Samenvatting Motorische ontwikkeling 1
1. VISIE OP BEWEGINGSOPVOEDING
1.1 Belang van beweging voor kleuters
Belangrijkste ontwikkelingsperiode loopt tot leeftijd van 7 jaar.
Basisschool: kind leert van liggen tot bewegen in meest algemene zin.
Bij deze jonge kinderen is de totale ontwikkeling nog zeer sterk een motorisch
gebeuren.
al bewegend ontdekt kleuter zijn eigen lichaam met al zijn mogelijkheden en
ook de wereld rondom hem.
Motorische ontwikkeling = basis voor alle verdere bewegingsontwikkeling
Bewegen legt basis om goed te kunnen functioneren in maatschappij.
Beweging levert een belangrijke bijdrage aan:
1. De algemene ontwikkeling en de kwaliteit vh leven
Zintuiglijke, verstandelijke en psycho-sociale ontwikkeling hang samen met
motorische ontwikkeling.
Baby grijpt naar alles wat in het oog springt en brengt het naar de
mond. mond heeft hier een belangrijke tastfunctie waarbij
eigenschappen hard-zacht, rond, glas, rug en hoekig worden
ervaren. (motorisch ---- zintuiglijk)
Kleuters krijgen greep op wereld door ballen te werpen, over sloten
te springen, op klimrek te klauteren of er af te springen; ze ervaren
wat hoog en laag is. Meerdere ervaringen leiden tot “be-grijpen”.
Betekenissen, samenhang, verbanden en relaties worden ontdekt
via handeling. M.a.w. motorische exploratie is voor jonge kind een
absolute voorwaarde voor ontwikkeling van zijn intelligentie.
(motorisch ---- verstandelijk)
Langs bewegingsspel ontwikkelen kinderen houdingen als
zelfstandigheid, durf en doorzettingsvermogen, maar ook sociale
vaardigheden als respect en openheid. Kinderen die motorisch
vaardig zijn ontwikkelen bovendien een positief zelfbeeld. Ze voelen
zich niet allen lekker bij zichzelf, maar ook bij anderen. (motorisch
---- psyco-sociaal)
Stimuleren vd motorische ontwikkeling is dus belangrijk voor totale ontwikkeling.
legt de grondslag. Motoriek is de fundamentele bouwsteen voor de totale
ontwikkeling.
Motorische ontwikkeling = basis voor alle verdere bewegingsontwikkeling. Het
legt basis voor beter kwalitatief bewegen.
2. Welzijn, gezondheid en schoolprestaties
Bewegen en spelen leveren belangrijke bijdrage aan actuele en
toekomstige gezondheid en welzijn van elk kind.
, Conditie en fitheid, concentratie en ontspanning.
Beweging is onmisbaar voor lichamelijke ontwikkeling en conditieopbouw.
Geregelde fysieke inspanning bevordert groei vd spieren, beenderen,
pezen en ligamenten.
Bij adequate belastingsdosering leidt fysieke activiteit tot een toename vd
doorbloeding in verschillende gebieden vd hersenen. betere
‘leerbaarheid’, er wordt beter opgelet en concentratie neemt toe.
Op lange termijn heeft bewegen verschillende gezondheidseffecten,
positieve invloed op vaat- en hartziekten, osteoporose, diabetes en kanker.
Bewegen speelt belangrijke rol als stressverlagende factor. Door te
bewegen ga je je beter in je vel voelen en kan een positieve invloed
hebben op je zelfbeeld.
3. Maatschappelijke binding en sociale integratie
Mogelijkheid om deel te nemen aan bewegingsactiviteit geeft het kind de
kans en mogelijkheid om met andere te spelen/bewegen.
Zich thuis voelen in bewegingsaanbod is meebepalend voor wijze waarop
kinderen zich opgenomen weten in voor hen sociale verbanden.
1.3 Zijn Vlaamse kleuters voldoende bewegingsactief?
1.3.1 Situering
Hoe fysiek zijn 4- tot 6-jarige kleuters en halen onze Vlaamse kleuters de
voorgeschreven gezondheidsnorm van dagelijks 60min matig tot intensief fysiek
actief zijn?
1.3.2 Onderzoek fysieke activiteitsniveau (Labarque, Smits, Cardon,
2010)
Studie gaat na of het dagelijks fysieke activiteitsniveau bij Vlaamse kleuters
voldoende is voor een goede gezondheid en hoe een eventueel tekort kan
geremedieerd worden.
Fysieke activiteitsniveau is zeer moeilijk te achterhalen bij kleuters.
Bewegen zeer gevarieerd: ze gaan vaak over van stilstaan naar bewegen
en omgekeerd
Bewegen erg onregelmatig met tussenpozen
Extra moeilijk: kleuters kunnen na een activiteit niet vertellen hoe actief ze
daadwerkelijk zijn geweest.
