Erkenning van de klinische orthopedagogiek als gezondheidsberoep ........................................................... 30
Wettelijke context ....................................................................................................................................................... 30
Wettelijk statuut voor de klinisch psycholoog en orthopedagoog in belgië........................................................... 30
Wettelijke basis ....................................................................................................................................................... 30
Erkenningsvoorwaarden ......................................................................................................................................... 31
regulerende instanties ............................................................................................................................................ 31
Adviesrapport hoge gezondheidsraad ........................................................................................................................ 32
het competentieprofiel ........................................................................................................................................... 32
Belang van wettelik statuut ........................................................................................................................................ 33
belang voor de gebruikers ...................................................................................................................................... 33
Belang voor de beroepsbeoefenaars ...................................................................................................................... 33
Een juridisch vacuüm in de gezondheidszorg .............................................................................................................. 33
Definitie klinische psychologie ................................................................................................................................ 33
Definitie klinische orthopedagogiek ....................................................................................................................... 34
Initiële toegang en uitoefeniingsvoorwaarden ........................................................................................................... 34
Gesuperviseerde professionele praktijk: GPP .............................................................................................................. 35
Stand van zaken GPP .................................................................................................................................................. 35
Noden en bezorgdheden ........................................................................................................................................ 37
Les 4: orthopedagogiek en onderzoek ................................................................................................................... 38
Rol van onderzoek ....................................................................................................................................................... 38
Object van studie ........................................................................................................................................................ 39
1. Kind/ cliënt .................................................................................................................................................. 39
Definities variabelen ........................................................................................................................................... 39
Voor- en nadelen ................................................................................................................................................ 40
Wat willen we echt weten? ................................................................................................................................ 41
2. De opvoeders .............................................................................................................................................. 41
Gevolgen subjectieve inschattingen? ................................................................................................................. 41
Rol van opvoeders bij onderzoek ........................................................................................................................ 42
“binnen gezin” factoren ...................................................................................................................................... 42
5. Contexten buiten het gezin ......................................................................................................................... 43
“buiten gezin” factoren ....................................................................................................................................... 43
Verschillende invloeds-sferen (Bronfenbrenner)................................................................................................ 43
Doel onderzoek ........................................................................................................................................................... 44
Stromingen in de orthopedagogiek............................................................................................................................. 44
3
, 1. Geestenswetenschappelijke stroming ........................................................................................................ 44
2. Empirisch-analytische stroming .................................................................................................................. 45
3. Kritisch orthopedagogiek stroming ............................................................................................................. 46
4. Integratieve benadering.............................................................................................................................. 46
Onderzoeksthematiek ................................................................................................................................................. 47
Forum van de orthopedagogiek:............................................................................................................................. 48
Les 5: Beeldvorming in de orthopedagogiek .......................................................................................................... 46
Wat is een beeld? ........................................................................................................................................................ 46
Wereld en mensbeeld ................................................................................................................................................. 46
Wereld, mens-en levensbeschouwing ......................................................................................................................... 46
Beeldvorming .............................................................................................................................................................. 46
beeldvorming en orthopedagogiek......................................................................................................................... 47
Fenomenologie ........................................................................................................................................................... 47
Existentiele fenomneologie .................................................................................................................................... 48
Hermeneutische fenomenologie ............................................................................................................................ 48
Gedrag en handelen .................................................................................................................................................... 49
Cyclus van het orthopedagogisch handelen................................................................................................................ 50
Wereldbeeld: geschiedenis en ideologie ..................................................................................................................... 50
Les 6: moderne en postmoderne orthopedagogiek................................................................................................ 51
eerste perspectief: Het existentialistisch perspectief .................................................................................................. 51
De <<moderne>> orthopedagogiek ........................................................................................................................ 51
Tweede perspectief: Het neoliberale perspectief ........................................................................................................ 51
De <<postmoderne>> orthopedagogiek ................................................................................................................. 51
DERDE PERSPECTIEF: Integratieve en holistische orthoepdagogiek ........................................................................... 52
4 paradigma’s ............................................................................................................................................................. 53
holisme.................................................................................................................................................................... 53
Post-structuralisme ................................................................................................................................................. 54
POST-CONSTRUCTIVISME ....................................................................................................................................... 54
VIERDE PERSPECTIEF: Disability studies ...................................................................................................................... 54
Positieve orthopedagogiek ......................................................................................................................................... 55
Een hedendaagse definitie van orthopedagogiek ....................................................................................................... 55
Les 7: orthopedagogiek iin Gent ............................................................................................................................ 56
Principes integratieve handelingsorthopedagogoiek.................................................................................................. 56
Besluit van de principes .......................................................................................................................................... 56
Holistishe orthopedagogiek ........................................................................................................................................ 57
Principes: interne relaties, complementariteit, integratieprincipe ........................................................................ 57
4