Wordt gewerkt met accelerometers en pedometers.
1.3.3 Resultaten onderzoek fysiek activiteitsniveau
Kleuters brengen 9,6 uur per dag of 85% van hun wakkere tijd sedentair of
inactief door.
10% van hun tijd vertonen ze lichte activiteit.
34 minuten of 5% werd matige tot intens fysieke activiteit genoteerd.
Norm van één uur matig tot intensief bewegen per dag werd door amper 7% vd
onderzochte kleuters gehaald.
,1.3.4 Oorzaken van te weinig intensieve lichaamsbeweging
De maatschappij:
Ontspanningsmomenten waarbij bewegen geen rol meer speelt: speelcomputer,
tv…
Onveilige leefomgeving zorgt ervoor dat kinderen steeds minder gaan
buitenspelen. (drukke verkeer, onrustwekkend mediaberichten…)
Thuis:
Huizen van deze tijd zijn modern en modieus ingericht, met weinig
bewegingsruimte voor de kinderen.
Vroeger speelden kinderen meer buiten. ouders zijn over beschermd
Veel televisie kijken.
De school:
Er is een toename in lestijden bewegingsopvoeding niet voldoende om
kinderen hun fysieke activiteitsniveau om hoog te laten gaan.
Kleuterklassen: onvoldoende ruimte om te kunnen bewegen (materiaal +
overbevolkt)
Gevolgen
Ziekten van moderne samenleving komen steeds vaker voor op jonge
leeftijd (hart- en vaatziekten, overgewicht, hoge bloeddruk, suikerziekte…)
Kleuters die te weinig bewegen, hebben later meer kans om inactief
volwassen te worden.
Totale ontwikkeling van kinderen kan in gedrang komen.
1.3.5 Aanbeveling uit het onderzoek
Voldoende aandacht besteden aan bewegen met voldoende intensiteit
- Tijdens lessen bewegingsopvoeding (gestructureerde
bewegingsmomenten)
- Doorheen andere activiteiten (ongestructureerde bewegingsmomenten)
Ruime speelplaats en turnzaal voorzien teneinde het natuurlijke
bewegingsgedrag van kleuters te stimuleren.
1.4 Bewegingsopvoeding in de kleuterschool
richt zich op het domein vd motorische ontwikkeling en bevordert de totale
ontwikkeling:
L. stimuleert motorische ontw. van kinderen om:
Hen beter te leren bewegen
Hen via het bewegen een basis te geven voor verdere ontwikkeling
richt zich op ontwikkeling vd totale persoon.
, Verschillende ontwikkelingsdomeinen (cognitieve, psycho-sociale,
sensomotorische) kunnen worden onderscheiden, die echter niet te
scheiden zijn.
Veel en gevarieerd bewegen basis wordt gelegd v/e aantal capaciteiten en
vaardigheden die nodig zijn om op zinvolle manier in samenleving te
functioneren.
Bewegen is tegelijkertijd een middel en een doel. Kinderen leren beter
bewegen en kunnen via bewegen breed ontwikkelen.
1.4.1 Bewegingsopvoeding als (motorische) basisvorming in de
kleuterschool – welke doelen streven we na?
Decretale ontwikkelingsdoelen
Er worden 6 leergebieden onderscheidt
‘lichamelijke opvoeding’ is er één van.
In de lichamelijke opvoeding / bewegingsopvoeding worden
ontwikkeldoelen gerealiseerd binnen 3 groepen van doelstellingen.
Binnen deze groepen worden de verschillende componenten vd
persoonlijkheidsvorming in onderlinge samenhang ontwikkeld.
Er worden motorische competenties op geïntegreerde manier tot
ontwikkeling gebracht.
Kinderen worden geconfronteerd met andere aspecten tijdens
bewegingspelen.
- Bij spelen komen gevoelens naar boven (plezier, spanning en
opluchting, zich uitleven)
- Kinderen leren omgaan met afspraken en regels
- Kunnen zichzelf een prestatie opleggen
- Krijgen zicht op eigen mogelijkheden
- Worden vaardig in het leggen van contacten
Bewegen legt basis voor:
Ontwikkelen vd motorische competentie
Gezonde en veilige levensstijl
Positief zelfconcept en sociaal functioneren
Ontwikkelen van motorische competenties
Motorisch competent zijn = de vaardigheid bezitten om zichzelf “juist, aangepast
en doorleefd te bewegen” in concrete situatie.
- Juist en aangepast bewegen: jezelf met nodige handigheid en nodige
inzicht bewegen
Bv.: door een deur gaan zonder er tegenaan te botsen
- Doorleefd bewegen: je bewegen wordt gekenmerkt door affectieve
factoren, door emoties die meespelen.
1. VISIE OP BEWEGINGSOPVOEDING
1.1 Belang van beweging voor kleuters
Belangrijkste ontwikkelingsperiode loopt tot leeftijd van 7 jaar.
Basisschool: kind leert van liggen tot bewegen in meest algemene zin.
Bij deze jonge kinderen is de totale ontwikkeling nog zeer sterk een motorisch
gebeuren.
al bewegend ontdekt kleuter zijn eigen lichaam met al zijn mogelijkheden en
ook de wereld rondom hem.
Motorische ontwikkeling = basis voor alle verdere bewegingsontwikkeling
Bewegen legt basis om goed te kunnen functioneren in maatschappij.
Beweging levert een belangrijke bijdrage aan:
1. De algemene ontwikkeling en de kwaliteit vh leven
Zintuiglijke, verstandelijke en psycho-sociale ontwikkeling hang samen met
motorische ontwikkeling.
Baby grijpt naar alles wat in het oog springt en brengt het naar de
mond. mond heeft hier een belangrijke tastfunctie waarbij
eigenschappen hard-zacht, rond, glas, rug en hoekig worden
ervaren. (motorisch ---- zintuiglijk)
Kleuters krijgen greep op wereld door ballen te werpen, over sloten
te springen, op klimrek te klauteren of er af te springen; ze ervaren
wat hoog en laag is. Meerdere ervaringen leiden tot “be-grijpen”.
Betekenissen, samenhang, verbanden en relaties worden ontdekt
via handeling. M.a.w. motorische exploratie is voor jonge kind een
absolute voorwaarde voor ontwikkeling van zijn intelligentie.
(motorisch ---- verstandelijk)
Langs bewegingsspel ontwikkelen kinderen houdingen als
zelfstandigheid, durf en doorzettingsvermogen, maar ook sociale
vaardigheden als respect en openheid. Kinderen die motorisch
vaardig zijn ontwikkelen bovendien een positief zelfbeeld. Ze voelen
zich niet allen lekker bij zichzelf, maar ook bij anderen. (motorisch
---- psyco-sociaal)
Stimuleren vd motorische ontwikkeling is dus belangrijk voor totale ontwikkeling.
legt de grondslag. Motoriek is de fundamentele bouwsteen voor de totale
ontwikkeling.
Motorische ontwikkeling = basis voor alle verdere bewegingsontwikkeling. Het
legt basis voor beter kwalitatief bewegen.
2. Welzijn, gezondheid en schoolprestaties
Bewegen en spelen leveren belangrijke bijdrage aan actuele en
toekomstige gezondheid en welzijn van elk kind.
, Conditie en fitheid, concentratie en ontspanning.
Beweging is onmisbaar voor lichamelijke ontwikkeling en conditieopbouw.
Geregelde fysieke inspanning bevordert groei vd spieren, beenderen,
pezen en ligamenten.
Bij adequate belastingsdosering leidt fysieke activiteit tot een toename vd
doorbloeding in verschillende gebieden vd hersenen. betere
‘leerbaarheid’, er wordt beter opgelet en concentratie neemt toe.
Op lange termijn heeft bewegen verschillende gezondheidseffecten,
positieve invloed op vaat- en hartziekten, osteoporose, diabetes en kanker.
Bewegen speelt belangrijke rol als stressverlagende factor. Door te
bewegen ga je je beter in je vel voelen en kan een positieve invloed
hebben op je zelfbeeld.
3. Maatschappelijke binding en sociale integratie
Mogelijkheid om deel te nemen aan bewegingsactiviteit geeft het kind de
kans en mogelijkheid om met andere te spelen/bewegen.
Zich thuis voelen in bewegingsaanbod is meebepalend voor wijze waarop
kinderen zich opgenomen weten in voor hen sociale verbanden.
1.3 Zijn Vlaamse kleuters voldoende bewegingsactief?
1.3.1 Situering
Hoe fysiek zijn 4- tot 6-jarige kleuters en halen onze Vlaamse kleuters de
voorgeschreven gezondheidsnorm van dagelijks 60min matig tot intensief fysiek
actief zijn?
1.3.2 Onderzoek fysieke activiteitsniveau (Labarque, Smits, Cardon,
2010)
Studie gaat na of het dagelijks fysieke activiteitsniveau bij Vlaamse kleuters
voldoende is voor een goede gezondheid en hoe een eventueel tekort kan
geremedieerd worden.
Fysieke activiteitsniveau is zeer moeilijk te achterhalen bij kleuters.
Bewegen zeer gevarieerd: ze gaan vaak over van stilstaan naar bewegen
en omgekeerd
Bewegen erg onregelmatig met tussenpozen
Extra moeilijk: kleuters kunnen na een activiteit niet vertellen hoe actief ze
daadwerkelijk zijn geweest.
Wordt gewerkt met accelerometers en pedometers.
1.3.3 Resultaten onderzoek fysiek activiteitsniveau
Kleuters brengen 9,6 uur per dag of 85% van hun wakkere tijd sedentair of
inactief door.
10% van hun tijd vertonen ze lichte activiteit.
34 minuten of 5% werd matige tot intens fysieke activiteit genoteerd.
Norm van één uur matig tot intensief bewegen per dag werd door amper 7% vd
onderzochte kleuters gehaald.
,1.3.4 Oorzaken van te weinig intensieve lichaamsbeweging
De maatschappij:
Ontspanningsmomenten waarbij bewegen geen rol meer speelt: speelcomputer,
tv…
Onveilige leefomgeving zorgt ervoor dat kinderen steeds minder gaan
buitenspelen. (drukke verkeer, onrustwekkend mediaberichten…)
Thuis:
Huizen van deze tijd zijn modern en modieus ingericht, met weinig
bewegingsruimte voor de kinderen.
Vroeger speelden kinderen meer buiten. ouders zijn over beschermd
Veel televisie kijken.
De school:
Er is een toename in lestijden bewegingsopvoeding niet voldoende om
kinderen hun fysieke activiteitsniveau om hoog te laten gaan.
Kleuterklassen: onvoldoende ruimte om te kunnen bewegen (materiaal +
overbevolkt)
Gevolgen
Ziekten van moderne samenleving komen steeds vaker voor op jonge
leeftijd (hart- en vaatziekten, overgewicht, hoge bloeddruk, suikerziekte…)
Kleuters die te weinig bewegen, hebben later meer kans om inactief
volwassen te worden.
Totale ontwikkeling van kinderen kan in gedrang komen.
1.3.5 Aanbeveling uit het onderzoek
Voldoende aandacht besteden aan bewegen met voldoende intensiteit
- Tijdens lessen bewegingsopvoeding (gestructureerde
bewegingsmomenten)
- Doorheen andere activiteiten (ongestructureerde bewegingsmomenten)
Ruime speelplaats en turnzaal voorzien teneinde het natuurlijke
bewegingsgedrag van kleuters te stimuleren.
1.4 Bewegingsopvoeding in de kleuterschool
richt zich op het domein vd motorische ontwikkeling en bevordert de totale
ontwikkeling:
L. stimuleert motorische ontw. van kinderen om:
Hen beter te leren bewegen
Hen via het bewegen een basis te geven voor verdere ontwikkeling
richt zich op ontwikkeling vd totale persoon.
, Verschillende ontwikkelingsdomeinen (cognitieve, psycho-sociale,
sensomotorische) kunnen worden onderscheiden, die echter niet te
scheiden zijn.
Veel en gevarieerd bewegen basis wordt gelegd v/e aantal capaciteiten en
vaardigheden die nodig zijn om op zinvolle manier in samenleving te
functioneren.
Bewegen is tegelijkertijd een middel en een doel. Kinderen leren beter
bewegen en kunnen via bewegen breed ontwikkelen.
1.4.1 Bewegingsopvoeding als (motorische) basisvorming in de
kleuterschool – welke doelen streven we na?
Decretale ontwikkelingsdoelen
Er worden 6 leergebieden onderscheidt
‘lichamelijke opvoeding’ is er één van.
In de lichamelijke opvoeding / bewegingsopvoeding worden
ontwikkeldoelen gerealiseerd binnen 3 groepen van doelstellingen.
Binnen deze groepen worden de verschillende componenten vd
persoonlijkheidsvorming in onderlinge samenhang ontwikkeld.
Er worden motorische competenties op geïntegreerde manier tot
ontwikkeling gebracht.
Kinderen worden geconfronteerd met andere aspecten tijdens
bewegingspelen.
- Bij spelen komen gevoelens naar boven (plezier, spanning en
opluchting, zich uitleven)
- Kinderen leren omgaan met afspraken en regels
- Kunnen zichzelf een prestatie opleggen
- Krijgen zicht op eigen mogelijkheden
- Worden vaardig in het leggen van contacten
Bewegen legt basis voor:
Ontwikkelen vd motorische competentie
Gezonde en veilige levensstijl
Positief zelfconcept en sociaal functioneren
Ontwikkelen van motorische competenties
Motorisch competent zijn = de vaardigheid bezitten om zichzelf “juist, aangepast
en doorleefd te bewegen” in concrete situatie.
- Juist en aangepast bewegen: jezelf met nodige handigheid en nodige
inzicht bewegen
Bv.: door een deur gaan zonder er tegenaan te botsen
- Doorleefd bewegen: je bewegen wordt gekenmerkt door affectieve
factoren, door emoties die meespelen.
